II SA/Ka 2261/03

\Sygn. akt II SA/Ka 2261/03 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędzia WSA Stanisław Nitecki /spr./ Asesor WSA Iwona Bogucka Protokolant sekr. sąd. Beata Malcharek po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2005 r. sprawy ze skargi T.S. i A.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Starosta [...] decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 47 ust. 2, art. 80 ust. 1 pkt 1 i art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm./ i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku U. i P.B. orzekł o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej działki [...] należącej do T. i A.S., położonej w W. przy ul. [...], w celu wykonania robót związanych z otynkowaniem zewnętrznej ściany budynku mieszkalno-usługowego na parceli [...] i [...] zlokalizowanej w W. przy ul. [...]. Zobowiązał T. i A.S. do udostępnienia swojej działki ok. [...] m2 w zakresie niezbędnym do ustawienia rusztowań i wykonania planowanych robót tynkarskich na okres jednego tygodnia, jednocześnie zobowiązał U. i P.B. do zapewnienia swobodnego i bezpiecznego dojścia do budynku T. i A.S. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że budynek U. i P.B. jest w całości zgłoszony do użytkowania, a do zakończenia prac pozostało wykonanie tynku zewnętrznej ściany budynku usytuowanej bezpośrednio przy granicy działki [...] stanowiącej własność T. i A.S. Z uwagi na brak zgody właścicieli powyższej działki, niezbędne stało się wydanie przedmiotowej decyzji, nadto organ ten zaznaczył, iż z uwagi na racjonalną kolejność wykonywanych prac w pierwszej kolejności należy umożliwić U. i P.B. wykonanie prac tynkarskich, a dopiero w drugiej kolejności wykonanie zadaszenia nad wejściem do budynku mieszkalnego. Z decyzją taką nie zgodzili się T. i A.S., którzy wnieśli odwołanie. W odwołaniu tym podnieśli, iż wyrażają zgodę na otynkowanie budynku znajdującego się na działce [...] ale nie znalazło to odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, natomiast zgody takiej nie wyrażają na wykonanie tego typu prac na budynku zlokalizowanym na działce [...], ponieważ budynek ten nie został wybudowany na podstawie stosownego pozwolenia na budowę. Pozwolenie znajdujące się w aktach sprawy odnosi się jedynie do budynku postawionego na działce [...]. Nadto zarzucili inwestorom, że kwestionowany budynek wykonany został niezgodnie z przepisami prawa budowlanego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 47 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm./ utrzymał w całości decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji tej organ odwoławczy wpierw przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania, a następnie stwierdził, że nie jest organem właściwym do rozstrzygania zarzutów podniesionych w odwołaniu a dotyczących niezgodnego z warunkami decyzji o pozwoleniu na budowę wykonania obiektu budowlanego, gdyż w tym zakresie właściwe są organy nadzoru budowlanego i winne być rozpatrzone w odrębnym postępowaniu. Odnosząc się do meritum sprawy organ odwoławczy uznał, że skoro inwestor nie uzyskał zgody sąsiada na wykonanie określonych prac, to tym samym wyczerpane zostały przesłanki do wydania decyzji w trybie art. 47 Prawa budowlanego. Z decyzją organu odwoławczego nie zgodzili się skarżący, którzy pismem procesowym z dnia [...] wnieśli skargę do sądu administracyjnego. Skarżący zarzucili decyzji organu pierwszej instancji wydanie jej niezgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego i prawa budowlanego. Zdaniem skarżących naruszone zostały ich prawa w ramach postępowania związanego z podziałem działki [...], jak również podnieśli, że budynek usługowo-mieszkalny na działce [...] wybudowany został bez ich zgody w zakresie budowy w granicy, jak również nie wyrażali zgody na budowę budynku w odległości mniejszej niż [...] m od granicy działki. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i przytoczył analogiczną argumentację jaką zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/. W tej sytuacji stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości /Dz.U. Nr 72, poz. 652/ właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż podali skarżący. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. W pierwszej kolejności należy odnieść się do obowiązujących przepisów prawa, a w szczególności treści art. 47 Prawa budowlanego z 1994 r. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli do wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych jest niezbędne wejście do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości, inwestor jest obowiązany przed rozpoczęciem robót uzyskać zgodę właściciela sąsiedniej nieruchomości budynku lub lokalu /najemcy/ na wejście oraz uzgodnić z nim przewidywany sposób, zakres i terminy korzystania z tych obiektów, a także ewentualną rekompensatę z tego tytułu. W razie nieuzgodnienia powyższych warunków, właściwy organ – na wniosek inwestora – w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, rozstrzyga, w drodze decyzji, o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości. W przypadku uznania zasadności wniosku inwestora, właściwy organ określa jednocześnie granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z sąsiedniego budynku, lokalu lub nieruchomości. Inwestor, po zakończeniu powyższych robót, jest obowiązany naprawić szkody powstałe w wyniku korzystania z sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu – na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym. Skorzystanie z przedstawionej powyżej regulacji możliwe będzie jedynie w tych przypadkach, w których nie ma żadnych wątpliwości co do sytuacji prawnej obiektu będącego przedmiotem robót budowlanych. Oznacza to zarazem, że nie jest możliwe wydanie takiej decyzji przed uregulowaniem jego sytuacji prawnej. Podniesiona okoliczność ma zastosowanie do rozpatrywanej sprawy, ponieważ jak wynika to z informacji przekazywanych przez skarżących oraz decyzji Starosty [...] z dnia [...] w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę na rzecz U. i P.B. obejmuje budowę budynku mieszkalno-usługowego na parceli [...], natomiast w decyzji tej nie wspomina się nic o budowie takiego budynku na parceli [...], a jak podnoszą skarżący ta działka przylega do ich nieruchomości oznaczonej [...]. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji odnosi się do tego zagadnienia, jednakże stwierdza, że w tym zakresie organy nadzoru będą prowadzić odrębne postępowanie. Zdaniem składu orzekającego stanowisko organu odwoławczego nie jest prawidłowe, ponieważ może się okazać, że prowadzenie postępowania w sprawie niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości będzie bezprzedmiotowe. Oznacza to, że rozstrzygnięcie organów administracji w tym zakresie było przedwczesne, gdyż wpierw winna zostać wyjaśniona sytuacja prawna przedmiotowego obiektu, a dopiero później możliwe będzie prowadzenie wskazanego postępowania. W świetle powyższego wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Obok podniesionego powyżej uchybienia uzasadniającego uwzględnienie wniesionej skargi Sąd z urzędu zobowiązany jest wskazać na cały szereg naruszeń przepisów prawa procesowego, które w konsekwencji doprowadziłyby do analogicznego rozstrzygnięcia. W świetle przedstawionych powyżej unormowań prawnych wydanie decyzji o wejściu w teren celem wykonania określonych robót budowlanych poprzedzone winno być uzgodnieniami prowadzonymi z właścicielem tego terenu. W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z przedstawionych akt administracyjnych inwestor ze stosownym wnioskiem do organu administracji publicznej wystąpił w dniu [...], natomiast do właścicieli przedmiotowej sąsiedniej nieruchomości o wyrażenie takiej zgody wystąpili dopiero w dniu [...], a zatem już po złożeniu stosownego wniosku do organu administracji. Należy zaznaczyć, iż z dołączonego do akt sprawy pisma datowanego na dzień [...] nie wynika, czy pismo takiej treści zostało do T. i A.S. wysłane, jak również kiedy do nich dotarło. W aktach sprawy w zasadzie znajdują się jedynie pisma inwestorów, o tym iż nie mogą wejść na teren sąsiedniej nieruchomości, jednakże ich działania w tym zakresie nie mają żadnej dokumentacji. W oparciu o całość akt można przyjąć, że skarżący faktycznie takiej zgody inwestorom nie udzielili, z tego też powodu zasygnalizowanie powyższej okoliczności spowodowane zostało uczuleniem organów administracji by w przyszłości postępowanie w tym zakresie prowadzone było staranniej. Istotnym uchybieniem ze strony organu pierwszej instancji, na które nie zwrócił uwagi organ odwoławczy było nie zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu skarżącym. Otóż, po wpłynięciu do organu pierwszej instancji stosownego wniosku, organ ten na wniosek inwestora z dnia [...] postanowieniem z dnia [...] zawiesił postępowanie w sprawie wydania decyzji zezwalającej na wejście w teren sąsiedniej nieruchomości. Jednakże o wydaniu tego postanowienia organ ten nie poinformował skarżących, gdyż w rozdzielniku postanowienia skarżący nie zostali wymienieni, a przecież stosownie do treści art. 98 Kodeksu postępowania administracyjnego jeżeli z wnioskiem o zawieszenie postępowania występuje inicjator postępowania, a uczestniczące w tym postępowaniu inne strony nie sprzeciwią się temu. Oznacza to, że organ pierwszej instancji zawiesił prowadzone postępowanie z naruszeniem treści wyżej wymienionego przepisu, a okoliczność ta stanowi naruszenie nie tylko zasady zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu, ale także regulacji dotyczących czasowego wstrzymania biegu postępowania administracyjnego, a okoliczność ta po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie naruszenie przepisów dające podstawę do wznowienia postępowania. Istotą zawieszenia postępowania jest czasowe wstrzymanie biegu postępowania spowodowane wystąpieniem prawem przewidzianej okoliczności bądź z powodu wystąpienia o to inicjatora postępowania, przy spełnieniu wymogów wynikających z art. 98 Kodeksu postępowania administracyjnego. W trakcie zawieszenia postępowania organ administracji nie podejmuje żadnych czynności procesowych. Stosownie do postanowień art. 102 tego Kodeksu w czasie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej może podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. Oznacza to, że w trakcie zawieszenia postępowania organ administracji nie podejmuje żadnych czynności, o ile nie wystąpią okoliczności przewidziane w cytowanym powyżej przepisie. W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia powyżej przywołanych regulacji prawnych, ponieważ pismem z dnia [...] zawiadomił skarżących o rozprawie administracyjnej, która ma się odbyć w dniu [...] o godz. [...]. Rozprawa ta odbyła się we wskazanym terminie, natomiast organ pierwszej instancji dopiero w dniu [...] wydal postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania. Przedstawione działania organu pierwszej instancji wskazują na naruszenie przez ten organ wskazanych powyżej przepisów dotyczących zawieszenia postępowania, jak również określających zasady prowadzenia postępowania dowodowego w sprawie. Uchybienie to wyczerpuje także, zdaniem Sądu przesłankę uwzględnienia skargi przewidzianą treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania w znacznym zakresie Sąd postanowił uchylić nie tylko zaskarżoną decyzję ale także decyzję organu pierwszej instancji. Uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] nakłada na organ pierwszej instancji obowiązek ponownego przeprowadzenia postępowania i wypowiedzenia się w sprawie. Z uwagi na związanie niniejszego postępowania od losów postępowania dotyczącego ustalenia legalności budowy budynku mieszkalno-usługowego w pierwszej kolejności należy ustalić los tego postępowania, a następnie w przypadku nie wyrażenia zgody przez T. i A.S. na czasowe wejście na teren ich nieruchomości, kontynuować niniejsze postępowanie, w ramach którego organ uniknie wskazanych powyżej błędów i nieprawidłowości. Sąd po myśli art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Wobec powyższego na podstawie art.145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. SJ/