II SA/Bd 231/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Przemysława B. oraz Judyty B. działającej w imieniu własnym oraz małoletniej Anny B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę II SA/Bd 231/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...] Wójt Gminy B. orzekł na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) o wymeldowaniu Judyty B. i jej małoletniej córki Anny oraz Przemysława B. z miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w B. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Judyta B. opuściła wraz z córką Anną i synem Przemysławem mieszkanie służbowe byłego męża Ryszarda B. - leśniczówkę przy ul. [...] w B. we wrześniu 2002 r. i od tej pory jej życie rodzinne i jej dzieci ześrodkowane jest w B., gdzie zameldowana jest na pobyt czasowy przy ul. [...] i jednocześnie przy ul. [...] posiada dom, w którym często przebywa. Opuszczenie miejsca stałego zameldowania, według twierdzeń wyżej wymienionej, nastąpiło w związku z odcięciem prądu przez Ryszarda B., lecz z uwagi na to, że nie skorzystała ona ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, w ocenie organu opuszczenie to ma cechę dobrowolności. W odwołaniu od powyższej decyzji Judyta B. podniosła, że zamiarem jej i dzieci jest stały pobyt w mieszkaniu w B. i tylko czasowo jest zameldowana w B. przy ul. [...], zaś meldunek ten jest wynikiem zbiegu okoliczności, gdyż musi opiekować się tam matką. Twierdzenie natomiast byłego męża, że mieszka przy ul. [...] nie jest zgodne z prawdą. W miejscu stałego pobytu przebywa systematycznie raz w tygodniu, przy czym w chwili obecnej nie stać ją na dochodzenie w drodze cywilnej swych praw w związku z odcięciem prądu w pomieszczeniach przy ul. [...] przez byłego męża. Nie uwzględniając odwołania decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...] Wojewoda [...] zaskarżoną decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że przez miejsce stałego zamieszkania należy rozumieć takiej miejsce pobytu danej osoby, które spełnia funkcje jej osobistych i życiowych spraw, a odwołujący się faktycznie ześrodkowują swe życie osobiste i zaspokajają potrzeby mieszkaniowe w innym miejscu, co potwierdziły ustalenia policji z dnia [...] 2004 r. oraz ustalenia poczynione podczas wizji lokalnej z udziałem stron przy ul. [...]. Nadto zdaniem organu, w kwestionowanej decyzji trafnie przyjęto, że opuszczenie przez stronę miejsca stałego pobytu było dobrowolne, skoro wskazując jako przyczynę tego stanu rzeczy fakt odcięcia prądu przez byłego męża, nie wykorzystała środków prawnych prowadzących do umożliwienia jej korzystania z lokalu zgodnie z jego przeznaczeniem. W uzasadnieniu podkreślono także ewidencyjny, porządkowy charakter zameldowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Judyta B. wniosła o uchylenie decyzji Wojewody [...] jako wydanej z naruszeniem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie wskutek przyjęcia, że doszło do dobrowolnego opuszczenia miejsca stałego pobytu powodującego obowiązek wymeldowania. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca zakwestionowała uznanie przez organ odwoławczy opuszczenia przez nią lokalu przy ul. [...] w B. za dobrowolne, bowiem spowodowane ono było uniemożliwieniem korzystania z energii elektrycznej przez Ryszarda B. oraz pozbawieniem dostępu do kotłowni i łazienki. Określiła również jako błędne i bezzasadne twierdzenia organu o powinności wykorzystania przez nią środków prawnych pozwalających na korzystanie z lokalu, zgodnie z jego przeznaczeniem. Nie można poza tym wg niej przyjąć, że opuszczenie wymienionego lokalu ma charakter trwały, gdyż zameldowanie na pobyt czasowy w B. przy ul. [...] było uzasadnione koniecznością sprawowania opieki nad chorą matką i potrzebami dzieci (syn studiował w B., a córka uczy się w szkole średniej w B.). W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż poddana kontroli, jakiej Sąd dokonuje na mocy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), decyzja ostateczna nie narusza prawa materialnego, zaś w toku postępowania poprzedzającego jej wydanie nie doszło do uchybienia przepisom proceduralnym. Podstawę prawną wymeldowania stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.). W myśl tego przepisu warunkiem wymeldowania oznaczonej osoby w drodze decyzji administracyjnej jest opuszczenie lokalu przez tę osobę bez dopełnienia formalności wymeldowania się. Słusznie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w obecnym stanie prawnym instytucja zameldowania służy wyłącznie do rejestracji danych o miejscu pobytu osób i ma charakter porządkowy. Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelach pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności między ewidencją, a istniejącym stanem rzeczy. W tym miejscu podkreślić należy, że według art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym, warunkującym zameldowanie na pobyt stały jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, zaś o opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, można mówić wówczas, gdy osoba, której postępowanie dotyczy fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie w tym lokalu jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby. Prezentowane przez skarżącą w niniejszej sprawie stanowisko nakazywało zbadanie, czy nastąpiło opuszczenie przez nią lokalu położonego w B. przy u. [...] w sensie przeniesienia w inne miejsce centrum życiowego i czy miało ono charakter dobrowolny. Uwzględniając zebrany w sprawie materiał dowodowy należało uznać, że organy obydwu instancji zasadnie przyjęły, iż doszło do opuszczenia przez Judytę B. jej małoletnią córkę Annę oraz syna Przemysława we wskazanym znaczeniu białobłockiego mieszkania i że opuszczenie to nastąpiło w warunkach usprawiedliwiających jej wymeldowanie. Poza sporem pozostaje, że od września 2002 r. skarżąca wraz z dziećmi faktycznie nie przebywa we wspólnym mieszkaniu w B. Do protokołu rozprawy w sprawie o alimenty przed Sądem Rejonowym w B. podała, że powodem wyprowadzenia się we wskazanej dacie było odłączenie prądu przez byłego męża. W toku postępowania administracyjnego przyznała, że mieszkanie przy ul. [...] odwiedza raz w tygodniu, lecz nie nocuje. Ryszard B. oświadczył natomiast, że czyni to średnio raz w miesiącu, by zaznaczyć swą obecność. Z ustaleń policji wynika, że w zamkniętych, użytkowanych przez skarżącą pomieszczeniach znajdują się zniszczone meble, porozrzucane gazety i książki i stwarzają one wrażenie opuszczonych. Do akt administracyjnych załączono dokumenty potwierdzające jej zameldowanie począwszy od [..] 2003 r. oraz syna i córki na pobyt czasowy w B. przy ul. [...] przy czym, jak skarżąca podała w odwołaniu i skardze, meldunek ten uzasadniony był potrzebą sprawowania opieki nad matką oraz faktem pobierania nauki na terenie B. przez syna i córkę. Nie budzi także wątpliwości, że skarżąca jest właścicielką domu przy ul. [...] w B. darowanego jej przez rodziców. Wprawdzie zaprzeczyła twierdzeniom Ryszarda B., że tam mieszka, niemniej z wywiadu policyjnego wynika, że sąsiedzi często ją tam widują. Znamienne jest również, iż w gimnazjum w B., do którego uczęszczała Anna B. ustalono, że wskazała ona jako miejsce zameldowania adres przy ul. [...] w B. Nie przesądzając, gdzie faktycznie znajduje się centrum życiowe skarżącej i jej dzieci - czy przy ul. [...], czy też przy ul. [...] (chociaż logika wskazuje, że pod tym ostatnim adresem), w świetle przedstawionych wyżej okoliczności, organ do spraw ewidencji zasadnie stwierdził, że nie jest nim od ponad 2 lat z pewnością wspólne mieszkanie w leśniczówce w B. Życie osobiste i rodzinne skarżącej skupione jest bowiem na terenie B. Wprawdzie skarżąca w odwołaniu deklaruje zamiar powrotu do B., lecz deklaracji tej przez okres blisko trzech lat nie towarzyszyły konkretne działania. Deklaracje dotyczące ponownego zamieszkania z byłym mężem w ocenie Sądu są nierealne, biorąc pod uwagę panujące między nimi złe stosunki ( z protokołu oględzin z dnia [...] 2004 r. wynika, że strony stwarzają sobie wzajemne utrudnienia w korzystaniu z pomieszczeń) oraz zważywszy, iż tracąc, w następstwie rozwodu i aneksu do umowy najmu mieszkania przy ul. [...] sporządzonego przez nadleśnictwo, tytuł prawny do zamieszkania w lokalu zakładowym Ryszarda B., narażona byłaby na wyrok eksmisyjny, czego z pewnością jest świadoma. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, jakkolwiek o ocenie charakteru pobytu decyduje zamiar osoby zameldowanej w lokalu, to nie można poprzestając na uznaniu za miarodajne wyłącznie treści oświadczenia woli takiej osoby, nie wziąć pod uwagę faktów wskazujących na zamiar rzeczywisty. Sąd podziela także stanowisko orzekających w niniejszej sprawie organów, że opuszczenie przez skarżącą lokalu przy ul. [...] miało cechy dobrowolności. Z jednej strony bowiem jako powód wyprowadzenia się z niego wskazała odłączenie dopływu prądu przez byłego męża oraz brak dostępu do kotłowni, z drugiej zaś zarówno w odwołaniu, jak i skardze podała, iż przyczyną zameldowania przy ul. [...] w B. była m.in. konieczność zaopiekowania się chorą matką. Nie można również pominąć okoliczności, że przez cały czas skarżąca dysponowała kluczami do drzwi wejściowych i pokoi w lokalu przy ul. [...]. Skoro utrudnieniem był brak prądu, w przypadku niemożności podjęcia we własnym zakresie czynności fizycznych w celu przywrócenia dopływu energii elektrycznej, winna skorzystać ze środków prawnych w celu stworzenia warunków do korzystania z lokalu w pełnym zakresie. Sąd nie przychyla się do wyrażonego w skardze poglądu o braku powinności wykorzystania przez stronę tego rodzaju środków w celu wykazania braku dobrowolności przeniesienia się do B. W świetle poczynionych w toku postępowania administracyjnego ustaleń, organ orzekający miał dostateczne powody do wydania decyzji o wymeldowaniu Judyty B. oraz jej dzieci z uwagi na zaistnienie przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. Utrzymanie bowiem zameldowania skarżącej na pobyt stały w lokalu, w którym faktycznie nie przebywa stanowiłoby fikcję meldunkową. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji.