III SA/Wa 2286/04
WyrokWSA w Warszawie2005-06-30
Skład orzekający: Dariusz Dudra, Marta Waksmundzka-Karasińska, Alojzy Skrodzki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami, a następnie umorzenia części tych odsetek, może powstać nadpłata podatku, jeśli łączna kwota wpłat nie przekroczyła kwoty należności głównej wraz z odsetkami wynikającymi z pierwotnej decyzji podatkowej?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że nadpłata podatku nie wystąpiła. Nadpłata powstaje, gdy kwota zapłaconego podatku jest wyższa od należnej lub gdy podatek został zapłacony mimo braku obowiązku. W analizowanej sprawie, mimo umorzenia części odsetek, łączna kwota wpłat dokonanych przez skarżącego nie przekroczyła kwoty należności głównej wraz z odsetkami wynikającymi z prawomocnej decyzji podatkowej, co wyklucza istnienie nadpłaty.Stan faktyczny
Skarżący wystąpił o stwierdzenie nadpłaty z tytułu zryczałtowanego 10% podatku dochodowego od sprzedaży nieruchomości, twierdząc, że zapłacił więcej niż wynosił należny podatek wraz z odsetkami. Organ pierwszej instancji odmówił stwierdzenia nadpłaty, wskazując, że wpłacona kwota nie przekroczyła należności głównej i odsetek wynikających z pierwotnej decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał decyzję w mocy, uznając, że nadpłata nie wystąpiła, ponieważ skarżący był zobowiązany do zapłaty, a uiszczona kwota nie była wyższa od należnej. Skarżący wniósł skargę do WSA, podtrzymując swoje argumenty.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Dudra, Sędziowie asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, asesor WSA Alojzy Skrodzki (spr.), Protokolant Karolina Zawadzka, po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu zryczałtowanego 10% podatku dochodowego od sprzedaży nieruchomości oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2004 r., wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, oraz art. 220 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.- zwanej dalej "ordynacja podatkową") Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] lipca 2004 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia i zwrotu nadpłaty z tytułu zryczałtowanego 10 % podatku od sprzedaży nieruchomości zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
Ze stanu faktycznego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że wnioskiem z dnia [...] marca 2001 r. skarżący wystąpił do Urzędu Skarbowego W. o:
1) stwierdzenie, rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 1997 r. nr [...],
2) stwierdzenie nadpłaty w postaci nadmiernie pobranych przez Urząd Skarbowy W. odsetek w kwocie [...] zł,
3) zwrotu kwoty [...] zł wraz z odsetkami od tej kwoty od dnia [...] października 1999 r. tj. od dnia dokonania finalnego rozliczenia zobowiązań z tytułu PIT-23.
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. rozpoznając punk. 1 i 2 wniosku na podstawie art. 207, w związku z art. 72 § 1 pkt 1 i § 2 oraz art.. 73 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r..Ordynacja Podatkowa, odmówił stwierdzenia i zwrotu nadpłaty z tytułu zryczałtowanego 10 % podatku dochodowego od sprzedaży nieruchomości dokonanej w dniu [...] listopada 1994 r.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ pierwszej instancji podniósł , iż decyzją znak [...] z [...] grudnia 1997 r. określił skarżącemu od przychodu w kwocie [...] zł kwotę zryczałtowanego 10% podatku dochodowego od osób fizycznych w wys. [...] zł.z tytułu sprzedaży dokonanej aktem not. Rep. A nr. [...] z [...] listopada 1994r. prawa użytkowania wieczystego działki gruntu nr. [...] we W. przy ul. [...] nr. [...] i ul. [...] oraz stanowiących odrębny przedmiot własności budynków usytuowanych na tej działce. W decyzji tej organ podatkowy niewyliczając odsetek zobowiązał skarżącego do zapłaty odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej liczonych w następujący sposób:
- od [...] listopada 1994 r. do [...]listopada 1996 r. w wys. połowy należnych odsetek za zwłokę,
- od [...] listopada 1996 r. w pełnej wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych,
Skarżący w dniu [...] września 1999 r. złożył wniosek o umorzenie części odsetek z tytułu od zaległości podatkowych z różnych tytułów w tym z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego. Strona w okresie od [...] sierpnia 1999 r. do [...] października 1999 r. uiściła tytułem zobowiązania podatkowego i odsetek łącznie kwotę [...] zł. Na dzień złożenia wniosku zobowiązanie wraz z odsetkami wyniosło wg. organu podatkowego [...] zł. – w tym [...] podatek, [...] – 50% odsetek od zaległości podatkowych należnych za okres od [...] listopada 1994 r. do [...] listopada 1996 r. i [...] odsetek od zaległości za okres od dnia [...] listopada 1996 r. do dnia [...] września 1999 r. czyli złożenia wniosku o umorzenie części odsetek. Kwota [...] zł ta została zarachowana w Urzędzie Skarbowym na karcie kontowej podatnika: na poczet należnego podatku - [...]. na poczet odsetek za zwłokę - [...] zł. Pozostałą część odsetek w kwocie [...]zł Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...] października 1999 r. umorzył podatnikowi.
Mając taki stan faktyczny w ocenie Urzędu Skarbowego nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie nadpłata.
Od w/w decyzji M. T. złożył odwołanie w dniu [...] lipca 2004 r. w którym wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji oraz o uwzględnienie trzech wniosków skierowanych do Urzędu Skarbowego alternatywnie o jej uchylenie i skierowanie wniosków do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
- brak uzasadnienia zarówno merytorycznego jak i prawnego. Skarżący podnosi że poza przytoczeniem treści art. 72 i 73 ordynacji podatkowej oraz skróconego rysu historycznego wydarzeń Urząd nie wskazał powodów, dla których kolejny raz odmawia oddania mu nienależnie pobranych od podatnika pieniędzy.
oraz nie rozpoznanie jednego z jego wniosków tj. wniosku o stwierdzenie wydania decyzji z dnia [...]grudnia 1997 r. z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący powoływał się na art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się m.in. kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. W rozpatrywanej sprawie obowiązek podatkowy wynika z decyzji inspektora kontroli skarbowej, a skarżący uiścił kwotę zobowiązania podatkowego i kwotę odsetek od tego zobowiązania.
W uzasadnieniu odwołania skarżący powołał się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2003 SA/Bd 86/2003 r. oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie z dnia 29 czerwca 2000 r. sygn. akt SA/Sz 411/99. Wyroki te, w ocenie skarżącego, dowodzą, iż nadpłata w przedmiotowej sprawie istnieje.
Po zapoznaniu się z aktami sprawy i po rozpatrzeniu zarzutów odwołania Dyrektor Izby Skarbowej nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia i decyzją z dnia [...].09.2004 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Przede wszystkim Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, iż nie można zgodzić się z zawartym w odwołaniu zarzutem nie rozpoznania wniosku o stwierdzenie wydania decyzji z dnia [...].12.1997 r. z rażącym naruszeniem prawa. Zarzut powyższy nie dotyczy zaskarżonej decyzji a wniosek w części dotyczącej stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji z dnia [...] grudnia 1997 r. nr [...] był już rozpatrzony, przez Izbę Skarbowa jako właściwą w sprawie, decyzją z dnia [...] maja 2001 r. nr [...] jak i Ministra Finansów (w postępowaniu odwoławczym) decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...]. Informację w tej sprawie otrzymał skarżący, także w piśmie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] jak i w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...].
Odnośnie drugiego zarzutu Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że świadczenie jest nadpłacone, gdy podatnik jest obowiązany do świadczenia z tytułu określonego podatku, lecz kwota faktycznie uiszczona jest wyższa od kwoty należnej, natomiast świadczenie jest uiszczone nienależnie, gdy podatnik dokonuje zapłaty określonej kwoty pieniężnej, mimo że nie jest do tego zobowiązany.
Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. w sprawie niniejszej nadpłata nie wystąpiła, gdyż skarżący zobowiązany był do zapłaty zaległości z tytułu zryczałtowanego 10% podatku dochodowego od osób fizycznych a uiszczona kwota nie przewyższyła kwoty należnej wynikającej z prawomocnej decyzji Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 1997 r. nr [...].
Podzielając stanowisko organu pierwszej instancji Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, że przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji było stwierdzenie istnienia bądź nieistnienia nadpłaty w zryczałtowanym 10% podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży w 1994 r. nieruchomości. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. w uzasadnieniu decyzji wskazał podstawę prawna odnoszącą się do nadpłaty i momentu jej powstania, a także wykazał, przez porównanie wysokość M. T. zobowiązania podatkowego z wpłatami dokonanymi na poczet tego zobowiązania, ze nadpłata nie występuje zatem zarzut braku uzasadnienia merytorycznego i prawnego uznał za niezasadny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. skarżący podtrzymał argumenty wysuwane w odwołaniu od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej i wniósł o jej uchylenie.
Odpowiadając na zarzuty Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał w odpowiedzi na skargę stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia tego kryterium stwierdzić należy, że wydana zostało bez naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W kwestii bezczynności organu w sprawie nierozpoznania wniosku strony skarżącej z dnia [...]marca 2001 w części dotyczącej wydania decyzji stwierdzającej, że decyzja z dnia [...] grudnia 1997 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, Sąd informuje, że zgodnie z wnioskiem skarżącego złożonym do protokołu na rozprawie zostanie założona odrębna sprawa i po spełnieniu wszystkich przesłanek formalnych nastąpi bezzwłoczne rozpoznanie sprawy przez Sąd.
Odnośnie stwierdzenia nadpłaty, Sąd zauważa, iż zgodnie z art.72 § 1 pkt.l Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się nadpłacony lub nienależnie zapłacony podatek a także - co wynika z przepisu § 2 tego artykułu - część wpłat , która została zaliczona na poczet odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej. Przepis art.73 §1 pkt.l stanowi, że nadpłata powstaje z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej. Świadczenie jest nadpłacone, gdy podatnik jest obowiązany do świadczenia z tytułu określonego podatku, lecz kwota faktycznie uiszczona jest wyższa od kwoty należnej, natomiast świadczenie jest uiszczone nienależnie, gdy podatnik dokonuje zapłaty określonej kwoty pieniężnej, mimo że nie jest do tego zobowiązany.
Zdaniem Sądu w sprawie niniejszej nadpłata nie wystąpiła, gdyż w momencie wydawania decyzji umarzającej część odsetek od zaległości skarżący był obowiązany do zapłaty zaległości wraz z odsetkami w kwocie [...]tzn. [...] należność główna i [...] zł odsetki za zwłokę z tytułu zryczałtowanego 10% podatku dochodowego od osób fizycznych. Powyższa kwota zobowiązania wynika z ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 1997 r. Decyzja ta określała również, sposób liczenia odsetek. Uiszczona kwota [...] zł. nie przewyższyła kwoty należnej wynikającej z prawomocnej decyzji Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 1997 r. tzn. [...] zł.
Sąd zauważa, że organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał podstawę prawna odnoszącą się do nadpłaty i momentu jej powstania, a także wykazał, przez porównanie wysokości zobowiązania podatkowego z wpłatami dokonanymi na poczet tego zobowiązania, że nadpłata nie występuje, zatem zarzut braku uzasadnienia merytorycznego i prawnego należy uznać za niezasadny.
Należy zwrócić uwagę na fakt, że w chwili wydawania decyzji w sprawie umorzenia odsetek organ podatkowy brał pod uwagę prawomocną decyzję z dnia [...] grudnia 1997 r. nakładająca na skarżącego obowiązek zapłaty należności głównej wraz z odsetkami w kwocie [...] zł. Decyzja umorzeniowa wydawana była w oparciu o określony stan faktyczny jaki zaistniał w chwili wydania tej decyzji. Zatem Sąd nie może stwierdzić, czy gdyby zaległość z odsetkami wynosiła [...] organ podatkowy wydałby decyzję umarzającą skarżącemu odsetki. Zarówno decyzja z dnia [...] grudnia 1997 r. jak też decyzja z [...] października 1999 r,. stały się prawomocne, ponieważ strona nie odwołała się od nich. Zaniechanie skarżącego w sprawie odwołania od decyzji wymiarowej spowodowało dalsze określone konsekwencje.
Zdaniem Sądu, zapłacona przez skarżącego kwota [...]zł nie przekroczyła kwoty jaką skarżący zobowiązany był zapłacić z tytułu należności głównej i odsetek, nawet przy założeniu, że odsetki liczone byłyby w wysokości 50% za cały okres od [...] listopada 1994 r. do [...] września 1999 r.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozstrzygnięto jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło