II SA/Sz 480/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski /spr./ Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Gebel Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant st. sekr. sądowy Maria Rosochacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2004r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości I. u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r. Nr [...] II. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Decyzją z dnia [...] roku znak: [...] Prezydent Miasta odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości położonej w S. przy ul. N. w obr. [...] S., oznaczonej numerem działki [...] o pow. [...]m2 stanowiącej własność gminy Miasto S., będącej w użytkowaniu wieczystym E. M., która wnioskiem złożonym w dniu [...] r. zwróciła się do Prezydenta Miasta S. o nabycie prawa własności przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu swej decyzji organ I instancji wskazał, ze zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości osoby fizyczne będące w dniu [...] r. o raz w dniu wejścia w życie ustawy tj. [...] r. użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi w/w osób - art. 1 ust. 2 w/w ustawy. W trakcie postępowania administracyjnego ustalono, że w dniu [...] r. użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości byli E. i W. L. M. na podstawie aktu notarialnego Rep. [...] z dnia [...] r. Natomiast w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 26lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. z 2001 r. nr 113, poz. 1209, ze zm.), czyli 24 października 2001 r. użytkownikami wieczystymi byli: E. M. w udziale do [...] części, M. A. M.-K. w udziale do [...] części, D. E. M. w udziale do [...] części, J. M. M. w udziale do [...] części - na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] r. Nr [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po W. L. M. zmarłym w dniu [...] r. Z powyższego wynika, że nie są spełnione warunki wymienione w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, wobec czego brak jest podstaw formalnych do pozytywnego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy. Od decyzji organu I instancji E. M. złożyła odwołanie, w którym wywodzi, że spełnia ustawowe warunki do nabycia prawa własności przedmiotowej nieruchomości, wobec czego wnosi o zmianę decyzji organu samorządowego w całości poprzez orzeczenie o nabyciu przez nią prawa własności rzeczonej nieruchomości. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję organu I instancji wskazując, iż z art. 1 ust. 1 i ust.2 ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości wynika, że o nabycie prawa własności w trybie przedmiotowej ustawy może ubiegać się jedynie taka osoba fizyczna, która była użytkownikiem wieczystym zarówno w dniu 26 maja 1990 roku, jak i również w dniu 24 października 2001 roku. Posiadanie prawa użytkowania wieczystego musi bowiem zostać wykazane w obu w/w datach łącznie. Podobna sytuacja zachodzi także wówczas, jeżeli o nabycie prawa własności na warunkach ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. ubiega się następca prawny użytkownika wieczystego. Art. 1 ust 2 cyt. ustawy w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości wskazuje, że następstwo prawne w rozumieniu przepisów tej ustawy nie odnosi się do wszystkich użytkowników wieczystych, a jedynie do takich, którzy wykonywali swoje prawo łącznie w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu 24 października 2001 r., przy czym powyższe warunki muszą być spełnione w stosunku do całej nieruchomości. W przedmiotowej sprawie, odwołująca się nie wykonywała przysługującego Jej prawa użytkowania wieczystego łącznie w dniu [...] roku oraz w dniu [...] roku w stosunku do całej nieruchomości. O ile bowiem w dniu [...] roku użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości byli E. i W. L. M. o tyle w dniu [...] roku użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości były: E. M., M. A. M. K., D. E. M. i J. M. M. w częściach ustalonych Postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] r. Nr [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po W. L. M., oraz E. M. co do [...] części. Z tych względów stanowisko organu I instancji, iż strona nie spełnia warunków do nabycia prawa własności na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości jest prawidłowe, a wydana przez Prezydenta Miasta decyzja zgodna z prawem. Dlatego też organ odwoławczy nie znalazł podstawy do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji. Powyższą decyzję E. M. zaskarżyła skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , wnosząc o jej uchylenie jako wydanej z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi skarżąca wywodzi, iż ustawa rozróżnia dwie grupy uprawnionych osób fizycznych: 1) te, które były użytkownikami (współużytkownikami) wieczystymi nieruchomości w dniu [...] r. i w dniu [...] r., 2) następców prawnych w/w osób. Następcy prawni powinny być także użytkownikami (współużytkownikami) wieczystymi nieruchomości w dacie nabycia "z mocy prawa" własności tych nieruchomości, w innym bowiem razie - w przypadku nabycia użytkowania wieczystego po dniu [...] r. przez inną osobę fizyczną - prawo do nabycia tej nieruchomości na własność przysługiwałoby nie jej, lecz poprzedniemu użytkownikowi wieczystemu, co byłoby przecież nonsensem. Nie można twierdzić, że z ustawy wynika (i to w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości), że wnioskodawca, będący współużytkownikiem wieczystym w obu "krytycznych" dniach, a aktualnie będący wyłącznym użytkownikiem wieczystym, nie może nabyć własności nieruchomości, gdyż w dniach [...] r. i [...] r. nie przysługiwało mu prawo wieczystego użytkowania "do całości nieruchomości". Twierdzenie to jest podwójnie błędne: po pierwsze - współużytkownik wieczysty nieruchomości jest użytkownikiem całej nieruchomości (wespół z innymi współużytkownikami), po wtóre zaś ustawa nie stanowi, aby wnioskodawca musiał być w "krytycznych" dniach wyłącznym użytkownikiem wieczystym. Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 ustawy wystarczy, aby wnioskodawca był tylko jednym z kilku użytkowników wieczystych. i chociaż z natury użytkowania wieczystego wynika, że nieruchomość nie może być równocześnie przedmiotem własności i użytkowania wieczystego osób fizycznych (tak byłoby, gdyby z kilku uprawnionych współużytkowników wieczystych wniosek o "uwłaszczenie" złożyli tylko niektórzy), to w niniejszej sprawie sytuacja taka nie występuje. Skarżąca jest jedynym uprawnionym z ustawy użytkownikiem wieczystym. W sprawie bezsporne jest, że skarżąca : 1) jest osobą fizyczną, 2) była w dniu [...] r. współużytkownikiem wieczystym nieruchomości, 3) była jej współużytkownikiem wieczystym również w dniu [...] 4) w dniu, w którym nabyłaby z mocy prawa własność nieruchomości, była jedynym użytkownikiem wieczystym nieruchomości, 5) jestem następcą prawnym pozostałych współużytkowników wieczystych. Ustawa posługuje się pojęciem następstwa prawnego po użytkowniku wieczystym nie różnicując, czy jest to następstwo pod tytułem ogólnym (succesio generalis, jak w przypadku spadkobrania) czy też pod tytułem szczególnym (succesio singularis, jak w przypadku działu spadku). Wobec powyższego należy uznać, że skarżąca jest następcą prawnym zarówno jej męża (pod tytułem ogólnym) jak i jego rodzeństwa (pod tytułem szczególnym). Jest więc uprawniona do nabycia nieruchomości na własność a zaskarżona decyzja zapadła z rażącym naruszeniem przepisów art. 1 ust. 1 i 2 powołanej na wstępie ustawy. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest zasadna. Trafna jest też przedstawiona w niej argumentacja. Stanowisko wyrażone w skardze znalazło zresztą potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych . Szerzej prawną ocenę tej sprawy przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...]r. sygn. akt [...]. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela wyrażony w tym wyroku pogląd, iż spadkobierca osoby fizycznej, która w dacie [...]r. była użytkownikiem wieczystym nieruchomości określonej w ustawie, będąc kontynuatorem jej prawa w zakresie użytkowania wieczystego spełnia warunki do uzyskania roszczenia o przekształcenie tego prawa w prawo własności. Oznacza to, że dla wszystkich osób fizycznych, które w dniu [...] r. były użytkownikami wieczystymi nieruchomości, o jakich mowa w art. 1 ust. 1, rozpoczął się w tej dacie początek okresu kończącego się wejściem w życie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., w którym winni być użytkownikami wieczystymi nieruchomości. Następstwem przyjętego przez ustawodawcę w art. 1 ust. 1 ustawy założenia będzie stwierdzenie, że w przypadku gdy użytkownik wieczysty, dla którego w dniu [...] r. rozpoczął się okres, który kończy dzień wejścia w życie ustawy, to w jego miejsce wstępują spadkobiercy będący z mocy prawa kontynuatorami jego praw związanych z wykonywaniem prawa użytkowania wieczystego w omawianym okresie. Stąd też, jeżeli spadkobiercy ci byli użytkownikami w dacie wejścia wżycie ww. ustawy, to należy uznać, że w takim przypadku przesłanka zawarta w art. 1 ust. 1 ustawy odnosząca się do posiadania przez osobę fizyczną prawa użytkowania wieczystego w dniu [...] r. i w chwili wejścia w życie ustawy została spełniona. Odnosząc powyższe do rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy Sąd doszedł do wniosku, że skarżąca, która w wyniku działku spadku przejęła również uprawnienia w zakresie użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości pozostałych spadkobierców i w dniu złożenia wniosku o przekształcenie była jedynym użytkownikiem wieczystym całej nieruchomości spełnia warunki przewidziane ustawą z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, której są użytkownikami wieczystymi. To oznacza zaś, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, odmawiająca skarżącej nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości, wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, dlatego też Sąd uchylił je na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 152 w/w ustawy.