I SA/Bd 498/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz, Sędziowie WSA Jerzy Bortkiewicz, Asesor sądowy Urszula Wiśniewska, Protokolant Małgorzata Antoniuk, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi Grzegorza P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2004r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz skarżącego kwotę 331,00 zł ( trzysta trzydzieści jeden ) tytułem zwrotu kosztów postępowania Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] 2003r. odmawiającą uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] 2003r. w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. W uzasadnieniu wskazano na dotychczasowy przebieg postępowania. Decyzją z dnia [...] 2003r. Naczelnik Urzędu Celnego w T. uznała zgłoszenie celne z dnia [...] 2000r. złożone przez Grzegorza P. za nieprawidłowe i ustalił wartość celną w towaru w prawidłowej wysokości. W dniu [...] 2003r. podjęto próbę zastępczego doręczenia przedmiotowej decyzji przez funkcjonariusza celnego. Adresata nie zastano w domu, małoletnia córka poinformowała, że rodziców nie ma i nie wiadomo kiedy będą. W związku z zaistniała sytuacją pismo przesłano pocztą. Decyzja wróciła do Urzędu Celnego w T. w dniu [...] 2003r. zaś ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynikało, iż doręczyciel nie zastając adresata awizował przesyłkę, umieszczając w jego skrzynce pocztowej zawiadomienie o pozostawieniu jej w urzędzie pocztowym (awizo z dnia [...] 2003r. i [...] 2003r.). Mając na uwadze treść art. 150 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa oraz fakt, iż przekazana za pośrednictwem poczty korespondencja nie została odebrana w terminie organ celny uznał przedmiotową decyzję za doręczoną w trybie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. Pismem z dnia [...] 2003r. Grzegorz P., działając przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie w całości decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] 2003r. oraz o umorzenie postępowania na skutek przedawnienia. W uzasadnieniu wskazał, iż podstawą wniosku jest kwestionowanie skuteczności doręczenia decyzji z dnia [...] 2003r. W ocenie strony w aktach sprawy (z którymi strona zapoznała się w dniu [...] 2003r.) brak dowodów wskazujących na wykorzystanie przez organ trybu doręczeń uregulowanych w art. 148, i 149 ustawy Ordynacja podatkowa. Z kolei przepis art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa jednoznacznie ustanawia inną niż wymienione w art. 148 i 149 ustawy formy doręczeń - jednakże dopiero z chwilą niemożności doręczenia w trybie wskazanym w tych artykułach. Zatem zanim organ skorzysta z doręczenia zastępczego na podstawie art. 150 ustawy musi podjąć próbę doręczenia w sposób uregulowany w art. 148 i 149 ustawy z zachowaniem kolejności czynności tam wymienionych. Ponadto doręczenie na zasadzie art. 150 ustawy wymaga pozostawienia zawiadomienia o tym fakcie w jednym z miejsc wskazanych w przepisie. Dopiero łączne spełnienie dwóch przesłanek, to jest złożenie pisma w urzędzie pocztowym oraz pozostawienie zawiadomienia pozwala na przyjęcie, iż pismo zostało doręczone. Decyzją z dnia [...] 2003r. Naczelnik Urzędu Celnego w T. odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] 2003r. W ocenie organu celnego w niniejszej sprawie zachowano procedurę wskazaną w przepisach art. 148 i 149 ustawy Ordynacja podatkowa. Ponadto zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej umieszczono w skrzynce pocztowej strony. Mimo dwukrotnego awizowania przesyłka nie została odebrana. W związku z tym zasadnie uznano, iż została doręczona w trybie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie orzeczenia w sprawie. Decyzji Naczelnika Urzędu Celnego zarzucono uchybienie zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu w związku z uchybieniem przepisom regulującym sposób doręczenia pism a w szczególności uchybienie przepisom art. 148, 149, 150 ustawy Ordynacja podatkowa oraz zasadom postępowania dowodowego. W ocenie strony potwierdzeniem zasadności stawianych zarzutów są wyjaśnienia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - opisujące okoliczności z których organ korzystał próbując zastępczo doręczyć decyzję z dnia 04 kwietnia 2003r. , które w żaden sposób nie mogą zostać uznane za wypełniające postanowienia przepisów art. 148 i 149 ustawy. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Celnej w T. podkreślił, iż w omawianej sprawie nie zachodziła konieczność ustalania innych miejsc w których można było adresata zastać. Organ celny stosownie do przepisu art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej podjął próbę doręczenia decyzji w miejscu zamieszkania strony. Z uwagi jednak na to, iż Grzegorz P. nie odebrał postanowienia wyznaczającego 7 dniowy termin do zapoznania się z materiałem dowodowym (urząd pocztowy dwukrotnie awizował przesyłkę poleconą), Naczelnik Urzędu Celnego w T. zdecydował o doręczeniu decyzji za pośrednictwem podległego mu funkcjonariusza. W ocenie organu odwoławczego z uwagi na fakt, iż w miejscu zamieszkania strony nie zastano adresata ani innej osoby upoważnionej do odbioru przesyłki, nie zachodziły przesłanki do zastosowania przepisu art. 149 Ordynacji podatkowej w konsekwencji doręczenie decyzji zlecono urzędowi pocztowemu. Organ drugiej instancji podkreślił, że analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organ celny miał podstawy uzasadniające skorzystanie z trybu doręczenia przewidzianego w art. 150 Ordynacji podatkowej. Decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] 2003r. powróciła do Urzędu Celnego w dniu [...] 2003r. zaś z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru wynikało jednoznacznie, iż doręczyciel nie zastając adresata awizował nadesłaną do niego przesyłkę, umieszczając w jego skrzynce pocztowej zawiadomienie o pozostawieniu jej w urzędzie pocztowym (awizo z dnia [...] 2003r. i z dnia [...] 2003r.). Przepis art. 150 Ordynacji podatkowej ustanawia zaś domniemanie prawidłowego doręczenia w sytuacji w nim określonej i przyjmuje, że skutek prawny doręczenia powstaje w terminie w przepisie wskazanym, tj. z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu, na który pismo złożono w urzędzie pocztowym. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż z okoliczności faktycznych sprawy wynika jednoznacznie, iż doręczyciel nie zastając adresata awizował nadesłaną do niego przesyłkę, umieszczając w jego skrzynce pocztowej zawiadomienie o pozostawieniu jej w urzędzie pocztowym. Natomiast w interesie strony leżało dołożenie starań by odebrać przeznaczoną dla niej korespondencję w wyznaczonym terminie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa a w szczególności przepisów art. 148, art.149, art. 150, art. 210 § 1 pkt 4,6 i art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa oraz zasad ogólnych postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skarżący powtórzył zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Decyzji Naczelnika Urzędu Celnego zarzucono uchybienie zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu w związku z uchybieniem przepisom regulującym sposób doręczenia pism a w szczególności uchybieniem przepisom art. 148, 149, 150 ustawy Ordynacja podatkowa oraz zasadom postępowania dowodowego. W ocenie strony potwierdzeniem zasadności stawianych zarzutów są wyjaśnienia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji - opisujące okoliczności z których Urząd Celny korzystał próbując zastępczo doręczyć decyzję z dnia [...] 2003r. , które w żaden sposób nie mogą zostać uznane za wypełniające postanowienia przepisów art. 148 i 149 ustawy. Skarżący podkreślił, iż Dyrektor Izby Celnej nie zgodził się z argumentacją strony błędnie utrzymując, że organ pierwszej instancji nie musiał wykorzystać w pełni trybu z art. 148 i 149 Ordynacji i pomimo tego mógł doręczyć decyzję określającą w trybie art. 150 a doręczenie uznano za skuteczne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna choć Sąd nie zgadza się z wszystkimi zarzutami w niej wskazanymi. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270ze zm.) wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Impulsem do wszczęcia postępowania w sprawie przez organy celne był wniosek skarżącego z dnia [...] 2003r. wniesiony na podstawie art. 2651 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) o uchylenie ostatecznej decyzji Urzędu Celnego w T. z dnia [...] 2003r. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] 2003r. odmówił uchylenia wskazanej decyzji odnosząc się w uzasadnieniu jedynie do okoliczności wskazanych przez stronę tj. braku skutecznego doręczenia decyzji z dnia [...] 2003r. Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymując decyzję organu pierwszej instancji w mocy również ograniczył się do kwestii prawidłowego zastosowania art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa. W ocenie Sądu organy błędnie przyjęły, iż doręczenie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] 2003 r. nastąpiło w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Stosownie do powołanego przepisu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 §1 lub art. 149: - poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczenia przez pocztę, - pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta)- w przypadku doręczenia pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Zgodnie zaś z § 2 art. 150 zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Powołany artykuł ustanawia trzeci (wcześniejsze wymienione zostały w art. 148 § 2 pkt 2 i art. 149 Ordynacji) zastępczy sposób doręczenia. Przepis ten umożliwia przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej lub z urzędu gminy (miasta) w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia tego terminu. Celem tej regulacji jest niewątpliwie uniemożliwienie tamowania postępowania podmiotom, które nie odbierają korespondencji z zamiarem uniknięcia odpowiedzialności prawnej. Przewidziany jednak w art. 150 zastępczy sposób doręczenia może być wykorzystany wyłącznie w razie niemożności bezpośredniego doręczenia pisma adresatowi w mieszkaniu lub miejscu pracy, ani za pośrednictwem doręczenia przez domownika, sąsiada lub dozorcę. Osoba doręczająca pismo powinna uczynić adnotację w dokumencie potwierdzenia odbioru o niemożności bezpośredniego doręczenia w sposób wskazany wart. 148 § I lub art. 149 ustawy Ordynacja podatkowa. Bezpodstawny jest zarzut zawarty w skardze, iż organ celny nie podjął próby doręczenia decyzji z dnia [...] 2003r. w sposób wskazany w art. 148 i 149 cyt. ustawy. W aktach sprawy znajduje się notatka służbowa sporządzona' w dniu [...] 2003r. i podpisana przez kontrolera celnego Marka K. (k-31 akt administracyjnych) z której wynika, iż funkcjonariusz ten w dniu [...] 2003r. udał się do mieszkania Grzegorz P. pod adres ul. [...] w G. Nikogo z dorosłych domowników tam nie zastał, a córka (nieletnia) w czasie rozmowy przez domofon odmówiła przyjęcia przesyłki oświadczając, że rodziców nie ma w domu- wyjechali i nie wiadomo kiedy wrócą. Z dalszej rozmowy funkcjonariusz wywnioskował, iż prawdopodobnie przebywają za granicą. Nie mniej w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie dochowano wymogów, które wynikają z art. 150 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Znajdująca się w aktach sprawy koperta (k- 21 akt administracyjnych) z adnotacjami "nie zastałem 10.04." i nieczytelny podpis oraz "powtórnie awizowano 19.04.03" (której kserokopia została przesłana do Sądu w odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] 2004r.) świadczą, iż organ wysłał przesyłkę za pośrednictwem poczty, która przechowała ją przez okres 14 dni. Brak natomiast potwierdzenia faktu pozostawienia zawiadomienia o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym w oddawczej skrzynce pocztowej lub innym miejscu wskazanym w art. 150 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Aby można było uznać skuteczność doręczenia zgodnie z art. 150 ustawy nie wystarczy złożyć pismo w placówce pocztowej na okres 14 dni ale również należy zapewnić stronie możliwość uzyskania o tym fakcie informacji poprzez pozostawienie zawiadomienia w pocztowej skrzynce oddawczej, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia w którym adresat wykonuje swoje czynności. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] 2003r. nie została skutecznie doręczona, co oznacza iż nie weszła do obrotu prawnego w konsekwencji nie mogła stać się decyzją ostateczną. We wniosku z dnia [...] 2003r. skarżący na podstawie art. 2561 ustawy kodeks celny wnosił o uchylenie w całości decyzji ostatecznej z dnia [...] 2003r. Skoro zaś, jak wskazano powyżej, decyzja ta nie stała się ostateczna to organ celny rozpatrując wniosek powinien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Dopiero bowiem skuteczne doręczenie decyzji z dnia [...] 2003r. skutkować będzie po stronie skarżącego możliwością wniesienia od niej stosownych środków odwoławczych. Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organy celne błędnie oceniły, iż spełnione zostały przesłanki wskazane wart. 150 ustawy Ordynacja podatkowa wskutek czego brak podstaw do przyjęcia, iż dokonano doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2003r. W konsekwencji zaskarżona decyzja wydana przez Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2004r. oraz poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] 2003r. naruszyły art. 2651 ustawy kodeks celny orzekając merytorycznie w sprawie w sytuacji gdy wniosek nie dotyczył decyzji ostatecznej. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt lc ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270). Na podstawie art. 152 cyt. ustawy określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Jednocześnie Sąd orzekł o zwrocie kosztów postępowania na podstawie art. 200 ustawy.