II SA/Wa 210/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędzia WSA Anna Mierzejewska, , , Protokolant Małgorzata Płodzicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. oddala skargę, 2. postanawia przyznać adwokatowi G. H. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 240 (dwieście czterdzieści złotych) zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej. II SA/Wa 210/05 UZASADNIENIE Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2004 roku Nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1980 roku Nr 9, poz. 26 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję podjętą [...] października 2004 roku, odmawiając M. K. przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji podano, iż Prezes Zakładu może na podstawie art. 83 ust. I ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz.118 ze zm.) przyznać w drodze wyjątku świadczenie tylko w przypadku łącznego spełnienia warunków wymienionych w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162 poz. 118 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. W przedmiotowej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie stwierdził, aby powyższe przesłanki zostały spełnione przez pana M. K., gdyż legitymuje się on jedynie 14 letnim okresem ubezpieczenia, z tego w 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy okresem niespełna 3 lat, w jego ubezpieczeniu występują przerwy, a po wyczerpaniu w kwietniu 2000 roku prawa do zasiłku dla bezrobotnych nie podjął on żadnej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym przez 4 lata aż do powstania całkowitej niezdolności do pracy. Także po ponownym rozpatrzeniu sprawy nie stwierdzono nowych okoliczności mających wpływ na zmianę decyzji odmawiającej prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Powyższa decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stała się przedmiotem skargi p. M. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W jej uzasadnieniu skarżący podniósł, iż lekarz orzecznik stwierdził u niego niezdolność do pracy już od 1991 roku i to właśnie ze względu na stan zdrowia nie mógł on podjąć żadnej zarobkowej pracy, gdyż był przez ten czas leczony. Skarżący wyjaśnił, że jego przerwy w zatrudnieniu spowodowane były pracą w gospodarstwie rolnym rodziców, ponadto od [...] marca 2000 roku był on zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. Skarżący powołał się także na swoją bardzo trudną sytuację materialną. Zdaniem skarżącego skarżący spełnia wszystkie warunki umożliwiające przyznanie mu renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W odpowiedzi na powyższą skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie i utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] listopada 2004 roku. W uzasadnieniu stwierdził, iż brak jest łącznego spełnienia przez skarżącego warunków określonych w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 118 ze zm.), i świadczenie w drodze wyjątku mu się nie należy. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 roku, Nr 39, poz. 353 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy w skutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Powołany przepis ustanawia warunki, które muszą być spełnione łącznie aby świadczenie o charakterze wyjątkowym mogło zostać przyznane. Jednym z tych warunków jest wystąpienie po stronie wnioskodawcy szczególnych okoliczności, na skutek których nie uzyskał on prawa do świadczenia z ubezpieczenia społecznego przyznawanego w zwykłym trybie. Jak wynika ze skargi, za taką okoliczność skarżący uważa stan swego zdrowia, który jeszcze przed stwierdzeniem przez lekarza orzecznika ZUS całkowitej niezdolności do pracy, uniemożliwiał podjęcie zatrudnienia. W aktach sprawy znajduje się pełna dokumentacja choroby skarżącego. Była ona przedmiotem analizy lekarza orzecznika ZUS, który w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] lipca 2004 roku, nie wskazał daty powstania u skarżącego całkowitej niezdolności do pracy. Stosownie do art. 14 ust. 2 zdanie drugie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jeżeli nie ma możliwości ustalenia ani daty, ani okresu powstania niezdolności do pracy, za datę powstania niezdolności przyjmuje się datę zgłoszenia wniosku o świadczenie. Wniosek o świadczenie skarżący złożył w 2004 roku. Całkowita niezdolność do pracy powstała zatem w 2004 roku. Skarżący nie wniósł sprzeciwu od powyższego orzeczenia. Orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji. Tym samym nie można podzielić zarzutów skargi, że przed 2004 rokiem skarżący był na tyle chory, aby nie mógł podjąć pracy. Trzeba zwrócić uwagę, że już w latach 1979 - 1980 i przez 6 miesięcy 1981 roku, a więc w okresie gdy stan zdrowia skarżącego z całą pewnością pozwalał na wykonywanie przez niego pracy, skarżący nie podjął żadnego zatrudnienia. Przerwy w zatrudnieniu skarżącego występują także w okresie od dnia [...] września 1985 roku do [...] maja 1986 roku, od [...] listopada 1986 roku do [...] kwietnia 1987 roku, od [...] września 1990 roku do [...] czerwca 1991 roku, od [...] września 1995 roku do [...] stycznia 1996 roku, od [...] czerwca 1996 roku do [...] października 1996 roku. Jak stwierdził skarżący dopiero od 1997 roku rozpoczął systematyczne leczenie i nie był w stanie podjąć żadnej pracy. Twierdzeniu takiemu częściowo przeczy dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy, z której wynika, że w latach 1997 - 1999 podejmował pracę na okres od kilkudziesięciu dni do 4 miesięcy. Mając na uwadze powyższe oraz udowodniony krótki okres ubezpieczenia skarżącego, należy zgodzić się z Prezesem ZUS, że w sprawie brak jest szczególnych niezależnych od skarżącego okoliczności, na skutek których nie uzyskał on prawa do świadczeń w trybie ustawowym. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.