I SA/Kr 2371/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia : WSA Bożenna Blitek Sędziowie: NSA Krystyna Kutzner(spr.) WSA Elżbteta Kremer Protokolant: Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2005 r sprawy ze skargi H.K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 19 sierpnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania skargę oddala W dniu [...] 2002 r. H.K. zgłosił w Urzędzie Celnym - Oddział Celny w K., samochód osobowy marki C do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Wartość celną przedmiotowego samochodu skarżący zadeklarował zgodnie z przedłożoną fakturą zakupu w kwocie [...] EUR. Decyzją z dnia [...] 1992 r. organ celny uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i ustalił wartość celną przedmiotowego samochodu na kwotę [...] EUR. Skarżący potwierdził odbiór w/w decyzji w dniu [...] 2002 r. W dniu [...] 2002 r. do Urzędu Celnego wpłynęło upoważnienie udzielone przez skarżącego dla adwokata M.O. do reprezentowania w/w w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wwozu na polski obszar celny samochodu objętego powyższym zgłoszeniem. Następnie w dniu [...] 2002 r została nadana w urzędzie pocztowym przesyłka polecona zawierająca odwołanie od decyzji z dnia [...] 2002 r. . Odwołanie zostało sporządzone na papierze firmowym Kancelarii Adwokacko-Radcowskiej - M.O. i Wspólnicy - spółka jawna, podpisane przez osobę o nazwisku " L." w zastępstwie adwokata M.O. i opieczętowane pieczęcią tego adwokata. W związku z wątpliwościami co do upoważnienia osoby podpisanej na odwołaniu Dyrektor Izby Celnej pismem z dnia [...] 2992 r. zwrócił się do pełnomocnika skarżącego - adwokata M.O. o złożenie wyjaśnień , kto w zastępstwie w/w adwokata złożył powyższe odwołanie i jeżeli podpisała go osoba , która nie przedstawiła właściwego upoważnienia - organ odwoławczy wezwał o przesłanie odpowiedniego pełnomocnictwa . W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego -adwokat M.O. pismem z dnia [...] 2002 r. wyjaśnił, że omyłkowo egzemplarz przeznaczony dla Izby Celnej został przesłany dla skarżącego , natomiast egzemplarz dla skarżącego został wysłany do Izby Celnej. W/w stwierdził , że sekretarka D.L. ma upoważnienie do podpisywania korespondencji wysyłanej do klientów Kancelarii. Na dowód powyższego pełnomocnik przedłożył oświadczenie D.L. Do wyjaśnień zostało załączone odwołanie z dnia [...] 2002 r. podpisane przez adwokata M.O. Wyjaśnienie , oświadczenie sekretarki oraz odwołanie zostały przesłane listem poleconym nadanym w Urzędzie pocztowym w dniu [...] 2002 r. Dyrektor Izby Celnej w Krakowie postanowieniem z dnia [...] 2002 r. stwierdził, że odwołanie z dnia [...] 2002 r. od decyzji organu I instancji z dnia [...] 2002 r wniesione zostało z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia i w związku z tym pozostawiono go bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że podpisana pod pierwotnie przesłanym odwołaniem D.L. posiadała upoważnienia wyłącznie do podpisywania pism kierowanych do klientów Kancelarii, a nie do Izby Celnej. Upoważnienie dla w/w nie obejmowało jakichkolwiek czynności dokonywanych przed organami celnymi. Ponadto - mimo wezwania organu odwoławczego - nie zostało przedstawione żadne pełnomocnictwo do działania w niniejszej sprawie, a zatem należało uznać , że zostało złożone przez osobę nieuprawnioną , działającą bez upoważnienia skarżącego. Z kolei odwołanie podpisane przez adwokata M.O. zostało przesłane listem poleconym w dniu [...] 2002 r. , a więc po terminie przewidzianym do jego wniesienia (termin upłynął z dniem [...] 2002 r.). Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której pełnomocnik zarzucił rażące naruszenie prawa , a to art.223 § 2 pkt.1 oraz art.228 § 1 pkt.2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa poprzez stwierdzenie , że odwołanie zostało wniesione po terminie . Ponadto pełnomocnik zarzucił rażącą obrazę prawa materialnego tj. art.137 § 4 Ordynacji podatkowej w związku z art.97 Kodeksu cywilnego i art.95 § 2 tego Kodeksu polegające na przyjęciu, iż odwołanie wniesione w dniu [...] 2002 r. zostało podpisane przez osobę nieuprawnioną tj. D.L., podczas gdy w/w sekretarka jako osoba czynna w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonego do obsługiwania publiczności jest umocowana do dokonywania czynności prawnych na rzecz i w imieniu kontrahentów Spółki, za wyjątkiem czynności objętych przymusem adwokackim lub radcowskim, co oznacza, że mogła podpisać odwołanie w zastępstwie pełnomocnika i pracodawcy. W ocenie pełnomocnika nie można przyjąć , że odwołanie zostało podpisane przez osobę nieuprawnioną, działającą bez upoważnienia skarżącego i w związku z tym odwołanie to nie podlega rozpatrzeniu. Odwołanie zostało sporządzone na papierze firmowym , zawierało adnotację , iż jest podpisane w zastępstwie adwokata M. O., posiadało jego pieczątkę i okoliczności te zostały wyjaśnione. W tej sytuacji powołanie się na art.228 § 1 pkt.2 Ordynacji podatkowej jest chybione i stanowi rażące naruszenie prawa. Izba Celna pominęła - zdaniem pełnomocnika - istnienie normy art.137 § 4 Ordynacji podatkowej w związku z art.97 Kodeksu cywilnego i art.95 § 2 w/w Kodeksu . Osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych , które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa. Wskazana norma stanowi tzw. pełnomocnictwo domniemane . Kancelaria działa w formie spółki jawnej , a D.L. od [...] 1998 r. jest sekretarką i powierzono jej wszelkie uprawnienia i obowiązki z tym związane ; może podpisywać wszelkie pisma wychodzące z Kancelarii. Art.91 k.p.c. określający zakres pełnomocnictwa przewiduje możliwość udzielenia substytucji procesowej innemu adwokatowi lub radcy prawnemu . Skoro w postępowaniu procesowym pełnomocnika może zastąpić substytut, to tym bardziej pismo procesowe może podpisać pracownik pełnomocnika , któremu powierzono stanowisko obejmujące m.in. taki zakres pracy. Pełnomocnik zarzucił także naruszenie art.247 § 1pkt.3 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie z urzędu nieważności decyzji Urzędu Celnego z dnia [...] 2002r., podczas gdy nastąpiło rażące naruszenie prawa tj. art.23 § 1 i § 7 Kodeksu celnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowej stanowisko w sprawie. Organ celny wyjaśnił, że zgodnie z art.137 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna mająca pełna zdolność do czynności prawnych . Pełnomocnictwo zaś powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu. Zgodnie z poglądem utrwalonym w doktrynie i w orzecznictwie pełnomocnictwo musi być udzielone wprost , a nie może być domniemane. W związku z powyższym w ocenie Dyrektora Izby Celnej jedyną uprawnioną w rozpatrywanej sprawie osobą do złożenia odwołania w imieniu skarżącego był adwokat M.O., co wprost wynika z załączonego do akt sprawy pełnomocnictwa. Dyrektor Izby Celnej nie zgodził się ze stanowiskiem zawartym w skardze , zgodnie z którym , jeżeli w postępowaniu procesowym pełnomocnika może zastąpić substytut, to tym bardziej pismo procesowe może zostać podpisane przez pracownika pełnomocnika. Stosownie do art.25 ust.3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r - Prawo o adwokaturze ( Dz. U. z 2002 r Nr 123, poz. 1058 ) w przypadku , gdy adwokat prowadzący sprawę nie może osobiście wziąć udziału w rozprawie lub wykonać osobiście poszczególnych czynności w sprawie , może on udzielić substytucji. Z kolei art.91 pkt.3 k.p.c. jednoznacznie stanowi , że pełnomocnictwo procesowe obejmuje z samego prawa umocowanie do udzielania dalszego pełnomocnictwa procesowego adwokatowi lub radcy prawnemu. W związku z powyższym D.L. nie jest osobą , której może być udzielone dalsze pełnomocnictwo , ani też nie została upoważniona przez samego skarżącego, dlatego należało ją uznać za osobę nieuprawnioną do wniesienia odwołania. Odnosząc się do odwołania podpisanego osobiście przez adwokata M.O. organ celny stwierdził, że wobec złożenia tego odwołania po upływie terminu do jego wniesienia zasadne było stwierdzenie tego faktu postanowieniem wydanym na podstawie art.228 § 1 pkt.2 Ordynacji podatkowej. Z kolei odpowiadając na zarzut rażącego naruszenia art.247 § 1 pkt.3 Ordynacji podatkowej , poprzez zaniechanie stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji z dnia [...] 2002 r. organ celny wyjaśnił, że wobec złożenia odwołania od tej decyzji należało w pierwszej kolejności rozpatrzyć to odwołanie , co w przedmiotowej sprawie ograniczyło się do oceny formalnej. Stąd weryfikację decyzji organu I instancji w trybie nadzwyczajnym , jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji, należy uznać za przedwczesną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ). Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju., sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia prawa w zakresie wyżej wskazanym . Ustalony przez organy celne stan faktyczny nie jest sporny . Skarżący H.K. udzielił na piśmie pełnomocnictwa do występowania w jego sprawie dotyczącej samochodu sprowadzonego z zagranicy adwokatowi M.O. Odwołanie złożone przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu [...] 2002 r. , a wiec po terminie ( doręczenie zaskarżonej decyzji nastąpiło w dniu [...] 2002 r.). Te okoliczności nie są kwestionowane . Spór dotyczy odwołania podpisanego przez sekretarkę D. L., która w ocenie organu celnego była osobą nieuprawnioną do złożenia tego środka zaskarżenia , a z kolei adwokat M. O. jest zdania , że w/w była umocowana do dokonywania czynności prawnych na rzecz i w imieniu kontrahentów Kancelarii , z wyjątkiem czynności objętych przymusem adwokackim lub radcowskim. Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej jako zgodne z prawem. Stosownie do art.262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. z 2001 r. Nr75, poz.802 ze zm.) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy Działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r -Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.), z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. W kwestii pełnomocnictwa zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 137 § 1 pkt. 1 i 2 w/w ustawy pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna mająca pełna zdolność do czynności prawnych. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu. Zatem każda strona może działać przez pełnomocnika, jednakże dla wykazania , że pełnomocnik został dla strony ustanowiony , niezbędne jest złożenie do akt sprawy dokumentu stwierdzającego ustanowienie takiego pełnomocnika . Podkreślić należy , że pełnomocnictwo w postępowaniu administracyjnym musi być udzielone wprost , a nie może być domniemane . Regułą jest składanie pełnomocnictwa w formie pisemnej, a gdy ustanowienie pełnomocnika następuje poprzez ustne zgłoszenie , wówczas wymagane jest sporządzenie z tej czynności stosowanego protokołu. Zatem fakt udzielenia pełnomocnictwa musi być pisemnie udokumentowany. Od tego momentu tj. złożenia do akt sprawy pełnomocnictwa , po stronie organu powstaje obowiązek respektowania udziału pełnomocnika w toczącym się postępowaniu. W rozpatrywanej sprawie znajdujące się w aktach pełnomocnictwo zostało udzielone adwokatowi M.O., w związku z tym tylko on może być uznany za osobę uprawnioną do reprezentowania skarżącego w toczącym się postępowaniu celnym . Powyższego stanowiska nie mogła zmienić argumentacja skargi dotycząca D.L., jako osoby umocowanej do dokonywania czynności prawnych na rzecz i w imieniu kontrahentów Kancelarii Adwokacko-Radcowskiej , której wspólnikiem jest adwokat M.O., w tym do podpisywania w zastępstwie adwokata odwołania od decyzji organu celnego. Zgodnie z art.91 pkt.3 Kodeksu postępowania cywilnego pełnomocnictwo procesowego obejmuje z mocy prawa umocowanie do udzielenia dalszego pełnomocnictwa procesowego adwokatowi lub radcy prawnemu . Przytoczony przepis nie przewiduje możliwości udzielenia pełnomocnictwa substytucyjnego innym podmiotom , niż wymienionym w tym przepisie. Podpisana pod odwołaniem D.L. - sekretarka w w/w Kancelarii Adwokacko-Radcowskiej nie będąc adwokatem , ani radcą prawnym , nie może być uznana za osobę uprawnioną z tytułu substytucji adwokata M.O.; nie jest też osobą upoważnioną przez skarżącego do występowania w jego imieniu. Stanowisko Dyrektora Izby Celnej uznające , że przedmiotowe odwołanie zostało złożone przez osobę nieuprawnioną należy uznać za zgodne z prawem. Powołany w skardze art.97 Kodeksu cywilnego dotyczący pełnomocnictwa dorozumianego osoby działającej w lokalu przedsiębiorstwa ma charakter wyjątkowy i rozstrzyga na korzyść kontrahenta takiego przedsiębiorstwa wątpliwości mogące powstać na tle umocowania osoby tam pracującej do działania w imieniu przedsiębiorstwa. Jest to szczególny przypadek dorozumianego pełnomocnictwa wynikający z przydzielenia kompetencji wynikających ze struktury organizacyjnej przedsiębiorstwa dla osób zajmujących się określonymi sprawami . Należy jednak odróżnić czynności faktyczne (np. wysyłanie korespondencji ) , od czynności prawnych (np. podpisywanie pism procesowych ) . Wskazany przepis nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie , bowiem skarżący udzielił pełnomocnictwa adwokatowi, a nie sekretarce będąc w przekonaniu, iż jest ona adwokatem . Z kolei zakres czynności pracowników w strukturach organizacyjnych Kancelarii nie powinien naruszać przepisów prawa procesowego, bowiem czynności procesowe osób nieuprawnionych są nieskuteczne. Oczywiście dopuszczalne jest upoważnienie pracowników do dokonywania określonych czynności cywilnoprawnych , jednak ryzyko negatywnych skutków w tej mierze obciąża mocodawcę. Odnośnie zarzutu dotyczącego naruszenia art.247 § 1 pkt.3 Ordynacji podatkowej Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej zawarte w odpowiedzi na skargę. Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić , że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem , dlatego Sąd działając na podstawie art. 151 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.