II SA/Wr 284/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski, Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Siedlecka, Protokolant Joanna Rajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2005r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego zbycia na własność nieruchomości położonej we W. przy ul. S. P. [...] oddala skargę Decyzją nr [...]z dnia [...]r. Prezydent W. na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209) odmówił skarżącemu nieodpłatnego zbycia na własność nieruchomości KW nr [...] położonej we W. przy ul. S. P. [...]. W uzasadnieniu organ ustalił, że działka oddana została w użytkowanie wieczyste na podstawie umowy z dnia [...]r., zaś skarżący nabył to prawo na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...]r. i umowy zniesienia współużytkowania wieczystego z dnia [...]r. Przyczyną odmowy było stwierdzenie, że działka nie została nadana w trybie osadnictwa rolnego. Decyzją z dnia [...]r. organ odwoławczy uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że powołanie w ustawie dekretu z 1951r. miało na celu wskazanie zasięgu terytorialnego zastosowania ustawy, nie zaś objęcie nią jedynie osadników. Ustawa przyznaje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności wszystkim osobom fizycznym będącym w dniu [...]r. oraz w dniu wejścia wyżycie ustawy użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości o cechach podanych w ustawie. Organ wyjaśnił dalej, że przesłanką uprawnienia jest zachowanie tożsamości osób będących użytkownikami wieczystymi w obu datach, bowiem następstwo prawne uregulowane w art. 1 ust. 2 ustawy odnosi się do osób fizycznych, które po dniu 24 października 2001r. nabyły prawo użytkowania wieczystego od osób uprawnionych. Kolejną decyzją nr [...] z dnia [...]r. organ I instancji ponownie odmówił nieodpłatnego zbycia na własność powyższej nieruchomości na rzecz skarżącego. Odmowę organ tym razem uzasadnił niespełnieniem przez skarżącego przesłanek z art. 1 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, gdyż prawo wieczystego użytkowania nabył w drodze spadkobrania po zmarłej w dniu [...]r. S. J. P. oraz na podstawie umowy znoszącej współużytkowanie wieczyste gruntu z dnia [...]r. W odwołaniu skarżący określił interpretację następstwa prawnego przedstawioną przez organy jako niedorzeczną i wypaczającą sens ustawy. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał powyższą decyzję w mocy, przytaczając w uzasadnieniu taką samą jak poprzednio wykładnię art. 1 ust. 1 i 2 powołanej ustawy na temat tożsamości osób uprawnionych i następstwa prawnego jako dotyczącego nabycia prawa od osoby uprawnionej tj. będącej użytkownikiem wieczystym zarówno w dniu 6 maja 1990r. jak i w dniu 23 października 2001r. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie art. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy przez jego błędną i irracjonalną wykładnię oraz naruszenie art. 64 i 32 ust. 1 Konstytucji przez naruszenie zasady równości. Twierdził, że wolą ustawodawcy było uwłaszczenie wszystkich osób fizycznych będących użytkownikami wieczystymi w dniu 26.05.1990r. i ich następców prawnych, bez wymogu tożsamości osób także w dniu 24.10.2001r. Wymóg ten dyskryminuje następców prawnych sprzed dnia 24.10.2001r. i pomija ich tożsamość w sensie prawnym. Organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko, że skarżący nie jest następcą prawnym w rozumieniu powołanej ustawy, skoro nabył wieczyste użytkowanie po dniu 26 maja 1990r. i przed dniem 24.10.2001r. Ustawa ta ustanowiła wyjątkowe uprawnienie do nieodpłatnego nabycia prawa własności i dlatego powinna być wykładana ściśle oraz ograniczała krąg uprawnionych bez naruszenia zasady równości, gdyż pozostali użytkownicy wieczyści mogli uwłaszczyć się na zasadach ogólnych, tj. odpłatnie. Trybunał Konstytucyjny kwestionował konstytucyjność zapisów ustawy z dnia 4 września 1997r. (Dz. U. z 2001r. Nr 120, poz. 1299) właśnie z uwagi na wprowadzenie uprzywilejowanych warunków nabycia własności przez niektórych użytkowników wieczystych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według brzmienia art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. nr 113, poz. 1209, zmiana Dz. U. z 2003r. Nr 3, poz. 24 i z 2002r. Nr 113, poz. 984) obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przysługiwało "osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi", przy czym wniosek o wydanie w tej sprawie decyzji mogły złożyć te osoby oraz osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1. W ust. 1 art. 1 ustawy mowa jest o osobach fizycznych będących w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami nieruchomości. Według powszechnego rozumienia zwrotu ustawowego w nauce prawa administracyjnego oraz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i kolegiów odwoławczych w początkowym okresie stosowania ustawy, następca prawny osoby, o której mowa w ust. 1, to następca osoby, która zgodnie z brzmieniem ust. 1 art. 1 ustawy była w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 24.10.2001r.) użytkownikiem bądź współużytkownikiem wieczystym. Wymaga podkreślenia, że omawiane uregulowanie znaczenia następstwa prawnego było identyczne w tekście pierwotnym ustawy. Dokonując kolejnej nowelizacji ustawy, w stanie prawnym ukształtowanym również przez powszechną, jednolitą wykładnię tego zwrotu ustawowego, ustawodawca wcale nie zawarł w ostatecznym brzmieniu ustawy (Dz. U. z 2003r. Nr 64, poz. 592) argumentów przemawiających za odstąpieniem od wykładni gramatycznej, nie budzącej do tej pory wątpliwości. Ustawa stanowi bowiem nadal w ust. 1 art. 1 o osobach będących użytkownikami wieczystymi w dwóch podanych datach oraz w ust. 2 o następcach prawnych "osób, o których mowa w ust. 1". Ustawa nie uwłaszcza zatem użytkowników wieczystych, którym przysługiwało to prawo w dniu 26 maja 1990r. oraz ich następców prawnych, o ile osoby te lub ich następcy prawni są użytkownikami wieczystymi również w dniu wejścia w życie ustawy, lecz uwłaszcza jedynie tych następców prawnych, którzy nabyli prawo od osób będących użytkownikami wieczystymi w obu datach. Odmienna interpretacja ustawy w kwestii znaczenia następstwa prawnego miałaby charakter wyraźnie prawotwórczy. Próby takiej wykładni pojawiają się na tle krytyki ustawy lub sprawności czy racjonalności ustawodawcy, ale nie mogą one ukształtować normy prawnej mieszczącej się w ramach wykładni ustawy, gdyż norma taka pozostawałaby w jawnej sprzeczności z ustawą. Wbrew zarzutom skargi, zagadnienie niedoskonałości ustawy, przy wyraźnie wyrażonym jej znaczeniu w zakresie kręgu uprzywilejowanych adresatów, nie ma związku z konstytucyjną zasadą równości (na ten temat por. wywód w pkt IV część 1 wyroku TK z 18.12.2000r. K 10/00 OTK 2000/8/298 z powołanym tam orzecznictwem konstytucyjnym). Skoro skarżący bezsprzecznie nie spełniał wymagań ustawowych wobec osób z ust. 1 art. 1 ustawy i nie był następcą prawnym takich osób, nie przysługiwało mu roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności i decyzja odmowna nie naruszała prawa. Dlatego i zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), orzeczono jak na wstępie.