I SA/Łd 356/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA A. Wrzesińska-Nowacka, Sędzia NSA P. Janicki, Asesor WSA C. Koziński (spr.), Protokolant A. Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2005 roku sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 rok 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. I SA/Łd 356/05 UZASADNIENIE Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] określił Spółce A z siedzibą w Ł. ul. A wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. w kwocie 216.404,- zł. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., rozpoznając odwołanie od tej decyzji, uznał za konieczne dokonanie wymiaru uzupełniającego, w związku z czym postanowieniem z dnia [...] nr [...] przekazano sprawę Dyrektorowi Urzędu Kontroli skarbowej w celu zmiany decyzji z dnia [...]. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] nr [...] określił dla Spółki A wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 1999 w kwocie 262.449 zł. Decyzja ta została doręczona w dniu 8 grudnia 2004 r. Pani Z. K., która na potwierdzeniu odbioru przesyłki listowej złożyła swój podpis oraz pieczątkę firmy A. W dniu [...] podatnik nadał w placówce pocztowej odwołanie od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] nr [...] stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] nr [...]. Na postanowienie organu odwoławczego Prezes Spółki A w dniu [...] złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając Dyrektorowi Izby Skarbowej w Ł. naruszenie art. 145 § 1, art. 151 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, iż pismo odebrała osoba upoważniona do odbioru korespondencji oraz art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie błędnego terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu skargi Prezes Spółki A wyjaśnił, iż w dniu doręczenia decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w siedzibie Spółki nie było nikogo. Listonosz zamiast zostawić tzw. awizo poprosił o odebranie przesyłki listowej firmę zajmującą pomieszczenie po drugiej stronie klatki schodowej. Przesyłkę odebrała pracownica tej firmy Pani Z. K., która nie była i nie jest pracownikiem firmy A, a jedynie znajomą pracownika strony skarżącej – Pani W. N. Posłużyła się ona przy tym pieczątką zostawioną przypadkowo z dokumentami firmy A w jej pokoju. Zdaniem strony skarżącej przesyłki powinno doręczać się przedstawicielowi strony, w tym przypadku osobie upoważnionej do odbioru korespondencji, w lokalu ich siedziby. A w tym przypadku przesyłkę doręczono przypadkowej osobie i poza lokalem siedziby Spółki A. Przesyłkę przedstawiciel Spółki odebrał w terminie późniejszym i na podstawie ustnego oświadczenia jako datę doręczenia przesyłki przyjęto dzień 9 grudnia 2004 r. Odwołanie sporządzono pomimo braku prawidłowego doręczenia, nie chcąc narażać na ewentualne zarzutu pracownika poczty. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uznał zarzuty strony skarżącej za chybione. Stwierdził, iż Spółka nie ustanowiła pełnomocnika procesowego i pisma kierowane są jedynie do siedziby Spółki, tj. na ulicę A w Ł. Na ten adres została wysłana przez organ pierwszej instancji decyzja z dnia [...]. Odbiór decyzji został potwierdzony czytelnym podpisem p. K. oraz firmową pieczątką skarżącej Spółki. Zatem odbiór przesyłki przez adresata w miejscu siedziby Spółki został potwierdzony w sposób jednoznaczny i właściwy. Organ pierwszej instancji nie mógł wiedzieć kim jest p. Z. K., istotne bowiem jest, iż osoba ta dysponowała pieczątką firmową Spółki skarżącej i wykorzystała tę pieczątkę na potwierdzeniu odbioru przesyłki. Przesyłkę tę zresztą doręczyła Spółce w dniu 9 grudnia, tj. następnego dnia od daty odbioru. Doręczenie to było zatem skuteczne. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podkreślił, iż skoro Spółka pozostawia własne dokumenty i pieczątki poza siedzibą firmy, musi mieć świadomość konsekwencji, które z tego faktu mogą wynikać – w tym przypadku odbiór przesyłki od Pani K. w dniu 9 grudnia 2004 r. spowodował, że na wniesienie odwołania pozostało podatnikowi 13 dni, bowiem data odbioru przesyłki była wcześniejsza , tj. w dniu 8 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy, w postępowaniu wstępnym jest zobligowany do podjęcia czynności mających na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione z zachowaniem terminu oraz czy odwołanie spełnia wymagania co do treści. Aby wniesienie odwołania było skuteczne musi zostać zachowany termin do dokonania tej czynności. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa – art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60). Osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności – osobie upoważnionej do odbioru korespondencji (art. 151 Ordynacji podatkowej). Logiczna analiza powyższego przepisu, w którym ustawodawca posłużył się tzw. zwykłą (inaczej - łączną) alternatywą, na co wskazuje użycie spójnika "lub" (a nie "albo" - jak ma to miejsce w alternatywie rozłącznej) prowadzi do wniosku, że decyzja może być skutecznie doręczona w siedzibie Spółki, jak i w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej, jeżeli adresy tych miejsc są różne. Wybór adresu doręczenia pozostawiony jest organowi podatkowemu. Ponadto decyzja powinna być doręczona osobie upoważnionej. Organ odwoławczy wydając postanowienie na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania powinien wyjaśnić, czy wszystkie przesłanki wymienione w art. 151 Ordynacji zostały spełnione, aby można było uznać, iż pismo zostało skutecznie doręczone podatnikowi będącemu osobą prawną, bądź jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej. Ma to decydujący wpływ na określenie początkowego terminu od którego należy liczyć czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. w ogóle nie odniósł się do treści art. 151 Ordynacji podatkowej i nie wyjaśnił, czy decyzja z dnia [...] nr [...] została doręczona prawidłowo, tj. osobie uprawnionej w lokalu siedziby Spółki A. Tym samym organ odwoławczy naruszył przepis art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej. Sąd stwierdza jednak, iż po wyjaśnieniu okoliczności doręczenia przedmiotowej decyzji, od której wniesiono odwołanie, może się jednak okazać, iż doręczenie to było prawidłowe i strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), należało uchylić zaskarżone postanowienie, a na podstawie art. 152 tej ustawy określić, iż postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.