II SA/Łd 967/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj, Sędziowie: WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Asesor Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant asystent sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego za wyłączenie gruntów z upraw rolnych i zalesienie 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...], znak [...]; 2. zasądza na rzecz K. Ś. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów wpisu sądowego. II SA/Łd 967/04 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] Nr [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 6 ust. 1 i art. 7 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesiania ( Dz.U. Nr 73, poz. 764 ze zm.) stwierdził prowadzenie przez właściciela K. Ś., uprawy leśnej na gruntach położonych w obrębie [...]. gmina B., na działce nr [...] o pow. 1,14 ha i działce nr [...] o pow. 1,27 ha i zobowiązał właściciela powyżej opisanych nieruchomości do prowadzenia uprawy leśnej zgodnie z planem zalesiania oraz stwierdził brak uprawnień do otrzymania przez zainteresowanego comiesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntów z upraw na wymienionych działkach, z uwagi na pobieranie renty. Starosta [...] w uzasadnieniu wskazał, że decyzją z dnia [...] Wydział Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa Starostwa Powiatowego w T. zezwolił K. Ś. na przeznaczenie opisanych gruntów rolnych do zalesienia. Pismem z dnia 30 października 2003 r. K. Ś. zawiadomił Starostę o wykonaniu zalesienia. W dniu 17 maja 2004 r. przedstawiciele Starosty w obecności strony stwierdzili wykonanie zalesienia i ustalili, że zalesienie zostało przeprowadzone zgodnie z planem zalesienia. Stopień udatności uprawy wynosi 95 %. Wobec powyższego wydana została decyzja o stwierdzeniu prowadzenia uprawy leśnej przez K. Ś. na powierzchni 2,41 ha. Otrzymanie przez właściciela gruntów powyższej decyzji, jest równoznaczne z nabyciem prawa do comiesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntów z upraw rolnych i prowadzenia uprawy leśnej, który wypłacany jest miesięcznie do 10-go dnia każdego miesiąca począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym właściciel gruntu otrzymał decyzję o prowadzeniu uprawy leśnej (art. 7 ust. 1 i 2 ustawy). Jednakże, zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy, właściciel gruntu otrzymuje ekwiwalent do czasu nabycia prawa do emerytury lub renty, nie dłużej jednak niż przez okres 20 lat. W dniu oględzin K. Ś. podał do protokołu, że obecnie jest na rencie chorobowej. W związku z powyższym nie przysługuje mu ekwiwalent. Od powyższej decyzji odwołanie złożył K. Ś., zarzucając, że na etapie przygotowania do zalesiania gruntów, nie został poinformowany, iż w przypadku renty chorobowej nie przysługuje mu ekwiwalent. Zgodnie z otrzymaną wcześniej decyzją zainteresowany zalesił grunty, na co poniósł koszty w wysokości 2.500 zł. Wobec odmowy przyznania ekwiwalentu wnioskodawca będzie zmuszony przywrócić zalesiony grunt do stanu poprzedniego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] Nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie przed organem pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium dowodziło, zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, choć z innych przyczyn niż podniesione w odwołaniu. Na podstawie art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej ( Dz.U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) z dniem 15 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesiania ( Dz.U. Nr 73, poz. 764 ze zm.) Art. 14 ust. 2 i 3 pierwszej z powołanych ustaw, zawiera przepisy przejściowe wskazujące zakres stosowania dotychczasowych przepisów ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. i określonych w niej zasad odnoszących się do miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntów z upraw rolnych i prowadzenia uprawy leśnej. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, do miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntów z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej, przyznanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 15 stosuje się przepisy dotychczasowe". Natomiast w myśl ust. 3 ,, Do spraw w zakresie wyrażenia zgody na przeznaczenie gruntu rolnego do zalesiania objętych przepisami ustawy, o której mowa w art. 15, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Z cytowanych przepisów wynika zdaniem organu, że obecnie wyłącznie do spraw w zakresie wyrażenia zgody na przeznaczenie gruntu rolnego do zalesienia stosuje się dotychczasowe przepisy ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesiania. Sprawy te kończą się wydaniem decyzji o przeznaczeniu gruntu rolnego do zalesienia, o których mowa w art. 3 ust 7 i 9 ustawy. W niniejszej sprawie Starosta [...] zezwolił K. Ś. na przeznaczenie gruntów rolnych do zalesiania, decyzją z dnia [...]. Zaskarżona do Kolegium decyzja z dnia [...] stwierdzono prowadzenie przez zainteresowanego uprawy leśnej oraz brak uprawnień do otrzymania ekwiwalentu. Wobec utraty z dniem 15 stycznia 2004 r. mocy przez powołana ustawę i braku w przepisach przejściowych uregulowań dotyczących dalszego stosowania także jej przepisów w zakresie stwierdzenia prowadzenia przez właściciela gruntu uprawy leśnej, zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. właściciel gruntu, który otrzymał decyzje administracyjną o prowadzeniu uprawy leśnej, nabywał prawo do miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw leśnych i prowadzenie uprawy leśnej. Decyzja ta stanowiła podstawę wypłaty ekwiwalentu. Skoro w chwili obecnej nie może być wydana decyzja stwierdzająca prowadzenie uprawy leśnej, nie jest możliwa również wypłata ekwiwalentu. Powyższą decyzję zaskarżył do Sądu K. Ś., wnosząc o jej uchylenie z powodu wydania jej z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W szczególności skarżący podnosił, że do jego sytuacji faktycznej mają zastosowanie przepisy dotychczasowej ustawy, co wynika wprost z art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Nadto skarżący wskazał, że organy administracji, nie informowały go w toku postępowania o jego uprawnieniach i przepisach prawa, również tych zmieniających się, a przecież celem skarżącego było uzyskanie ekwiwalentu za prowadzenie uprawy leśnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie. Kolegium wskazało, iż z cytowanych w zaskarżonej decyzji przepisów wynika, że obecnie, wyłącznie do spraw w zakresie wyrażania zgody na przeznaczenie gruntu rolnego do zalesienia stosuje się dotychczasowe przepisy ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia. Sprawy te kończą się wydaniem decyzji o przeznaczeniu gruntu rolnego do zalesienia, o których mowa w art. 3 ust. 7 i 9 ustawy. Natomiast wobec utraty, z dniem 15 stycznia 2004 r., mocy przez powołaną ustawę i braku w przepisach przejściowych uregulowań dotyczących dalszego stosowania także jej przepisów w zakresie ,,stwierdzenia prowadzenia przez właściciela gruntu uprawy leśnej" brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji tym przedmiocie. Wojewódzki Sąd Administracyjny , zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to, ze Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach – stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej w dalszej części rozważań u.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 u.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 u.p.s.a.). Skarga jest zasadna. W dacie wydania decyzji przez organ pierwszoinstancyjny nie obowiązywała już ustawa z 8 czerwca 2001 roku o przeznaczenia gruntów rolnych do zalesienia, gdyż została uchylona z dniem 15 stycznia 2004 roku przez art. 15 w zw. z art. 16 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej ( Dz. U. 2003 nr 229 poz. 2273 ). Ustawa powyższa w art. 14 zawiera przepisy przejściowe i tak ust. 2 stanowi, że do miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntów z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej, przyznanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 15, stosuje się zasady dotychczasowe. Ustęp 3 zaś stanowi, że ,,Do spraw w zakresie wyrażenia zgody na przeznaczenie gruntu rolnego do zalesienia objętych przepisami ustawy, o której mowa w art. 15, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe" . Z uwagi na powyższe zacytowane zapisy i fakt, że pozostała część ustawy weszła w życie z dniem 1 maja 2004 roku – a więc w dacie przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, zgodnie z art. 16 zdanie pierwsze, to faktycznie w dacie 14 czerwca 2004 roku – data wydania decyzji przez organ I instancji nie obowiązywały już przepisy starej ustawy odnoszące się do możliwości przyznania ekwiwalentu. Tak więc organ pierwszej instancji nie był uprawniony do odmowy przyznania ekwiwalentu na podstawie starych przepisów, niezależnie od przyczyny, którą w tej sprawie był fakt pobierania renty przez skarżącego. Jedynie w powyższym zakresie należy przyznać rację organowi II instancji, który w uzasadnieniu swej decyzji z dnia 30 sierpnia 2004 roku zauważył fakt nieobowiązywania przepisów starej ustawy odnoszących się do ekwiwalentu i to już w dacie wydania decyzji pierwszoinstancyjnej. Analiza powyższych przepisów ( uchylonych i tych nowych ) prowadzi do wniosku, że w okresie od 15 stycznia 2004 roku do dnia 1 września 2004 roku istniała luka prawna nie przewidująca możliwości przyznania ekwiwalentu na podstawie starych przepisów – ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia dla tych rolników, którzy wykonali zalesienie, ale nie zdążono orzec wobec nich o należnym im ekwiwalencie, gdyż nie było nowych przepisów regulujących te kwestie. Data 1 września 2004 roku wskazana wyżej, jest datą wejścia w życie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesienie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich – Dz. U 187 poz. 1929 z dnia 27 sierpnia 2004 r. wydanego na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej ( Dz. U. 2003 nr 229 poz. 2273 ) . Rozporządzenie przewidywało trzy kategorie pomocy finansowej opisane w § 4, a mianowicie : 1. wsparcie na zalesie nie ; 2. premię pielęgnacyjną; 3. premię zalesieniową. W dacie wydawania decyzji przez organ II instancji, organ ten miał świadomość zarówno istnienia przepisu art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy stanowiący delegację ustawową jak i treści rozporządzenia wydanego na jego postawie. Organy obu instancji, nie informowały jednak strony o przysługujących jej prawach na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Pan K. Ś. nie został też poinformowany w dacie złożenia wniosku, że nie przysługuje ekwiwalent w sytuacji pobierania renty, niezależnie od jej tytułu. Przybrało powyższe postępowanie tak niekorzystny dla K. Ś. obrót sprawy, że organ I instancji orzekł na podstawie przepisów uchylonych - nieobowiązujących, a organ II instancji ,,w pośpiechu" wydał decyzję w dniu [...] – na [...] dni przed wejściem w życie rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 roku. Z całą pewnością organ odwoławczy powinien co najmniej uchylić decyzję pierwszoinstancyjną jako wydaną bez podstawy prawnej i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. W ocenie Sądu umorzenie postępowania pierwszoinstancyjnego w tej sprawie przez organ II instancji po uchyleniu decyzji było niezasadne i przedwczesne z uwagi na świadomość organu co do wejścia w życie nowych przepisów regulujących kwestie finansowe związane z zalesianiem gruntów rolnych. Nie odnosząc się już dalej do całkowicie błędnego rozstrzygnięcia organu I instancji, należy stwierdzić, iż organ II instancji wydając swą decyzję nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego w sprawie oraz nie załatwił sprawy mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes strony. Uchylenie błędnej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania otwierało przecież drogę do orzekania na podstawie nowego stanu prawnego. Ma rację skarżący, o czym pisze w swym odwołaniu a następnie w skardze, że decydując się na zalesienie gruntów rolnych liczył na stosowny ekwiwalent i zwrot poniesionych nakładów. Cel, który mu przyświecał był od początku oczywisty dla organów administracji. Skarżący oczywiście, że nie nadążał za intensywnymi zmianami prawnymi i w tym zakresie winien być informowany i wspierany przez organy administracji w takiej mierze i stopniu aby w postępowaniu administracyjnym nie ponieść szkody. W sprawie niniejszej jest to szczególnie widoczne i istotne z uwagi na bardzo długi – rozłożony w czasie proces zmierzający do zalesienia i uzyskania ekwiwalentów pieniężnych, gdyż wniosek przez zainteresowanego został złożony w tym przedmiocie w dniu 6 lutego 2002 roku. Z całą pewnością zaskarżone decyzję spowodowały szkodę po stronie skarżącego. Niewyjaśnienie przez organ okoliczności podniesionych wyżej i nie rozważenie całokształtu materiału dowodowego stanowi naruszenie zasad postępowania wyrażonych w art. 7 i 77 § 1 oraz 9 k.p.a. , które z całą pewnością miało istotny wpływ na wynik Z uwagi na powyższe jak i fakt, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem przytoczonych wcześniej przepisów postępowania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 135 u.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania między stronami orzeczono na podstawie art. 200 u.p.s.a. Mając powyższe na uwadze i na podstawie powołanych przepisów orzeczono jak w sentencji wyroku.