II SA/Gd 1224/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Górska asesor WSA Krzysztof Retyk Protokolant Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lutego 2002 r. nr [...], 2/ orzeka, iż wymienione w punkcie pierwszym wyroku decyzje nie mogą być wykonane. Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 18 lutego 2002 r. nr [...], powołując się na art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał D. i J. L. rozebrać rozbudowaną na działce [...] przy ul. [...] we W. część pawilonu handlowego. Uzasadniając decyzję organ administracji wskazał, że rozbudowę wykonano po 2000 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Tym samym organ nie dał wiary twierdzeniu D. i J. L., że rozbudowę wykonano w latach 1996 - 1997, kończąc ją na początku 1997 r. Nie dając wiary tym twierdzeniom organ administracji stwierdził, że zostały one podważone przez E. i M. P., którzy zawiadomili o popełnionej samowoli budowlanej. W szczególności stwierdzono, że przedstawione przez E. i M.P. dokumenty, jak też "oświadczenia ich świadków" oraz ich samych, wskazują, że roboty budowlane nie zostały zakończone tak jak wskazują to inwestorzy, lecz po roku 2000. Poza zeznaniami bliżej nieokreślonych świadków powołano się też na mapę sytuacyjno-wysokościową do celów projektowych według stanu na dzień 23 października 2000 r., na której rozbudowa nie jest uwidoczniona. W konsekwencji wskazano, że od zakończenia budowy nie upłynęło 5 lat i w związku z tym nie ma zastosowania art. 49 ustawy Prawo budowlane, co z kolei uzasadnia nakazanie rozbiórki. Odwołanie od decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosła skarżąca D. L. W odwołaniu poza wyjaśnieniem innych okoliczności dokonania rozbudowy pawilonu, stwierdziła, że miało to miejsce w latach 1995-1997, przy czym roboty budowlane zakończono na początku 1997 r. W odwołaniu tym skarżąca wskazała, że jej twierdzenia mogą potwierdzić wskazani z imienia i nazwiska świadkowie. Rozpoznając odwołanie skarżącej Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 12 kwietnia 2002 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia organu odwoławczego wynika, że organ ten przyjął, iż rozbudowa została dokonana po roku 2000. Tak jak organ pierwszej instancji organ odwoławczy uznał, iż zebrany materiał dowodowy wskazuje na taki czas zakończenia robót i w związku z tym brak podstaw do stosowania art. 49 Prawa budowlanego. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca nie przedłożyła żadnych dowodów na potwierdzenie swych twierdzeń. Organ odwoławczy wywiódł przy tym, że ciężar dowodu spoczywa również na inwestorze. W skardze skarżąca wyjaśniła przyczyny dokonania rozbudowy, podniosła, że rozbudowy dokonano z wykorzystaniem elementów budynków innych osób i obecnie rozbiórka nie jest możliwa bez naruszenia tych budynków oraz podtrzymała dotychczasowe twierdzenia dotyczące czasu dokonania rozbudowy. W odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczasową argumentację, wniesiono o jej oddalenie. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, gdyż organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania dotyczące postępowania dowodowego. W niniejszej sprawie istotne znaczenia miało określenie czasu zakończenie samowolnej inwestycji, gdyż zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy z. dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 106 z 2000 r., poz. 1126 ze zm.) nie można nakazać rozbiórki, o której mowa wart. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wyjaśniając tą okoliczność organy obu instancji oparły się, jak twierdzą, na oświadczeniach świadków. Istotnie, w aktach sprawy znajdują się oświadczenia złożone w obecności pracownika Inspektoratu Nadzoru Budowlanego. Jednakże oświadczeń tych nie można uznać za wiarygodne dowody. Zgodnie z art. 79 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu terminie przeprowadzenia dowodu ze zeznań świadków oraz ma prawo brać udział w przeprowadzaniu tego dowodu, w szczególności ma prawo zadawać świadkom pytania oraz składać wyjaśnienia. Z akt niniejszej sprawy nie wynika natomiast, aby strony postępowania brały udział w przesłuchaniu świadków. W aktach brak protokołów przesłuchania świadków sporządzonych zgodnie z art. 67 i art. 68 k.p.a. W protokołach tych zaś winno być m.in. zaznaczone kto brał w czynności przesłuchania udział. Gdyby taki protokół sporządzono było by wiadome czy przy przesłuchaniu świadków brały udział strony postępowania. Zatem, skoro przy przesłuchaniu świadków nie brały udziału strony postępowania, to przesłuchania tego nie można uznać za wiarygodny dowód, w szczególności, gdy na jego podstawie dokonano ustaleń odnośnie do kontrowersyjnych twierdzeń stron. Ponadto organ odwoławczy potwierdzając ustalenia organu pierwszej instancji dotyczące czasu dokonania samowolnej inwestycji oparł się tylko na dowodach przedstawionych przez E. i M. P., pominął zaś dowody wskazane przez skarżącą w odwołaniu. Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Skarżąca w odwołaniu wyraźnie wniosła o przesłuch[nie konkretnie oznaczonych świadków. Dlatego twierdzenie organu odwoławczego. iż skarżąca nie przedłożyła żadnych dowodów na potwierdzenie swych twierdzeń jest niezasadne. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie organy administracji naruszyły wskazane przepisy postępowania, zaś naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie można wykluczyć, że na podstawie prawidłowo przeprowadzonych przesłuchań świadków i po uwzględnieniu także zeznań świadków powołanych przez skarżącą ustalenia organów administracji co do czasu zakończenia samowolnej inwestycji byłyby inne, w szczególności zgodne z twierdzeniami skarżącej, co otwierałoby jej drogę do legalizacji samowoli budowlanej na podstawie art. 49 Prawa budowlanego. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględniając skargę uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić należy, że nie są one zasadne. W sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca nie posiadała pozwolenia na budowę i tego faktu nie usprawiedliwiają, w świetle obowiązującego w chwili podjęcia zaskarżonej decyzji art. 48 Prawa budowlanego, okoliczności podniesione w skardze, takie jak przyczyny rozbudowy, czy niemożność uzyskania pozwolenia na budowę. Jest też oczywiste, że nakaz rozbiórki mógł dotyczyć tylko tych części budynku, które zostały wzniesione bez pozwolenia na budowę przez skarżącą oraz J. L. i nie obejmował w związku z tym części innych budynków wykorzystanych do rozbudowy. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni zmianę stanu prawnego i wynikający z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 80, poz. 718) obowiązek stosowania art. 48 prawa budowlanego w brzmieniu przewidującym legalizację samowoli budowlanej. Wobec uwzględnienia skargi Sąd na mocy art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że uchylone w niniejszej sprawie decyzje nie mogą być do czasu uprawomocnienia się wyroku wykonywane. O kosztach postępowania nie orzeczono, gdyż skarżąca mimo pouczenia zawartego w zawiadomieniu o terminie rozprawy nie złożyła wniosku o ich przyznanie (art. 210 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).