IV SA/Wa 453/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Jakub Linkowski, Sędziowie asesor WSA Wanda Zielińska – Baran, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2005 r. sprawy ze skargi E. B. i T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia rozstrzygniecia dotyczącego uznania za uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję nr [...] Burmistrza Gminy K. z dnia [...] lipca 2004r; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz E. B. i T. B. kwotę 200 ( dwustu) złotych tytułem zwrotu koszów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].11.2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję nr [...] z dnia [...].07.2004 r. Burmistrza Miasta i Gminy K., w której organ ten na skutek wznowienia postępowania odmówił uchylenia decyzji własnej nr [...] z dnia [...].12.1996 r., dotyczącej uznania za uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej wsi B. osoby wymienione w wykazie stanowiącym jej załącznik, w części dotyczącej działki nr [...]. Organ odwoławczy dokonał jednocześnie uzupełnienia podstawy prawnej utrzymanego w mocy rozstrzygnięcia o art. 146 § 1 Kpa. Uprzednio po wznowieniu postępowania na wniosek pełnomocnika E. B. i T. B. z dnia 18.01.2002 r. Burmistrz Miasta i Gminy K. decyzją nr [...] z dnia [...].03.2002 r. odmówił uchylenia decyzji własnej nr [...] z dnia [...].12.1996 r. Na skutek odwołań wniesionych przez żądające wznowienia postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...].06.2004 r. uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Stwierdziło wówczas, iż nie zostało zbadane, czy akt notarialny z 1918 r., stanowiący zdaniem E. B. i T. B. dowód na to, że działka [...] nie należała do wspólnoty, znany był organowi orzekającemu w dniu wydania decyzji z dnia [...].12.1996 r. i jaki miał wpływ na jej treść. Nadto podkreślono, że nie została także zbadana treść KW [...], w której, jak wynika z oświadczeń odwołujących się ujawniono jako właściciela przedmiotowej działki ich spadkodawcę – K. M. W ocenie Samorządowego Kolegium nie dokonano analizy, w jaki sposób grunt ten stał się własnością Wspólnoty i czy nastąpiło to zgodnie z prawem. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że ocena, które nieruchomości winny stanowić wspólnotę gruntową, nie może być dokonana w oparciu o stan prawny z dnia wydania decyzji nr [...] z dnia [...].12.1996 r. Termin przewidziany na ustalenie jakie nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową wynosił 1 rok od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 29.06.1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Zdaniem organu odwoławczego miało to istotne znaczenie w sprawie, bowiem fakty te przez organ I instancji zostały ustalone w oparciu o treść danych ewidencyjnych z lat późniejszych, niż przewidywała to ustawa. W efekcie stan prawny nieruchomości był odmienny od przyjętego w decyzji. Ponownie rozpatrując sprawę we wznowionym postępowaniu Burmistrz Miasta i Gminy K. ponownie odmówił uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...].12.1996 r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia zaznaczył, że przy jej ogłoszeniu zachowany został tryb (podano ją do wiadomości publicznej i ogłoszono wywieszając przez okres 14 dni w Urzędzie Miasta i Gminy K. Na okoliczność do kogo należała ta działka w minionym okresie powołano dwóch świadków, z których zeznań wynika, że stanowiła grunt pochodzący z uwłaszczenia włościan z ukazu carskiego, należała do wspólnoty i była użytkowana rolniczo przez mieszkańców wsi B. Rozpatrując zarzuty podniesione w odwołaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję nr [...] z dnia [...].07.2004 r. Burmistrza Miasta i Gminy K. Stwierdziło, że w niniejszej sprawie zaistniały dwie przesłanki wznowieniowe z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 Kpa. Zdaniem organu odwoławczego pierwsza z nich nie wystąpiła, bowiem stosowny tryb podania jej treści do publicznej wiadomości został zachowany. Natomiast z przyczyn formalnych (art. 146 § 1 Kpa) nie mogło dojść do uchylenia decyzji z dnia [...].12.1996 r. z przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, z uwagi na upływ pięcioletniego terminu od daty ogłoszenia tej decyzji. W dalszej części swych wywodów Samorządowe Kolegium stwierdziło, że z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika, aby zarzuty stron były trafne, ale nawet gdyby tak było fakt przedawnienia uniemożliwia uchylenie decyzji z dnia [...].12.1996 r. Zarówno w odwołaniu, jak i we wniesionej skardze E. B. i T. B., że przedmiotowa działka o pow. 0,05 ha (S.) wchodziła w skład spadku po K. M. i bezpodstawnie została sprzedana decyzją Burmistrza Miasta i Gminy K., jako rzekomo należąca do wspólnoty gruntowej. Skarżące podkreśliły, że zarówno w rejestrze gruntów zapisana była jako własność K. M. i fakt ten uwidoczniony był na mapie ewidencyjnej z 1976 r. Dopiero decyzją z dnia [...].10.1996 r. gmina zatwierdziła zmianę w ewidencji i mieszkańcy wsi B. podjęli uchwałę o przejęciu S., co znalazło odzwierciedlenie ewidencji gruntów. Nadto skarżące się zaznaczyły, iż ich zdaniem nie zostały przez Burmistrza spełnione zalecenia zawarte w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...].06.2004 r., uchylającej poprzednią decyzję Burmistrza odmawiającą uchylenia decyzji z dnia [...].10.1996 r. Zdaniem skarżących obaj powołani świadkowie niewiele o tej sprawie wiedzieli. Dodatkowo zaznaczyły, że nie dotrzymano terminu ogłoszenia decyzji nr [...] z dnia [...].02.1997 r. o sprzedaży S., która ich zdaniem czyniła ostateczną decyzję nr [...] z dnia [...].12.1996 r., której uchylenia żądały. Dodatkowo podniosły, że do 1996 r. każda działka należąca do Wspólnoty Gruntowej wsi B. miała swój numer i właściciela, podczas gdy przedmiotowa działka numeru nie miała. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Przede wszystkim należy zauważyć, iż zarówno Burmistrz Miasta i Gminy K., jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie ustaliło stron tego postępowania. Z przedłożonych bowiem postanowień sądowych o stwierdzeniu nabycia spadku po K. M. oraz jego spadkobiercach wynika, iż ma on wielu następców prawnych, a nie tylko obie skarżące, a organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie nie dokonały ustaleń jaki jest to krąg osób. W aktach administracyjnych nie ma też dokumentów, które świadczyłyby o udzieleniu przez pozostałych następców prawnych K. M. pełnomocnictwa skarżącym do reprezentowania ich w tej sprawie, ani żadnej na ten temat adnotacji. Okoliczność ta stanowi przesłankę wznowieniową, bowiem w zaistniałej sytuacji osoby te pozbawione zostały możliwości wzięcia udziału w sprawie i obrony swych praw, a niewątpliwie, jak wskazują na to przedłożone postanowienia spadkowe powinny być potraktowane jako strony niniejszego postępowania. Nadto w ocenie Sądu organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania administracyjnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Jakkolwiek w swym rozstrzygnięciu zasadnie wskazał na przesłankę wynikającą z art. 146 § 1 Kpa, bowiem podstawy wznowieniowe wywiedzione były z art. 145 § 1 pkt. 4 i 5, to jednak całkowicie pominął treść art. 151 § 2 Kpa. Przepis ten stanowi, że w razie zaistnienia przeszkód do uchylenia decyzji, w tym także jeżeli nastąpi przewidziany w art. 146 Kpa upływ 5 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji - odnośnie której postępowanie wznowiono z uwagi na, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu lub wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który ją wydał - organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których decyzji tej nie uchylił. Z tego zapisu ustawowego wynika jednoznacznie, iż powinnością organu, mimo niemożności uchylenia kwestionowanej decyzji z uwagi na upływ czasu, było zbadanie czy decyzja ta naruszyła prawo. Takiej oceny kwestionowanej decyzji organ odwoławczy nie przeprowadził, a stwierdził natomiast, że z akt sprawy nie wynika, aby zarzuty stron były trafne, ale nawet gdyby tak było fakt przedawnienia uniemożliwia uchylenie decyzji z dnia [...].12.1996 r. To sformułowanie jednoznacznie wskazuje, że zaniechał przeprowadzenia w tym zakresie ustaleń, do czego niewątpliwie był zobowiązany treścią art. 151 Kpa, a także winien mieć na względzie zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 Kpa), zgodnie z którą na organie odwoławczym spoczywa obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, a co za tym idzie dokonania stosownych ustaleń. Owa zbędność dokonywania ich, z uwagi na upływ 5 letniego terminu z art. 146 § 1 Kpa nie jest w żadnym razie zasadna, zważywszy na treść art. 151 § 2 Kpa. Także dla strony takie rozstrzygnięcie ma istotne znaczenie, bowiem w razie stwierdzenia, iż decyzja wydana została z naruszeniem prawa otwiera jej się droga do zgłoszenia roszczeń odszkodowawczych w oparciu o art. 153 Kpa. Burmistrz Miasta i Gminy K. przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powinien ustalić strony tego postępowania, poprzez zawiadomienie o toczącym się postępowaniu wszystkich następców prawnych K. M. Nadto w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy powinien dokonać stosownych ustaleń w przedmiocie, czyjego decyzja nr [...] z dnia [...].12.1996 r. została wydana z naruszeniem prawa. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w tym zakresie powinno uwzględniać wskazania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zawarte w decyzji z dnia [...].06.2004r. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji. O tym iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu orzeczono w oparciu o art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.