II SA/Gd 1309/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Górska,, Asesor WSA Krzysztof Retyk(spr.), Protokolant Marta Went, po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 10 kwietnia 2002 r., Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego oddala skargę. Decyzją z dnia 12 lutego 2002r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w [...] nakazał B. K., inwestorowi i użytkownikowi warsztatu - usługi wulkanizacyjne przy ul. [...] w [....], rozbiórkę dobudowy do istniejącego budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w [...]. Decyzję wydano na podstawie art. art. 48, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 2, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 89, poz. 414 - z późn. zm.) oraz art. 104 Kpa. W uzasadnieniu wskazano, iż w wyniku oględzin stwierdzono, że do istniejącego budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w [...] została dobudowana dodatkowa część we wrześniu 2001 r. Działka nr [...] stanowi własność J. K., która użyczyła istniejący budynek gospodarczy B. K., w celu wykorzystywania go na prowadzenie działalności gospodarczej - warsztat wulkanizacyjny. Istniejący budynek gospodarczy na działce [...] jest pozostałością po budynku gospodarczym wybudowanym na granicy działek nr [...] i [...]. Część leżąca na działce nr [...], została rozebrana przez poprzednich właścicieli we wrześniu 2001 r. zgodnie z ustaleniami umowy kupna - sprzedaży. Dobudowana nowa część do istniejącego budynku gospodarczego posiada konstrukcję murowaną, parter oraz poddasze użytkowe, zadaszone dachem o konstrukcji drewnianej pokryty płytami eternitowymi. Dach jest dwuspadowy z pochyleniem połaci na stronę działki sąsiedniej nr [...]. Dobudowa położona jest przy zachodniej i południowej granicy z działką nr [...]. Do dobudowanej nowej części od strony wschodniej domurowana jest przybudówka o wymiarach 148cm x 540cm, w której urządzono część socjalną. Przybudówka o konstrukcji murowanej przykryta jest dachem jednospadowym o konstrukcji drewnianej pokrytym blachą trapezową. Wymiary nowej dobudowy wynoszą 1175cm x 464cm. Na wybudowanie nowej części budynku B. K. nie uzyskała stosownej zgody, tj. decyzji o pozwoleniu na budowę właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B. K. zarzucając rażące naruszenie art. 48 Prawa budowlanego. Zakwestionowała ustalenie przez organ administracji, że budynek gospodarczy, w którym jest prowadzona działalność gospodarcza, stanowi samodzielnie wybudowany obiekt budowlany. Aktualnie istniejący budynek gospodarczy został postawiony na tym miejscu kilkadziesiąt lat temu. W wyniku przeprowadzonego remontu nastąpiło przesunięcie dotychczasowej części znajdującej się na działce [...] na działkę [...]. Nastąpiła zmiana miejsca położenia części budynku, ale nie uległa zwiększeniu ogólna kubatura budynku, a zatem wykonany został remont istniejącego obiektu budowlanego, który zgodnie z treścią art. 29 ust. 2 nie wymaga pozwolenia na budowę. Ponadto organ nie doręczył odpisu decyzji właścicielce terenu J. K., co zdaniem odwołującej w sposób rażący naruszyło interes strony postępowania administracyjnego. Pomimo wspólnego zamieszkiwania B. i J. K. zajmują one oddzielne lokale, jak i prowadzą samodzielne gospodarstwa, a w tej sytuacji J.K. nie została powiadomiona o decyzji urzędu. Decyzją z dnia 10 kwietnia 2002r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] na podstawie art. 48, art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tj. Dz.. z 2000r. Nr 106 poz. 1126 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 Kpa uchylił w całości zaskarżoną decyzję i nakazał B. K. rozbiórkę dobudowanej do istniejącego budynku gospodarczego części obiektu o wymiarach 4,64m x 11,75m wraz z przybudówką o wymiarach 1,48 m x 5,70m, usytuowanych na działce nr [...] w granicy z działką nr [...] przy ulicy [...] w [...], bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu wskazano, że w 2001r. B. K. dobudowała do istniejącego na działce nr [...] budynku gospodarczego obiekt budowlany o wymiarach 4,64m x 11,75m wraz z przybudówką o wymiarach l,48m x 5,70m bez pozwolenia na budowę. Brak pozwolenia narusza art. 28 ustawy - Prawo budowlane i obliguje organ nadzoru budowlanego do zastosowania sankcji z art.48 tej ustawy. Zgodnie z przepisami tego artykułu właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Decyzja organu I instancji jest merytorycznie uzasadniona, jednakże z uwagi na nieprecyzyjne orzeczenie rozbiórki, organ II instancji uchylił w całości zaskarżoną, decyzję i dysponując pełnym materiałem dowodowym nakazał rozbiórkę części obiektu. Odnosząc się do treści odwołania organ odwoławczy nie zgodził się z wyrażonym przez stronę poglądem, że nastąpiło jedynie przesunięcie części budynku gospodarczego z działki nr [...] na działkę nr [...], co stanowi remont istniejącego od lat budynku gospodarczego. Z ustaleń faktycznych wynika, że część budynku gospodarczego na działce nr [...] uprzednio przylegająca do budynku na działce [...] została rozebrana. Zatem nie może być mowy o jej przesunięciu na obecne miejsce (chociaż jest to możliwy technicznie, lecz rzadko stosowany przypadek związany z obiektami o szczególnej wartości). W okolicznościach stwierdzenia budowy obiektu budowlanego bez pozwolenia, ma zastosowanie art.48 prawa budowlanego. Przepis ten ma charakter obligatoryjny. W odniesieniu do uchybień formalnych organ odwoławczy wyjaśnił, że pełnomocnik B. K. nie może występować w imieniu J. K. w kwestii prawidłowości doręczenia jej decyzji. W trakcie postępowania strony nie wnosiły o odrębne doręczanie pism urzędowych, a korespondencję wspólnie kierowały do organu nadzoru budowlanego (pismo z dnia 15 01.2002r.). Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła B. K. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mianowicie art. 7, art. 77 § l i art. 78 § l Kpa poprzez niepodjęcie kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, przejawiające się w niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, w tym nieuwzględnieniu żądań strony dotyczących przeprowadzenia dowodu na okoliczności mające istotne znaczenie w sprawie, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych, polegających na przyjęciu, że skarżąca dobudowała do istniejącego budynku część bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, zamiast że dokonała remontu polegającego na odtworzeniu stanu poprzedniego budynku, a w następstwie tego do naruszenia prawa materialnego, mianowicie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) przez niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż organ błędnie przyjął, że część budynku, w którym jest prowadzona działalność gospodarcza, została dobudowana. Aktualnie istniejący budynek gospodarczy został postawiony kilkadziesiąt lat temu, a przeprowadzony remont polegał jedynie na zmianie położenia części budynku, co było wynikiem zmian własnościowych rodzących komplikacje ze względu na treść art. 47 i 48 k.c., a mianowicie wydzielenia i sprzedaży części działki, na której budynek jest posadowiony. Prace remontowe dotyczyły zatem istniejącego obiektu budowlanego, co w myśl art. 29 ust. 2 pkt 1w zw. z art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego nie wymaga pozwolenia na budowę. Niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, wynikłe z niewyczerpującego zebrania materiału dowodowego, doprowadziło do niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, tj. do zakwalifikowania prac przeprowadzonych w budynku jako budowy bez wymaganego pozwolenia i do orzeczenia rozbiórki jego części. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Organy administracji obu instancji rozstrzygając sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, prowadziły postępowanie w zgodzie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego oraz zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego. W ocenie Sądu organ odwoławczy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i prawnych w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności bowiem organ ustalił, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że roboty budowlane przeprowadzone przez skarżącą polegały na dobudowaniu do istniejącego budynku gospodarczego na działce nr [...] przy ul. [...] w [...] dodatkowej części we wrześniu 2001r. Do tej dobudowanej części budynku dostawiono przybudówkę o wymiarach 1,48m 5,40m, w której to znajdują się pomieszczenia socjalne. Art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) stanowi, iż roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Art. 3 pkt 7 i 6 Prawa budowlanego zalicza do robót budowlanych wykonanie obiektu budowlanego, jak również jego odbudowę, rozbudowę, nadbudowę i przebudowę. Roboty budowlane polegające na dobudowie do istniejącego budynku gospodarczego części obiektu o wymiarach 4,64m x 11,75m wraz z przybudówką o wymiarach 1,48 m x 5,70m wymagały zatem uzyskania pozwolenia na budowę. Inwestycja, na której przeprowadzenie wymagane jest posiadanie pozwolenia na budowę lub dokonanie obowiązku zgłoszenia budowy, przeprowadzona bez spełnienia tych wymogów przez inwestora stanowi samowolę budowlaną, spotykającą się z sankcją przewidzianą w art. 48 ustawy z dnia 7 1ipca 1994 r. Prawo budowlane. Zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, właściwy organ nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przepis ten jako przesłankę nakazu rozbiórki wskazuje budowę obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę. Sankcja ta, zgodnie z brzmieniem art. 48 Prawa Budowlanego, znajduje zastosowanie, także w przypadku budowy części obiektu budowlanego. Granicą zastosowania art. 48 Prawa budowlanego jest możliwość wyodrębnienia podlegającej rozbiórce części obiektu budowlanego. Częścią obiektu budowlanego jest m.in. część innego obiektu wybudowanego zgodnie z prawem, która jest na tyle samodzielna i niezależna, że może być rozebrana bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu budowlanego (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r. sygn. akt II SA/Gd 2399/99). Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Przepis art. 48 Prawa budowlanego przewiduje wobec obiektów budowlanych lub ich części wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, obowiązek nakazania przez organy nadzoru budowlanego ich rozbiórki. Unormowanie to nie pozostawia organom administracji sfery uznaniowości w zakresie zastosowania sankcji rozbiórki obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Stwierdzenie, że wzniesienie określonego obiektu budowlanego nastąpiło bez wymaganego pozwolenia na budowę obligowało zatem organ administracji do nakazania jego rozbiórki w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego. Art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, w stanie prawnym z daty podjęcia zaskarżonej decyzji, przewidywał możliwość legalizacji obiektu wybudowanego bez pozwolenia na budowę bądź bez dokonania obowiązku zgłoszenia właściwemu organowi, jeżeli od zakończenia budowy obiektu lub jego części nastąpił upływ 5 lat. W przypadku niniejszej budowy warunek ten nie zachodzi, skoro zaskarżona decyzja została wydana w dniu 10 kwietnia 2002r., natomiast budowa została zrealizowana w 2001 roku. Podnoszone przez skarżącą zarzuty dotyczące naruszenia przez organy reguł postępowania dowodowego są całkowicie bezzasadne. Kwestionowanie przez skarżącą dokonanych ustaleń jest bezpodstawne. Stan faktyczny sprawy został rzetelnie ustalony w oparciu o sporządzony z udziałem skarżącej protokół oględzin nieruchomości. Organy obu instancji prawidłowo przyjęły za bezsporny fakt dobudowania do istniejącego budynku gospodarczego części obiektu o wymiarach 4,64m x 11,75m wraz z przybudówką o wymiarach 1,48 m x 5,70m, usytuowanych na działce nr [...] w granicy z działką nr .[...] przy ulicy [...] w [...] bez wymaganego przepisami pozwolenia na budowę. Nie można zgodzić się z twierdzeniem skargi, iż przeprowadzone przez skarżącą roboty budowlane miały charakter remontu i celem ich było "przesunięcie" granic istniejącego od kilkudziesięciu lat budynku z uwagi na wydzielenie i sprzedaż części działki. Zachowanie kubatury poprzednio istniejącego na działce budynku nie ma znaczenia w sprawie, gdyż istotne jest to, iż w myśl art. 28 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane roboty budowlane rozpocząć można jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i 30. Przepisy art. 29 i 30 prawa budowlanego nie przewidują natomiast zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę części obiektu budowlanego takiego typu jak postawiona przez skarżącą. W okresie samowolnej realizacji tego obiektu, jak to prawidłowo wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, pozwolenia na budowę wymagała rozbudowa obiektu budowlanego poprzez dobudowanie części obiektu o wymiarach 4,64m x 11,75m wraz z przybudówką o wymiarach 1,48 m x 5,70m, usytuowanych na działce nr [...] w granicy z działką nr [...] przy ulicy [..] w [...]. Okoliczności sprawy wypełniły więc hipotezę przepisu art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.). Rozpatrując sprawę samowoli budowlanej organ odwoławczy prawidłowo zatem wydał decyzję na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu jej wydania. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) oddalił skargę jako bezzasadną.