II OSK 1262/05

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2006-10-25

Skład orzekający: Andrzej Jurkiewicz, Barbara Gorczycka-Muszyńska, Roman Ciąglewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zawiadomienie o zamiarze przeprowadzenia kontroli robót budowlanych, nawiązujące do informacji o samowoli budowlanej i określające przedmiot kontroli, stanowi czynność wszczynającą postępowanie administracyjne w rozumieniu art. 61 § 1 K.p.a.?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zawiadomienie o kontroli robót budowlanych, które nawiązuje do informacji o samowoli budowlanej, określa przedmiot kontroli i powiadamia strony, stanowi czynność procesową inicjującą postępowanie administracyjne. W związku z tym, do spraw wszczętych przed wejściem w życie nowelizacji Prawa budowlanego z dnia 27 marca 2003 r., stosuje się przepisy dotychczasowe, co w tym przypadku oznaczało, że organy nadzoru budowlanego nie mogły stosować przepisów w brzmieniu po nowelizacji do zatwierdzenia projektu zamiennego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych.
Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa "C." zaskarżyła decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zatwierdzającą projekt budowlany zamienny i udzielającą Spółce "E." pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy zabudowie balkonu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił obie decyzje, uznając naruszenie prawa materialnego polegające na zastosowaniu przepisów Prawa budowlanego w brzmieniu po nowelizacji, podczas gdy postępowanie zostało wszczęte przed jej wejściem w życie. Spółka "E." wniosła skargę kasacyjną, zarzucając błędne ustalenie daty wszczęcia postępowania i niewłaściwą wykładnię przepisów przejściowych.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Sędzia Barbara Gorczycka-Muszyńska Roman Ciąglewicz /spr./ Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 25 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółki z o.o. "E." w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 czerwca 2005r., sygn. akt II SA/Rz 346/04 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej "C." w S. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] stycznia 2004 r., nr [...]. w przedmiocie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie. Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2005 r., sygn. akt II SA/Rz 346/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie, z dnia [...] stycznia 2004 r., nr [...], w przedmiocie zatwierdzenia projektu zamiennego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...]. Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy. Organ odwoławczy, po rozpatrzeniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej "C." w S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego S. z dnia [...] listopada 2003 r., zatwierdzającej projekt budowlany zamienny i wydającej "E." Spółce z o.o. w S. pozwolenie na wznowienie robót budowlanych przy zabudowie balkonu budynku biurowego usytuowanego na działce, oznaczonej nr ewidencyjnym 629, położonej w S. przy ul. C., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Materialną podstawę rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego stanowił przepis art. 51 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz.1126 ze zm.). Wojewódzki Inspektor stwierdził, że inwestor, który wykonywał roboty budowlane z istotnymi odstępstwami od pozwolenia na budowę, wywiązał się z obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu zamiennego, uwzględniającego zmiany dokonane podczas wykonywania robót. Nadto inwestor wniósł o pozwolenie na wznowienie robót budowlanych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła Wspólnota Mieszkaniowa "C" w S. Zarzuciła akceptowanie samowoli budowlanej. Skarżąca wywodziła, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z jednej strony odnotowuje się istotne odstępstwo od pozwolenia na budowę, a z drugiej stwierdza się, iż w rozstrzygnięciu sprawy nie ma uchybień prawnych i merytorycznych. Wyraziła wątpliwość co do celowości przeprowadzania procedury uzgodnień i zatwierdzeń, skoro i tak można budować niezgodnie z pozwoleniem, a w trakcie prac dostosować się do swoich potrzeb i wykonać projekt zamienny. W odpowiedzi na skargę Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził, że skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek z innych powodów, niż podniesione w skardze. Nawiązując do zakresu kontroli sądowej, określonego w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd dostrzegł naruszenie prawa materialnego, niepodnoszone w skardze. W ocenie Sądu, wszczęcie postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją nastąpiło przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz.718). Datą wszczęcia postępowania był dzień 21 maja 2003 r. W przypadku, gdy przepis prawa nie nakłada obowiązku wszczęcia postępowania w formie postanowienia, za datę wszczęcia postępowania z urzędu należy przyjąć datę pierwszej czynności urzędowej, o której strona została powiadomiona. Sąd ocenił, iż weryfikowane postępowanie administracyjne było prowadzone z urzędu i ustalił, że 21 maja 2003 r. doręczono stronom pierwsze zawiadomienie o czynności procesowej. Organy nadzoru budowlanego powinny zatem, jak wynika z art. 7 ust.1 noweli Prawa budowlanego z dnia 27 marca 2003 r., działać na podstawie przepisów Prawa budowlanego obowiązujących przed wspomnianą nowelizacją. Ten stan prawny nie uprawniał organów do zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i zezwolenia na wznowienie robót budowlanych. Podstawą dla decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. nie mógł być art. 51 ust.3, w brzmieniu po nowelizacji, czyli po dniu 11 lipca 2003 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji, organy mogły i powinny stosować ten przepis w brzmieniu sprzed 11 lipca 2003 r., zatem podstawą orzekania mógłby być art. 51 ust.1 pkt 3 Prawa budowlanego, ale wtedy nie można było orzekać o zatwierdzeniu projektu zamiennego, gdyż to pojęcie zostało wprowadzone do art. 51 ustawy dopiero po 11 lipca 2003 r. Zastosowanie przepisu art. 51 ust.3 Prawa budowlanego, w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 27 marca 2003 r., zdaniem Sądu, stanowiło naruszenie prawa materialnego, czyli art. 51 ust.3 Prawa budowlanego w związku z art. 7 ust.1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. i skutkowało uwzględnieniem skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skargę kasacyjną wniosła "E." spółka z o.o. w S., zaskarżając wyrok w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), w szczególności art. 61 § 1 – 4 K.p.a., przez błędne przyjęcie jako daty wszczęcia postępowania dnia 21 maja 2003 r., to jest daty zawiadomienia stron o zamiarze przeprowadzenia kontroli robót budowlanych w miejscu inwestycji, podczas gdy rzeczywistą datą wszczęcia postępowania w sprawie jest dzień doręczenia stronom postanowienia z dnia 21 lipca 2003 r. o wstrzymaniu robót budowlanych. Jako drugą podstawę skargi kasacyjnej Spółka podała naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwą wykładnię art. 7 ust.1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane (...) i błędne przyjęcie, że niniejszą sprawę należy oceniać na podstawie przepisów obowiązujących przed zmianą, czyli przed dniem 11 lipca 2003 r., podczas gdy do sprawy stosuje się przepisy znowelizowanego tą ustawą Prawa budowlanego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca argumentowała, że zawiadomienie stron doręczone w dniu 21 maja 2003 r. i same czynności kontroli robót na miejscu inwestycji, nie były czynnościami wszczętego postępowania administracyjnego, a zespołem czynności faktycznych urzędu, zmierzających do sprawdzenia budowy, zweryfikowania zasadności powiadomienia urzędu przez Wspólnotę Mieszkaniową o zaistniałych zdarzeniach, ustalenia czy będzie wszczynana sprawa i jaki będzie jej przedmiot. Były to, w ocenie skarżącej, czynności kontrolne nie noszące cech wszczętego postępowania administracyjnego, w rozumieniu art. 64 i nast. K.p.a. Świadczy o tym niewydanie wówczas przez organ postanowienia o wszczęciu postępowania. Do postanowienia zaś z dnia 21 lipca 2003 r. przez przeoczenie nie dopisano w sentencji punktu o wszczęciu postępowania. Skarżąca wywodziła nadto, iż powszechna była praktyka wszczynania postanowieniem postępowań w przedmiocie odstępstw od pozwolenia na budowę i samowoli budowlanych. Nigdy samych kontroli nie traktowano jako czynności postępowania administracyjnego. Dniem wszczęcia postępowania był dzień wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, czyli 21 lipca 2003 r. W rezultacie do sprawy stosuje się przepisy Prawa budowlanego po nowelizacji. Wskazuje to, zdaniem skarżącej, na niewłaściwą interpretację art. 7 ust.1 ustawy nowelizującej Prawo budowlane, przez Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Od razu stwierdzić trzeba, iż nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a. Skład orzekający, odnosząc się do pierwszej z przytoczonych podstaw kasacyjnych uznał, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a. w związku z art. 61 § 1 – 4 K.p.a.). Inicjatywę wszczęcia postępowania administracyjnego reguluje przepis art. 61 § 1 K.p.a. Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przyjęte w tym przepisie unormowanie nie oznacza dowolności organu administracji publicznej we wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie strony. Art. 61 § 1 K.p.a. musi być interpretowany w związku z przepisami prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji administracyjnej, ale i normują inicjatywę co do powstania danej treści stosunku materialnoprawnego. W przypadku gdy przepis prawa materialnego nie normuje expressis verbis inicjatywy wszczęcia postępowania w danej kategorii spraw administracyjnych, należy przyjąć, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest określenie ciążących na jednostce obowiązków, ograniczenia lub cofnięcia uprawnień – wszczęcie postępowania następuje z urzędu (patrz: Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2000, s. 298 – 300). Podstawę materialnoprawną działania organów nadzoru budowlanego w sprawie stanowiły przepisy art. 50 – 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz.1126 ze zm. – w chwili rozstrzygania przez organ pierwszej instancji; Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz.2016 ze zm. – w czasie orzekania przez organ odwoławczy i Sąd pierwszej instancji; Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz.1118 – w dacie orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny). Przepisy te, jak również przepisy ustrojowe i proceduralne tej ustawy, czyli art. 80 – 89c, nie normują wprost inicjatywy wszczęcia postępowania przed organami nadzoru budowlanego, w zakresie usuwania naruszeń prawa budowlanego określonych w art. 50. Przedmiotem postępowania uregulowanego przepisami art. 50 – 51 Prawa budowlanego jest określenie ciążących na inwestorze obowiązków, mających na celu doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem. Wszczęcie tego postępowania następuje więc z urzędu (por. rozważania odnoszące się do przepisu art. 66 Prawa budowlanego – Jerzy Siegień "Prawo budowlane. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 332 – 333). Potwierdzeniem takiego poglądu są te unormowania Prawa budowlanego, w których wprost określono wnioskowy charakter postępowania (na przykład art. 32 ust.4 pkt 1, art. 97 ust.1). Przepis art. 61 § 3 K.p.a. nie reguluje daty wszczęcia postępowania z urzędu. Za datę tę należy przyjąć pierwsza czynność wobec strony. Pierwszą czynnością jest zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 K.p.a.), a w braku takiego powiadomienia, dzień pierwszego wezwania w sprawie Za datę tę można uznać także pierwszą czynność w postępowaniu, na przykład przesłuchanie świadka, pod warunkiem, że o czynności powiadomiono stronę. Nadto, czynność ta ma być dokonana w sprawie, której postępowanie dotyczy, przez organ do tego uprawniony, działający w granicach przysługujących mu kompetencji (por. postanowienie NSA z dnia 4 marca 1981 r., sygn. akt SA 654/81, ONSA 1981/1/15; Andrzej Matan [w:] G.Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Kantor Zakamycze, Kraków 2005, s. 591 – 592; Roman Hauser "Wszczęcie postępowania administracyjnego" Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 1998/1/s. 4,5,8). Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że zawiadomienie z dnia 21 maja 2003 r. o kontroli robót budowlanych w dniu 18 czerwca 2006 r. stanowiło czynność wszczynającą postępowanie administracyjne w sprawie legalności wykonywanych przez inwestora robót budowlanych. Nie były to jedynie czynności przygotowawcze, mające zdecydować o ewentualnym wszczęciu lub niewszczynaniu postępowania przez organ nadzoru budowlanego. Po pierwsze, w zawiadomieniu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nawiązał do informacji Wspólnoty Mieszkaniowej "C." w S., z dnia 9 maja 2003 r. o prowadzeniu przez Spółkę E. robót budowlanych w sąsiadującym budynku nr 10, bez "należytego pozwolenia". W szczególności, co sprecyzowano w zawiadomieniu, kontrola w budynku nr 10 miała dotyczyć zabudowy balkonów. Określony zatem został przedmiot kontroli – zbadanie zasadności zarzutu popełnienia samowoli budowlanej (por. wyrok NSA z dnia 13 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1364/97, niepublikowany, treść zamieszczona w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 47892). Po drugie, o czynności powiadomiono nie tylko inwestora, ale także Wspólnotę reprezentującą właścicieli lokali położonych w budynku należącym do sąsiedniej nieruchomości. Po trzecie wreszcie, inwestor został zobowiązany do przedłożenia pozwolenia na budowę, bądź zgłoszenia oraz projektu zagospodarowania działki. Okoliczności te wskazują na procesowy charakter zapowiadanej czynności organu. Kontrola, o której zawiadomiono strony, miała stanowić oględziny, w rozumieniu art. 85 § 1 K.p.a. Obowiązek zawiadomienia stron o oględzinach sformułowany jest w art. 79 § 1 K.p.a., a zawiadomienie wynikało z konieczności zadośćuczynienia temu obowiązkowi. Dodać warto, że czynność zapowiadana w zawiadomieniu z dnia 21 maja 2003 r., przeprowadzona w dniu 18 czerwca 2003 r., utrwalona została w formie protokołu z oględzin robót budowlanych. O trwającym postępowaniu świadczy także treść pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., z dnia 23 czerwca 2003 r., skierowanego do Starostwa Powiatowego w S., z prośbą o przesłanie projektu budowlanego, w którym to piśmie Powiatowy Inspektor stwierdził, że prośba jest formułowana w związku z prowadzonym postępowaniem, dotyczącym prowadzenia robót budowlanych w budynku nr 10 przy ul. C. w S. Odnosząc się do argumentacji skargi kasacyjnej, zmierzającej do wykazania, iż postępowanie administracyjne nie zostało wszczęte przed wydaniem postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, powtórzyć trzeba te poglądy wyrażane w piśmiennictwie i orzecznictwie, według których Kodeks postępowania administracyjnego nie określa formy wszczęcia postępowania administracyjnego, a w szczególności nie przewiduje, że organ administracji publicznej orzeka o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania, z wyjątkiem przypadków, w których wniosek o wszczęcie postępowania z urzędu złożyła organizacja społeczna (art. 31 § 2), wszczęcia wznowionego postępowania (art. 149), czy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 157 § 2 i 3) – por. Andrzej Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Kantor Zakamycze, Kraków 2005, s. 414 ; wyrok NSA z dnia 15 lipca 1992 r., sygn. akt V SA 178/92, ONSA 1993/1/20; B. Adamiak op. cit. s. 305; R. Hauser, op. cit. s. 7). Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego nie należy, w omawianym zakresie, do przypadków wyjątkowych. Niewydanie, w dniu 21 maja 2003 r., postanowienia o wszczęciu postępowania, nie świadczy zatem o tym, że nie doszło do wszczęcia postępowania. Nieprecyzyjnie określona została druga podstawa skargi kasacyjnej. Zarzut błędnej wykładni przepisu prawa materialnego nie może być utożsamiany z zarzutem niewłaściwego zastosowania. Przyjmując jednak, niezależnie od sposobu wyartykułowania obu tych zarzutów, że skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego zarówno przez błędną wykładnię art. 7 ust.1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz.718), jak i niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, skład orzekający odnosi się do obu tych zarzutów. Odnośnie do zarzutu błędnej wykładni art. 7 ust.1 noweli ocenić trzeba, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo odczytał przywołaną normę prawną, poprzez stwierdzenie, iż do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie noweli stosuje się przepisy dotychczasowe. Nie sposób nie zauważyć, iż w taki sam sposób interpretuje omawiany przepis skarżąca Spółka. Czym innym jest natomiast kwestia zastosowania tego przepisu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Zdaniem składu rozpoznającego skargę kasacyjną, nieusprawiedliwiony jest zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 7 ust.1 w/w ustawy z dnia 27 marca 2003 r., przez niewłaściwe zastosowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, że sprawa została wszczęta przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Uwagi w tym zakresie rozpocząć warto od spostrzeżenia, że w art. 7 ust.1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. nowelizującej Prawo budowlane, posłużono się określeniem "sprawy", zaś w przepisie art. 7 ust.2 tej ustawy jest mowa o "postępowaniach". Nie są to pojęcia tożsame. Sprawę administracyjną stanowi przewidziana w przepisach materialnego prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku materialnoprawnego, którymi są organ administracyjny i indywidualny podmiot nie podporządkowany organizacyjnie temu organowi. Tak rozumiana sprawa administracyjna staje się przedmiotem postępowania jurysdykcyjnego z chwilą złożenia przez ten podmiot żądania wszczęcia postępowania lub też z chwilą wszczęcia postępowania z urzędu przez organ administracyjny. Tak więc, to nie żądanie strony przekształca się z chwilą wszczęcia postępowania w sprawę administracyjną, stanowiącą przedmiot tego postępowania, i nie treść żądania tworzy sprawę administracyjną, ponieważ ta w chwili jego złożenia już istnieje, ale żądanie wszczęcia postępowania czyni sprawę przedmiotem postępowania administracyjnego (patrz: Tadeusz Woś "Pojęcie "sprawy" w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego", Acta Universitatis Wratislaviensis nr 1022, Prawo CLXVIII, Wrocław 1990 r., str. 334). Z takiego rozumienia pojęcia "sprawy administracyjnej" i wzajemnego stosunku "sprawy administracyjnej" oraz "postępowania administracyjnego" wynika, że nie są wykluczone sytuacje, w których w ramach jednej sprawy administracyjnej toczy się kilka postępowań, kończonych decyzją administracyjną lub innym aktem kończącym postępowanie co do istoty. To zaś, czy z takimi sytuacjami mamy do czynienia w rzeczywistości, zależy od konkretnych unormowań materialnego prawa administracyjnego. Przechodząc na grunt przepisów Prawa budowlanego odnotować przyjdzie, że w razie naruszenia przez inwestora przepisów szeroko rozumianego prawa budowlanego, w trakcie budowy obiektów budowlanych, dochodzi do zawiązania się między organem nadzoru budowlanego a inwestorem stosunku prawnego, z którego wynika możliwość nałożenia przez organ na inwestora określonych obowiązków, mających doprowadzić do przywrócenia robót do stanu zgodnego z prawem. Obecnie stosunek ten regulowany jest przez zespół norm zawartych w art. 48 – 49b Prawa budowlanego (budowa obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub wymaganego zgłoszenia albo mimo wniesienia sprzeciwu) oraz zespół norm przewidzianych przepisami art. 50 – 51 Prawa budowlanego (przypadki inne, niż określone w art. 48 ust.1 lub art. 49b ust.1). Obie te regulacje wskazują na wyodrębnienie dwóch spraw administracyjnych: sprawy samowoli budowlanej i sprawy innych naruszeń prawa budowlanego podczas wykonywania robót budowlanych. W trakcie załatwiania obu tych spraw przewidziana jest możliwość wydawania więcej, niż jednego aktu administracyjnego kończącego postępowanie administracyjne. W sprawie samowoli budowlanej jest to np. postanowienie wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych (art. 48 ust.2), postanowienie ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej (art. 49 ust.1), decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót (art. 49 ust.4 pkt 1). W trakcie zaś procedury przewidzianej przepisami art. 50 – 51 Prawa budowlanego organ może wydać m.in. postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych (art. 50 ust.1), decyzję nakładającą obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust.1 pkt 2), decyzję o stwierdzeniu wykonania obowiązku (art. 51 ust.3 pkt 1). Zakończenie postępowań przewidzianych we wcześniejszych etapach załatwiania sprawy samowoli, czy też sprawy innych naruszeń, nie wywołuje skutku w postaci załatwienia sprawy w znaczeniu materialnoprawnym. W rezultacie przyjdzie ocenić, że zakończenie postępowania w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego nie załatwiało sprawy naruszenia przepisów prawa budowlanego podczas wykonywania robót budowlanych. Sprawa likwidowania tych naruszeń była kontynuowana w postępowaniu zakończonym decyzją zaskarżoną w niniejszej sprawie sądowej, tj. decyzją o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego i pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych. Zgodnie z dyspozycją art. 7 ust.1 należało, do sprawy usuwania skutków naruszeń Prawa budowlanego, innych niż określone w art. 7 ust.2 noweli, stosować przepisy dotychczasowe. Odnosi się to nie tylko do decyzji nakazującej przedłożenie projektu zamiennego, ale także decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. W tej sytuacji trafne było orzeczenie Sądu I instancji, oparte o art. 145 § 1 pkt 1a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło