I SA/Wr 3168/03
WyrokWSA we Wrocławiu2005-06-22
Skład orzekający: Zbigniew Łoboda, Danuta Mróz, Dagmara Dominik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ulga w podatku rolnym z tytułu klęski żywiołowej może być przyznana, gdy na danym obszarze nie został formalnie ogłoszony stan klęski żywiołowej, a jedynie wystąpiły szkody spowodowane nadmiernymi opadami?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pojęcie 'klęski żywiołowej' użyte w ustawie o podatku rolnym nie jest równoznaczne z formalnym ogłoszeniem stanu klęski żywiołowej. Wystąpienie faktycznych szkód spowodowanych ekstremalnymi zjawiskami naturalnymi, nawet bez formalnego ogłoszenia stanu klęski żywiołowej, może stanowić podstawę do przyznania ulgi podatkowej, pod warunkiem udowodnienia istotności tych szkód. Pomoc państwa w naturze nie jest tym samym co odszkodowanie z ubezpieczenia ustawowego i nie powinna być brana pod uwagę przy ustalaniu wysokości ulgi.Stan faktyczny
Podatnik I. G. wnioskował o przyznanie ulgi w podatku rolnym z tytułu klęski żywiołowej spowodowanej nadmiernymi opadami w 2001 r., które spowodowały istotne straty w jego uprawach. Organy podatkowe odmawiały przyznania ulgi, argumentując, że na obszarze gospodarstwa nie został ogłoszony stan klęski żywiołowej. Podatnik kwestionował ocenę szkód i sposób interpretacji przepisów przez organy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R., stwierdził, że decyzje te nie podlegają wykonaniu, i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 239,60 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Zbigniew Łoboda Sędziowie: Sędzia WSA – Danuta Mróz Asesor WSA – Dagmara Dominik (sprawozdawca) Protokolant: Anna Szokalska - Kruś po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy zastosowania ulgi w podatku rolnym za I półrocze 2002 r. I) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...]nr [...]; II) stwierdza, że decyzje wymienione w pkcie I) nie podlegają wykonaniu; III) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 239, 60 zł (słownie: dwieście trzydzieści dziewięć złotych 90/100).
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]nr [...]utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...]nr [...]w sprawie odmowy zastosowania ulgi w podatku rolnym za I półrocze 2002 r. w wysokości [...]z tytułu klęski żywiołowej. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż wnioskiem z dnia [...]I. G. zwrócił się do Wójta Gminy R. o przyznanie ulgi w podatku rolnym w postaci zaniechania poboru I i II raty podatku rolnego za 2002 r. w związku z dotkliwymi stratami, jakie poniósł w uprawach zbóż w okresie ich dojrzewania i zbioru w 2001 r. w rezultacie nadmiernych opadów. Podatnik swoje żądanie oparł na dyspozycji art. 13 c ustawy o podatku rolnym. Wskazał on, że wstępna ocena szkód dokonana przez Komisję Gminną w dniu [...]nie odpowiada wielkości jego strat, albowiem nasilenie się opadów uniemożliwiło zbiór plonów sponad 20ha. Szacuje, więc, że wielkość strat zamknęła się w kwocie około [...]. Stan taki spowodował, że nie mógł on wywiązać się zarówno ze zobowiązań wobec gminy jak i kontrahentów.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy R. odmówił podatnikowi udzielenia wnioskowanej ulgi. W uzasadnieniu wskazano m.in., że nie jest możliwe zastosowanie ulgi w podatku rolnym na mocy art. 13 c ust. l ustawy o podatku rolnym, albowiem na obszarze, na którym znajduje się gospodarstwo podatnika nie został wprowadzony stan klęski żywiołowej.
W efekcie złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...]uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ podatkowy pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdziło, iż warunkiem pozytywnego rozpatrzenia wniosku podatnika o udzielenie wskazanej ulgi jest wystąpienie powiązanych ze sobą zdarzeń, a więc klęski żywiołowej i wynikłych w jej rezultacie istotnych szkód w budynkach, ziemiopłodach, inwentarzu żywym lub martwym albo w drzewostanie. Zauważono ponadto, iż pojęcie "klęski żywiołowej" użyte w art. 13 c ust. 1 ustawy o podatku rolnym nie powinno być rozumiane wyłącznie według definicji zawartej w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. Nr 62, poz. 558).
Decyzją z dnia [...]Wójt Gminy R. ponownie odmówił udzielenia wnioskowanej przez podatnika ulgi z tytułu klęski żywiołowej. W uzasadnieniu wskazano, że na obszarze, na którym położone jest gospodarstwo podatnika nie wystąpiła klęska żywiołowa w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 kwietnia 2002r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. Nr 62, poz.558 ze zm.). Stąd też strona nie mogła skorzystać z ulgi z art. 13 c ustawy o podatku rolnym. Ponadto podkreślono, iż w gospodarstwie rolnym nastąpiło zdarzenie losowe nie mające znamion klęski żywiołowej, ponieważ - na podstawie oświadczenia podatnika - stwierdzono, iż straty, jakie powstały w gospodarstwie były spowodowane wyłącznie złymi warunkami pogodowymi, które wynikały z warunków klimatycznych.
W efekcie złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...]ponownie uchyliło decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ podatkowy pierwszej instancji.
Decyzją z dnia [...]Wójt Gminy R. ponownie odmówił udzielenia wnioskowanej przez podatnika ulgi z tytułu klęski żywiołowej. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 13c ustawy o podatku rolnym, w razie wystąpienia klęski żywiołowej, która spowodowała istotne szkody w budynkach, ziemiopłodach, inwentarzu żywym lub martwym, albo drzewostanie - przyznaje się podatnikom ulgę w podatku rolnym przez zaniechanie jego ustalania albo poboru w całości lub w części, w wysokości zależnej od rozmiarów strat spowodowanych klęską w gospodarstwie rolnym. Przy przyznawaniu ulgi i ustalaniu jej wysokości uwzględnia się wysokość otrzymanego odszkodowania z tytułu ubezpieczenia ustawowego. Definicję klęski żywiołowej oraz tryb jej wprowadzania określała ustawa z dnia 18 kwietnia 2002r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. Nr 62, poz.558 ze późn. zm.). Zgodnie z art. 3 ust. l pkt l tej ustawy klęska żywiołowa to katastrofa naturalna lub awaria techniczna, której skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działających pod jednolitym kierownictwem. Stosownie do art. 5 ww. ustawy stan klęski żywiołowej może wprowadzić w drodze rozporządzenia Rada Ministrów z własnej inicjatywy lub na wniosek właściwego wojewody. Zdaniem organu podatkowego pierwszej instancji z akt sprawy jednoznacznie wynikało, iż na obszarze, na którym położone było gospodarstwo podatnika nie został wprowadzony stan klęski żywiołowej. Wobec takiego stanu rzeczy brak było podstaw do zastosowania ulgi z art. 13c ustawy o podatku rolnym. Ponadto rozstrzygnięcie oparto się na protokole Gminnej Komisji ds. szacowania szkód stwierdzając brak istotnej szkody w gospodarstwie podatnika. Odmówiono charakteru dowodu dokumentom przedstawionym przez podatnika uzasadniając, iż oświadczenie podatnika nie może być dowodem stanowiącym podstawę do ustalenia strat innych niż w protokole komisji.
Od ww. decyzji złożone zostało odwołanie, w którym skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu podatkowego pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że organ podatkowy nie dokonał należytej oceny materiału dowodowego przyjmując, że takie dokumenty jak: protokół likwidacji płodów rolnych z dnia [...]; oświadczenie o wysokości szkód oraz wyliczenie kwotowe strat w gospodarstwie, nie stanowiły materiału dowodowego w sprawie zastosowania ulgi w zapłacie podatku rolnego za I półrocze 2002 r. Zdaniem strony skarżącej wójt nie podał podstawy prawnej do zakwestionowania tych dowodów. Ponadto wskazał, że wyliczona przez niego wielkość strat stanowiła kwotę około [...]. Podatnik podkreślił, że w stosunku do wielkości gospodarstwa, jakie posiada i jego dochodowości była to wartość bardzo duża. Stąd też zdaniem podatnika Wójt Gminy R. niezgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej przyjął protokół Komisji Gminnej z dnia [...]za jedyny i wyłączny dowód na określenie strat w gospodarstwie. Podatnik uważa, że protokół, choć jest rzetelny to jednak nie uwzględnia strat, jakie nastąpiły po dacie jego sporządzenia tj. po dniu [...]. Komisja wzięła jedynie pod uwagę szkody, które powstały na skutek wymoknięcia zbóż do czasu ich zbioru, nie przewidując, że kolejne straty wystąpią w gospodarstwie później. Ponadto strona skarżąca stwierdziła, iż organ podatkowy w sposób świadomy uchyla się przed zastosowaniem ulgi, o której mowa, poprzez pomijanie treści ustawy o podatku rolnym. Skarżący wskazał również, że przyznanie mu pomocy w postaci 13,07 ton pszenicy nie pozbawiło go prawa do ubiegania się o ulgę podatkową. Pomoc ta stanowiła, bowiem rekompensatę jedynie za część poniesionych strat.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...]nr [...]utrzymało w mocy ww. decyzję Wójta Gminy R. W uzasadnieniu decyzji powołało przepis art. 13c ust. 1-3 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 1993r. Nr 94, póz. 431 z późn. zm.) stwierdzając, że warunkiem koniecznym do udzielenia ulgi w oparciu o powołany przepis jest fakt wystąpienia na obszarze, na którym położone jest gospodarstwo podatnika, klęski żywiołowej, a zarazem spowodowanie przez to zjawisko istotnych szkód w budynkach, ziemiopłodach, inwentarzu żywym lub martwym albo w drzewostanie. Zdaniem organu odwoławczego wystąpienie klęski żywiołowej determinuje możliwość prowadzenia postępowania, w trakcie, którego organ podatkowy dokonuje ustaleń, co do rozmiarów szkody celem stwierdzenia, czy miała ona istotny charakter dla funkcjonowania gospodarstwa. Postępowanie to ma również na celu ustalenie, jakich rozmiarów pomocy udzielono podatnikowi z innych tytułów i ubezpieczeń. Ponadto Kolegium stwierdziło, iż zasadniczą rolę w rozpatrywanej sprawie odgrywa kwestia określenia znaczenia zwrotu "klęska żywiołowa" użytego przez ustawodawcę w art. 13c ust. l ustawy o podatku rolnym z uwzględnieniem stanu prawnego, jaki obowiązywał w 2001 r. W art. 232 Konstytucji RP wskazano, iż w celu zapobieżenia skutkom katastrof naturalnych lub awarii technicznych noszących znamiona klęski żywiołowej oraz w celu ich usunięcia Rada Ministrów może wprowadzić na czas oznaczony, nie dłuższy niż 30 dni, stan klęski żywiołowej na części albo na całym terytorium państwa. Przedłużenie tego stanu może nastąpić za zgodą Sejmu. Z powołanego przepisu wynikało, iż wprowadzenie przez Radę Ministrów stanu klęski żywiołowej na części lub na terytorium kraju potwierdza bezsprzecznie, iż na tych obszarach wystąpiła klęska żywiołowa. Stąd też wywiedziono, iż zastosowanie ulgi, o której mowa w art. 13c ust. l ustawy o podatku rolnym, możliwe jest tylko wtedy, gdy na obszarze, na którym położone jest gospodarstwo rolne podatnika ogłoszono stan klęski żywiołowej. Organ odwoławczy stwierdził, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż podatnik niewątpliwie poniósł szkody w uprawach w wyniku nadmiernych opadów deszczu, jakie wystąpiły w miesiącach lipiec i sierpień 2001 r., ale na obszarze na którym znajdowało się gospodarstwo rolne skarżącego nie został ogłoszony stan klęski żywiołowej. Okoliczności tej nie zmienia fakt, iż obszar ten został objęty regulacją ustawy z dnia 11 sierpnia 2001 r. o szczególnych rozwiązaniach prawnych związanych z usuwaniem skutków powodzi z lipca i sierpnia 2001 r. oraz 'o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 84, póz. 907 późn. zm.). Zatem pomimo, iż podatnik poniósł straty w wyniku opadów o których mowa wyżej nie może skorzystać z ulgi podatkowej na mocy art. 13c ust. l ustawy o podatku rolnym, albowiem na obszarze na którym położone jest jego gospodarstwo rolne nie wprowadzono stanu klęski żywiołowej. Dodatkowo pouczono stronę o możliwości ubiegania się o inne ulgi w trybie przepisów art. 48 § l i art. 67 § l Ordynacji podatkowej, tj. ulg o odroczenie terminu płatności podatku lub rozłożenie podatku na raty, odroczenie lub rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę ewentualnie o umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę.
W skardze złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu strona wniosła o uchylenie decyzji organu podatkowego pierwszej instancji oraz zwrot kosztów postępowania sądowego. Strona skarżąca zarzuciła decyzjom organów podatkowych pierwszej i drugiej instancji naruszenie prawa materialnego wynikającego z ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. W uzasadnieniu ponadto wskazała okoliczność przedstawienia protokołu likwidacji płodów rolnych, któremu odmówiono rangi dowodów w sprawie, co zdaniem strony było sprzeczne z przepisami art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 187 § 1 i art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa. Strona wskazała również na bezzasadność zastosowania do sprawy z 2001 r. ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej. Jednocześnie podkreśliła, iż otrzymanie pomocy rzeczowej za pośrednictwem Gminy R. w postaci ziarna pszenicy w ilości 13, 07 ton, nie uniemożliwia stronie starania się o dodatkowe zastosowanie ulgi w podatku za 2002 r., ponieważ strona podatek rolny za 2001 r. zapłaciła w całości.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi. W odpowiedzi na skargę Kolegium wskazało, iż z uwagi na fakt, iż przepisy ustawy nie regulują pojęcia "klęski żywiołowej" przy uwzględnieniu stanu prawnego obowiązującego w 2001 r. należy odwołać się do innych regulacji prawnych tj. art. 232 Konstytucji RP, który stanowi, iż w celu zapobieżenia skutkom katastrof naturalnych lub awarii technicznych noszących znamiona klęski żywiołowej oraz w celu ich usunięcia Rada Ministrów może wprowadzić na czas oznaczony, nie dłuższy niż 30 dni, stan klęski żywiołowej na części albo całym terytorium państwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który przejął sprawę do rozpoznania na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.) zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie należy zauważyć, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem, zarówno materialnym jak i formalnym.
Przedmiotem sporu między stronami jest interpretacja przepisu art. 13 c ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 1993 r. Nr 94 poz. 431 ze zm.). Stosownie do powołanego przepisu w razie wystąpienia klęski żywiołowej, która spowodowała istotne szkody w budynkach, ziemiopłodach, inwentarzu żywym lub martwym albo w drzewostanie, przyznaje się podatnikom ulgi w podatku rolnym przez zaniechanie jego ustalania albo poboru w całości lub w części, w wysokości zależnej od rozmiarów strat spowodowanych klęską w gospodarstwie rolnym (ust. 1). Przy przyznawaniu ulg i ustalaniu ich wysokości uwzględnia się wysokość otrzymanego odszkodowania z tytułu ubezpieczenia ustawowego (ust. 2). Ulgę przyznaje się za ten rok podatkowy, w którym klęska miała miejsce. Jeżeli klęska miała miejsce po zapłaceniu podatku za dany rok, ulgę stosuje się w następnym roku podatkowym (ust. 3).
Zastosowanie, zatem wspomnianej ulgi wymaga spełnienia dwóch przesłanek: wystąpienia klęski żywiołowej oraz w jej następstwie istotnych szkód w gospodarstwie rolnym.
Ustawa o podatku rolnym nie definiuje pojęcia "klęska żywiołowa" oraz nie odsyła do żadnych innych aktów prawnych i zawartych w nich definicji klęski żywiołowej. Powstaje, więc problem znaczenia terminu klęska żywiołowa, użytego w przepisach ustawy o podatku rolnym. Zdaniem organów podatkowych użyte w powołanym przepisie słowo "klęska żywiołowa" jest równoznaczne z pojęciem "stan klęski żywiołowej" przewidzianym w art. 232 Konstytucji RP oraz pojęciem "klęski żywiołowej" określonym w ustawie z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. Nr 62, poz. 558 ze późn. zm.). W konsekwencji przyjętego rozumowania organy podatkowe uzależniły udzielenie przedmiotowej ulgi od ogłoszenia stanu klęski żywiołowej na obszarze na którym znajduje się gospodarstwo rolne skarżącego.
Takiego poglądu nie podziela Wojewódzki Sąd Administracyjny. Otóż należy wskazać, iż definicje zawarte w aktach prawnych należących do innych dziedzin prawa w zasadzie nie wiążą przy interpretacji przepisów prawa podatkowego. Wynika to z ogólnie akceptowanego w teorii prawa poglądu, że definicje ustawowe budowane są na użytek konkretnej dziedziny prawa, a nawet konkretnego aktu normatywnego, a celem definiowania jest zapewnienie dostatecznej komunikatywności tego tekstu prawnego, w którym definicję zawarto (por. M. Kalinowski "Granice legalności unikania opodatkowania w polskim systemie podatkowym, Toruń 2001, s. 189). Zatem użycie w prawie podatkowym nie określonego bliżej terminu, wymaga prowadzenia wykładni na gruncie rozumienia użytych słów w języku potocznym (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 1993 r., sygn. akt SA/P 1527/93, opubl. Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1995, nr 3 poz. 47). Gdyby, bowiem – racjonalny w założeniu – ustawodawca uznał, że pojęcie nie powinno być używane w znaczeniu potocznym, to – jak można mniemać – zbudowałby właściwą, uwzględniającą potrzeby związane z opodatkowaniem definicję własną lub dokonałby stosownego odesłania. Jednakże należy pamiętać, iż definicje obce mogą mieć znaczenie pomocnicze, pozwalając na znalezienie i sprecyzowanie znaczenia potocznego (por. B. Brzeziński "Szkice z wykładni prawa podatkowego", Gdańsk 2002 str. 42 – 44).
Zatem znaczenia pojęcia "klęska żywiołowa", użytego w art. 13 c ustawy o podatku rolnym, należy wpierw poszukiwać w języku potocznym. I tak w Słowniku Języka Polskiego PWN 1978 r. pod pojęciem klęski żywiołowej rozumie się wielkie nieszczęście, wielkie niepowodzenie, wielkie zniszczenie. Z kolei S. Skorupka w Słowniku Frazeologicznym Języka Polskiego Wiedza Powszechna 1974 r. wskazał, iż klęska naturalna, losowa, żywiołowa dawniej klimatyczna wywołana jest przez tzw. siłę wyższą: pożar, powódź, posuchę. Natomiast Wikipedia – Wolna Encyklopedia Internetowa wspomniane pojęcie tłumaczy jako ekstremalne zjawisko naturalne powodujące znaczne szkody na terenie objętym tym zjawiskiem, pozostawiające po sobie często zmieniony obraz powierzchni ziemi. Powoduje ono również wysokie straty w gospodarstwie człowieka, może przemodelować stan przyrody a nawet zagrażać życiu ludzkiemu. Klęską żywiołową może być m.in.: powódź, susza, rozległy pożar terenu, obfite opady śniegu, ekstremalny upał lub mróz, huragan czy osuwiska ziemi.
Z powyższych znaczeń pojęcia "klęska żywiołowa" należy wywieść wniosek, iż - wbrew temu, co twierdzą organy podatkowe - pojęcie to nie powinno być utożsamiane wyłącznie ze stanem klęski żywiołowej. Na poparcie powyższego twierdzenia należy podnieść, iż przewidziany w art. 232 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483) stan klęski żywiołowej należy do tzw. stanów nadzwyczajnych, o czym świadczy umieszczenie powyższego przepisu w rozdziale XI Konstytucji RP zatytułowanym "Stany nadzwyczajne". Stosownie do art. 228 ust. 1 Konstytucji RP w sytuacjach szczególnych zagrożeń, jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające, może zostać wprowadzony odpowiedni stan nadzwyczajny: stan wojenny, stan wyjątkowy lub stan klęski żywiołowej. Zatem stan klęski żywiołowej może wprowadzić Rada Ministrów na czas oznaczony, nie dłuższy niż 30 dni, na części albo na całym terytorium państwa w celu zapobieżenia skutkom katastrof naturalnych lub awarii technicznych noszących znamiona klęski żywiołowej oraz w celu ich usunięcia (art. 232 Konstytucji RP). Z powyższych przepisów wynika, że nie każda klęska żywiołowa pociąga za sobą ogłoszenie stanu tej klęski. Niezbędne jest, bowiem uznanie zwykłych środków konstytucyjnych za niewystarczające. Bezzasadnym jest odwołanie się przez organ podatkowy pierwszej instancji do definicji "klęski żywiołowej" określonej w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. z 2002 r. Nr 62, poz. 558 ze zm.), gdyż rozpoznanie przedmiotowej sprawy powinno mieć miejsce na podstawie przepisów prawa obowiązujących w roku podatkowym, w którym klęska żywiołowa miała miejsce tj. 2001 r.
Konkludując powyższe należy stwierdzić, iż zastosowanie art. 13 c ustawy o podatku rolnym jest możliwe w sytuacji faktycznego zaistnienia w gospodarstwie rolnym klęski żywiołowej, co należy ustalić w trakcie postępowania podatkowego.
W rozpoznawanej sprawie ustalenia takie zostały poczynione, bowiem stwierdzono, iż obszar na którym znajduje się gospodarstwo rolne skarżącego został objęty regulacją ustawy z dnia 11 sierpnia 2001 r. o szczególnych rozwiązaniach prawnych związanych z usuwaniem skutków powodzi z lipca i sierpnia 2001 r. oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 84, poz. 907 ze zm.). Wykaz gmin lub miejscowości dotkniętych powodzią został określony w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 września 2001 r. w sprawie wykazu miejscowości dotkniętych powodzią oraz miejscowości, na których obszarze wystąpiły osuwiska ziemne i huragany (Dz. U. z 2001 r. Nr 95 poz. 1046 ze zm.). W poz. 1.80.7 załącznika do powołanego rozporządzenia wskazano gminę R. miejscowość R. Wbrew temu, co twierdzą organy podatkowe powyższa okoliczność wskazuje na klęskę żywiołową aniżeli zdarzenie losowe. Fakt ten został również potwierdzony w opinii Komisji Gminnej powołanej przez Wojewodę z dnia [...] oraz protokole z wizji lokalnej Komisji Gminnej ds. szacowania szkód w gospodarstwach rolnych oraz działach specjalnych produkcji rolnej z dnia [...].
Drugą przesłanką, od której spełnienia ustawodawca uzależnia zastosowanie ulgi w podatku rolnym jest istotność szkód w gospodarstwie rolnym wywołanych zaistnieniem klęski żywiołowej. Zatem ocena poniesionych strat należy do organu podatkowego. Ocena taka powinna być dokonana w sposób rzetelny z uwzględnieniem przepisów art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ze zm.) dotyczących postępowania dowodowego. Istotą tego postępowania jest ustalenie wszelkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy po to, by następnie dokonać ich oceny pod kątem przepisów materialnoprawnych, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. W ramach tej oceny wskazane organy są zobowiązane dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zatem dopiero uwzględnienie wszelkich okoliczności zebranych w danej sprawie pozwala na rzetelną jej ocenę i podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie wnioskowanej ulgi w podatku rolnym. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe są zobowiązane zatem uwzględnić jako dowód przedłożone przez stronę skarżącą oświadczenia z dnia [...]oraz protokół likwidacji płodów rolnych z dnia [...]oraz dokładnie wyjaśnić stan faktyczny, w tym zaistniałe rozbieżności między protokołem Komisji Gminnej, a szacunkiem dokonanym przez stronę skarżącą.
Należy podzielić stanowisko strony skarżącej, iż udzielona na podstawie art. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach prawnych związanych z usuwaniem skutków powodzi z lipca i sierpnia 2001 r. oraz o zmianie niektórych ustaw, za pośrednictwem gminy pomoc w naturze posiadaczom gospodarstw rolnych na obszarach dotkniętych powodzią, nie powinna być brana pod uwagę przy przyznawaniu ulgi w podatku rolnym. Przepis art. 13 c ust. 2 ustawy o podatku rolnym wskazuje wyraźnie, iż przy przyznawaniu ulgi i ustalaniu jej wysokości uwzględnia się wysokość otrzymanego odszkodowania z tytułu ubezpieczenia ustawowego. Przede wszystkim mowa tutaj o odszkodowaniu w trybie § 11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 kwietnia 1997 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od ognia i innych zdarzeń losowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 36, poz. 220). Nie można zatem szczególnej pomocy państwa w postaci zboża identyfikować z odszkodowaniem z tytułu ubezpieczenia ustawowego. Są to świadczenia o odmiennym charakterze. Pomoc w naturze w trybie art. 9 powołanej wyżej ustawy stanowi nieodpłatne otrzymanie z Agencji Rynku Rolnego pszenicy za zalane przez powódź użytki. Udzielenie takiej pomocy, następuje na wniosek osoby poszkodowanej z mocy ustawy i w wysokości ustalonej przez przepisy ustawy. Z kolei warunkiem otrzymania odszkodowania z tytułu ubezpieczenia jest podpisanie stosownej umowy ubezpieczenia przez posiadacza budynku wraz z wybranym zakładem ubezpieczeń prowadzącym działalność ubezpieczeniową w zakresie ubezpieczeń od ognia i innych zdarzeń losowych, opłacanie składki ubezpieczeniowej oraz zaistnienie szkody powstałej w budynkach na skutek zdarzenia losowego.
Mając na względzie powyższe uchybienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Wójta Gminy R. oraz orzekł o kosztach na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji znajdowało uzasadnienie w treści art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło