I OSK 1261/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Elżbieta Stebnicka Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) Leszek Włoskiewicz Protokolant Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 27 września 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe – J. J." i A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 221/05 w sprawie ze skargi J. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe – J. J." i A. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz Jacka Jaruszewskiego prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe – J. J." i A. J. kwotę 820 zł (osiemset dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2005 r. sygn. akt VI/Wa 221/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe – J. J. i A. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1.750 zł, przy czym decyzja organu odwoławczego dotyczyła tej części decyzji organu I-ej instancji, która nałożyła karę w wysokości 100 zł, w pozostałej części odwołanie było rozpoznane w odrębnym postępowaniu. Kara w wysokości 100 zł została wymierzona za to, że w czasie kontroli samochodu należącego do przedsiębiorstwa ww. J. J. i A. J., prowadzonego przez kierowcę A. K., która miała miejsce dnia 28 kwietnia 294 r., okazało się, iż w wykresówkach nie było wpisane imię kierowcy. Jako podstawa decyzji wskazany został art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( Dz.U. Nr 14, poz. 1371 ze zm.), a w uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z art. 15 ust. 5 lit. a rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. każdy członek załogi pojazdu nanosi na swoją wykresówkę na początku jej używania swoje imię i nazwisko. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za nietrafny zarzut, że decyzja o karze została skierowana do podmiotu niebędącego stroną w sprawie – skarżący podnosili, iż podmiotem tym powinien być kierowca, który prowadzi działalność transportową, a na rzecz skarżących świadczył usługę na podstawie umowy cywilnej, bowiem ustawodawca w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie jednoznacznie skierował sankcję do podmiotów wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. Odnosząc się natomiast do zarzutu, że na podstawie art. 92 ustawy o transporcie nie jest możliwe nałożenie kary za naruszenie Rozporządzenie Rady (EWG) Sąd stwierdził, że z art. 92 ust. 1 pkt 6 i ust. 4 tej ustawy wynika, że kto wykonuje transport drogowy naruszając obowiązki i warunki wynikające z przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych podlega karze wg katalogu zawartego w załączniku do ustawy, a w przedmiotowej sprawie miało miejsce naruszenie art. 15 ust. 5a Rozporządzenia Rady (EWG) z 20 grudnia 1985 r. Dalej Wojewódzki Sąd podniósł, iż na mocy art. 91 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, natomiast w związku z przeprowadzonym referendum w sprawie wyrażenia zgody na ratyfikację Traktatu dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, Traktat ten został przyjęty, ratyfikowany, potwierdzony i ogłoszony w Dzienniku Ustaw. Na mocy tego Traktatu, z dniem 1 maja 2004 r., zaczęło w Polsce obowiązywać prawo Unii Europejskiej, które obowiązuje bądź bezpośrednio, bądź wymaga wdrożenia do krajowego porządku prawnego - kontynuował Sąd, dodając, iż na porządek prawny Unii Europejskiej składa się prawo pierwotne i prawo wtórne, a podstawową zasadą prawa wspólnotowego jest zasada nadrzędności, która przewiduje, iż prawo pierwotne oraz akty prawne wydane na jego podstawie będą stosowane przed prawem krajowym. Prawo pierwotne to traktaty, zaś do prawa wtórnego zalicza się m.in. rozporządzenia i te akty stają się częścią prawa krajowego, mają taką samą moc obowiązującą we wszystkich państwach członkowskich i są zintegrowane z systemami prawnymi tych państw, a ich obowiązywanie zależy jedynie od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej - wyjaśnił dalej Sąd. Wobec tego zaskarżona decyzja nie narusza prawa obowiązującego w dniu jej wydania, gdyż od dnia 1 maja 2004 r. na mocy rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 20 grudnia 1985 r. organ mógł wskazać jako podstawę materialnoprawną odpowiedzialności skarżących art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie. Skargę kasacyjną od tego wyroku wnieśli J. J. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe J. J. i A. J., reprezentowani przez radcę prawnego, domagając się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i zarzucając: - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu wyroku merytorycznego stanowiska Sądu odnoszącego się do najistotniejszych zarzutów zgłoszonych przez skarżących, tj. naruszenie art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na braku należytego uzasadnienia nieuwzględnienia istotnych zarzutów skargi, - naruszenia art. 92 ust. 1 pkt 6 w zw. z l.p. 1.11.11 ust. 4 lit. a ustawy o transporcie drogowym przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż organ administracji zasadnie przyjął, iż na podstawie tych przepisów dopuszczalne jest nałożenie kary pieniężnej za naruszenie art. 15 ust. 5 lit. a Rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 20 grudnia 1985 r. poprzez: ▪ niewłaściwe zrozumieniu treści art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie w zw. z l.p. 1..11.11 ust. 4a załącznika do ustawy polegające na utożsamianiu naruszenia Rozporządzenia Rady (EWG) z naruszeniem wiążącej Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowej, ▪ zastosowanie rozszerzającej wykładni art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie poprzez przyjęcie, że hipoteza tego przepisu obejmuje również Rozporządzenie Rady (EWG). W uzasadnieniu skargi podkreślono, że naruszenie art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polega na nienależytym wyjaśnieniu dokonanej wykładni art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie, tj. niepozwalającym na odtworzenie procesu wykładni, jej metody i przesłanek wyboru, a niezawarcie w uzasadnieniu tych elementów miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwia kontrolę kasacyjną, powodując też, iż przedstawienie zarzutów wymagało przyjęcia hipotetycznych możliwych interpretacji stanowiska Sądu. Natomiast naruszenie prawa materialnego polega na tym, iż rozstrzygnięcie, co można wywnioskować z uzasadnienia, utożsamia naruszenie przepisów Rozporządzenia Rady (EWG) z naruszeniem umowy międzynarodowej, bądź zastosowanie przez Sąd rozszerzającej wykładni pojęcia "wiążące Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowe". Skarżący podkreślili, że prawo wspólnotowe nie może być utożsamiane z umową międzynarodową, i że nigdy nie twierdzili, iż przepisy Rozporządzenia nie zostały naruszone, ale uważali, iż art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym nie przewiduje możliwości ukarania za to naruszenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu zarzucono w skardze kasacyjnej, iż nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, z czego wynika uznanie, że organ administracji zgodnie z prawem utożsamił naruszenie przepisów Rozporządzenia Rady (EWG) z naruszeniem wiążącej Polskę umowy międzynarodowej. Z zarzutem tym należy się zgodzić. Wojewódzki Sąd obszernie przedstawił zasady obowiązywania w państwach członkowskich Unii Europejskiej prawa wspólnotowego, wyjaśnił jakie akty składają się na to prawo i jaki jest ich charakter (pierwotne i wtórne), a także stwierdził, że od dnia 1 maja 2004 r. prawo wspólnotowe obowiązuje w Polsce wprost, na zasadzie nadrzędnosci. Z przyczyn oczywistych należy się w tym zgodzić z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Naturalnie, iż od 1 maja 2004 r. w Polsce obowiązuje wprost prawo wspólnotowe i powinno ono, tak jak prawo krajowe, być przestrzegane, jednakże wywód przedstawiony przez Wojewódzki Sąd nie wyjaśnia jakie znaczenie dla sprawy ma obowiązywanie prawa wspólnotowego w Rzeczypospolitej Polskiej po dniu 1 maja 2004 r. Skarżący zostali ukarani za naruszenie Rozporządzenia Rady (EWG), tj. prawa wspólnotowego, podczas gdy przepis, który stanowił podstawę nałożenia kary (art. 92 ust. 1 pkt. 6 ustawy o transporcie) mówił o wiążących Polskę umowach międzynarodowych. Niewyjaśnienie przyczyn dlaczego naruszenie prawa wspólnotowego wtórnego jest tożsame z naruszeniem umowy międzynarodowej stanowi naruszenie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i to w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą nałożenia kary był art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, który w dacie orzekania przez organy stanowił, że kto wykonuje transport drogowy lub przewozowy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustaw lub z przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych podlega karze. W sprawie bezsporne jest, iż naruszony został przepis Rozporządzenia Rady (EWG) nakazujący wpisywanie w wykresówkach, na początku ich używania, imienia i nazwiska kierowcy, a kierowca prowadzący pojazd skarżących tego obowiązku nie dopełnił. Jednak Rozporządzenie Rady (EWG) jest prawem wspólnotowym i to wtórnym, a wym. wyżej przepis przewidywał w dacie orzekania przez organy możliwość nałożenia kary za naruszenie umowy międzynarodowej. Zgodzić się zatem należy ze skargą kasacyjną, że przepis ten został naruszony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który utożsamił umowę międzynarodową z prawem wspólnotowym. Skoro art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie przewidywał kary za naruszenie wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych to uznanie, iż możliwe było nałożenie kary za naruszenie przepisów wspólnotowych uznać za naruszenie tego przepisu. Za naruszenie przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych możliwe jest nałożenie kary od dnia 21 grudnia 2005 r., tj. wejścia w życia ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 180 poz. 1497), a wprowadzenie tej zmiany świadczy o tym, iż ustawodawca nie utożsamiał naruszenia przepisów umów międzynarodowych z naruszeniem przepisów prawa wspólnotowego. Jak z powyższego wynika, naruszenie zaskarżonym wyrokiem prawa procesowego i prawa materialnego czyniło zarzuty skargi kasacyjnej usprawiedliwionymi i Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.