III SA/Wa 2288/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędzia WSA Jerzy Płusa, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2003 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] W. z dnia [...] sierpnia 2003 r. o nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego 172 zł ( sto siedemdziesiąt dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] września 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. orzekło na podstawie art. 233 §1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 z późn. zm.) o otrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta [...] W. z [...] sierpnia 2003 r. ustalającej wysokość podatku od nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (camping) za rok 2003 w kwocie [...] zł. W motywach tej decyzji wskazano, że Prezydent [...] W. dokonał wymiaru podatku od przedmiotowej nieruchomości na podstawie wielkości powierzchni użytkowej budynków i budowli oraz łącznej powierzchni nieruchomości wynikającej z rejestru gruntów i budynków. W odwołaniu W. K. zarzucił niezgodność wyliczeń będących podstawą wymiaru podatku od nieruchomości ze stanem faktycznym oraz złożonym przez siebie oświadczeniem o nieruchomościach i obiektach budowlanych, zaznaczając jednocześnie, że dla celów prowadzonej działalności gospodarczej wykorzystuje jedynie budynki o powierzchni użytkowej 90 m 2 oraz grunty o powierzchni 130, 6 m 2. Łączna powierzchnia nieruchomości wynosi zaś 3.661 m 2, przy czym część niewykorzystywaną w zakresie prowadzonej przez podatnika działalności stanowi las. SKO stwierdziło, że organ podatkowy I instancji prawidłowo przyjął, że charakter prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej nie spełnia przesłanek uznania jej za działalność leśną. Przedmiotem działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego jest świadczenie usług turystycznych w postaci prowadzenia campingu, a zatem działalność podlegająca bezspornie opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Zauważono ponadto, że fakt gospodarczej eksploatacji gruntów tylko przez część roku (podnoszona przez skarżącego "sezonowość" działalności gospodarczej) nie zmienia ich kwalifikacji w rozumieniu przepisów o podatku od nieruchomości jako związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (wyrok NSA z 27 listopada 1992 r., III SA 972/92). Za podstawę decyzji w zakresie wymiaru podatku od nieruchomości przyjęto stan wykazany w ewidencji gruntów. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.) organ podatkowy dokonując opodatkowania podatkiem od nieruchomości związany jest danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków, przyjmując za podstawę wymiaru podatku od nieruchomości danej ujawnione w tym rejestrze. Organ podatkowy nie jest uprawniony do dokonywania własnych ustaleń w tym przedmiocie (wyrok NSA z dnia 15 listopada 1994 r., SA/Ka 2592/93; "Monitor Podatkowy" 1995/6/179). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. K. podkreślił, że "oprócz stanów prowadzenia działalności gospodarczej leśnej i nieleśnej występuje w przyrodzie jeszcze stan trzeci – nie prowadzenie działalności gospodarczej". Wyjaśnił też, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] lipca 2004 r. w identycznym postępowaniu dotyczącym roku 2004 orzekło o uchyleniu w całości decyzji organu podatkowego I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, iż organ podatkowy nie wykazał, że przedmiotowa nieruchomość związana jest z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz nie wykazał iż złożone przez podatnika oświadczenie jest nieprawdziwe lub błędne. W. K. wniósł ponadto o zasądzenie odszkodowania za poniesione koszty i stratę czasu spowodowane koniecznością odwoływania się od decyzji organu podatkowego, a wynikających z lekceważenia tak podstawowych obowiązków organu podatkowego jak próba ustalenia stanu faktycznego. Kwotę odszkodowania ([...] zł) zamierza przeznaczyć na urządzenie na terenie przedmiotowej nieruchomości ogólnodostępnego placu zabaw pod nazwą "D." i na pokrycie podatku od nieruchomości z tytułu tej działalności przez okres najbliższych 10 lat. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Zgodnie z dyspozycjami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd na rozprawie w motywach ustnych wyroku wyjaśnił skarżącemu , że wniosek o przyznanie odszkodowania w żądanej kwocie nie może być rozpatrzony, bowiem rolą Sądu jest jedynie kontrola legalności wydanych aktów, a nie rozpatrywanie roszczeń o charakterze cywilnoprawnym. Z załączonych akt podatkowych wynika, że zarówno decyzja Prezydenta Miasta [...] W. jak i decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. została skierowana tylko i wyłącznie do W. K. . Natomiast z aktu notarialnego oraz z wypisu z rejestru gruntów wynika, że właścicielami nieruchomości stanowiącej działki leśne o pow. 3661 m 2 są małżonkowie E. i W. K.. Oznacza to, że decyzja ustalająca podatek od nieruchomości powinna być skierowana do małżonków. Od 1 stycznia 2003 r. małżonków traktuje się jak innych współwłaścicieli. Nie są już oni łącznie zobowiązani do zapłacenia podatku od nieruchomości stanowiących ich współwłasność jak i odrębną własność każdego z nich. W obowiązującym stanie prawnym małżonkowie powinni otrzymać jedną odrębną decyzję na nieruchomość wspólną. Ich nieruchomości nie wchodzące w skład wspólności majątkowej są opodatkowane oddzielnie. Małżonek, który jest właścicielem takiej nieruchomości otrzymuje odrębną decyzję wymiarową. Decyzje te powinny być doręczone małżonkom-podatnikom. Praktyka wymierzania podatku od nieruchomości w jednej decyzji doręczanej "dowolnemu" małżonkowi jest niezgodna z wymogami Ordynacji podatkowej w zakresie doręczeń (por. Komentarz do ustawy Podatki i opłaty lokalne. System komputerowy LEGALIS, wyd. C.H. Beck). Każdy z małżonków powinien otrzymać decyzję wymierzającą podatek do jego nieruchomości, a poza tym jeden egzemplarz decyzji na nieruchomość wchodzącą w skład majątku małżeńskiego. W decyzji wymiarowej dotyczącej nieruchomości wspólnej sporządzonej w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach powinni być wykazani dwaj małżonkowie jako podatnicy, podatek w jednej kwocie (bez podziału). Każdy z nich powinien otrzymać decyzję. Jeżeli decyzja zostanie doręczona tylko jednemu z nich, tylko na nim będzie ciążyło zobowiązanie podatkowe. Od drugiego małżonka, do czasu doręczenia mu decyzji, nie będzie można wymagać i egzekwować podatku. Zobowiązanie podatkowe osoby fizycznej w podatku od nieruchomości powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania, tj. zgodnie z art. 21 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Dzień doręczenia decyzji jest zatem dniem powstania zobowiązania, które może następnie przekształcić się w zaległość podatkową, jeżeli podatek wynikający z decyzji nie zostanie zapłacony w przewidzianym terminie. Postępowanie podatkowe wszczynane jest i prowadzone w celu rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Organa podatkowe obowiązane są zatem do podjęcia co najmniej inicjatywy w celu odpowiedniego zgromadzenia materiału dowodowego, którego ocena pozwoli na właściwe rozstrzygnięcie sprawy. Kierując się zasadą prawdy obiektywnej, która została wyrażona w art. 122 O.p., organa podatkowe mają obowiązek podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia. Rozwinięcie zasady prawdy obiektywnej stanowi przepis art. 187 O.p., który formułuje regułę przeprowadzenia postępowania dowodowego, nazwaną zasadą zupełności (kompletności). Materiał dowodowy jest zupełny, jeżeli zebrano i rozpatrzono wszystkie dowody, przeprowadzono wnioski dowodowe, a udowodniony stan faktyczny stanowi pełną, spójną i logiczną całość. Organ, rozpatrując materiał dowodowy, nie może pominąć żadnego dowodu ( por. C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla: Ustawa Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2003, s. 497). Orzekając ponownie organy podatkowe winny skierować prawidłowo wydaną decyzję do małżonków. Zgodnie z art. 210 §1 pkt 3 O.p. decyzja zawiera m.in. oznaczenie strony. Art. 210 O.p. wymienia elementy, jakie powinna zawierać prawidłowa decyzja podatkowa. Brak któregokolwiek z tych elementów powoduje, że decyzja jest wadliwa. W rozpatrywanej sprawie de facto doszło do pominięcia strony postępowania, która nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 240 §1 pkt 4 O.p.). Wydane decyzje naruszają także art. 210 §1 pkt 6 oraz §4 O.p. Tylko należycie sporządzone uzasadnienie decyzji pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Należyte uzasadnienie decyzji pełni oczywiście także inne funkcje – służy realizacji zasad zaufania stron do organów orzekających oraz przekonywania stron. Jednocześnie Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. pod pojęciem grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą (z wyjątkami, które w sprawie nie mają zastosowania), chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 2 tej ustawy opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Skoro las, jak wynika z dowodów w sprawie, stanowi współwłasność małżonków, należy wyjaśnić, czy obie działki leśne związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej. Ponownie należy także wyjaśnić kwestie dotyczące ustalenia podstawy opodatkowania co do budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – zgodnie z nowo wprowadzonymi regulacjami ustawowymi obowiązującymi od dnia 1 stycznia 2003 r. Z informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych złożonej przez skarżącego w dniu 28 lutego 2003 r. wynika, że łączna powierzchnia budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi 142,6 m 2 , zaś z decyzji Prezydenta Miasta [...] W. wynika, że powierzchnia tych budynków wynosi 124,60 m 2. Ta oczywista niezgodność danych co do powierzchni powinna być wyjaśniona w nowym postępowaniu. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. b) i c), art. 152, 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd orzekł, jak w sentencji.