I SA/Po 2084/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek ( spr.) WSA Beata Sokołowska Protokolant: st. sekr. sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2005r. przy udziale sprawy ze skargi Spółki "A" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymiaru cła o d d a l a s k a r g ę /-/ B. Sokołowska /-/ W. Długaszewska /-/ T.M. Geremek T.M. Dyrektor Urzędu Celnego, decyzją nr [...] z dnia [...] działając na podstawie przepisów art.207 Ordynacji podatkowej oraz art.2 § 2, art.13 § 1, art.35, art.38, art.36 § 2, art.98, art.190 § 1 pkt.28, art.211, art.214 § 2, art.221, art.222, art.223, art.226, art.231 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jednolity DzU nr 75 poz.802 z 2001 r.) oraz art.11, art.22 ust.1,art.34 ust.1, art.34 ust.1,art.37 ust.3 załącznika nr 1 Konwencji z dnia 20 maja 1987 r. o wspólnej procedurze tranzytowej /DzU. nr 46 poz.290 z 1998 r./ i na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U nr 104 poz.1193 z 1993 r.) oraz taryfy celnej importowej stanowiącej załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998 r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej (DzU nr 158 poz.1036) --- wymierzył firmie "A" cło wraz z odsetkami od należności nieuiszczonych w terminie w łącznej kwocie [...]. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że w dniu [...] przez przejście graniczne Terminal S. wprowadzono na polski obszar celny towar w postaci papierosów w ilości 10.000.000 sztuk o wartości [...] przeznaczony dla firmy B, przewożony w ramach wspólnej procedury tranzytowej i objęty notą tranzytową [...], którą należało zakończyć w Oddziale Celnym w B. w terminie do dnia 17 sierpnia 1999 r. Przewożony towar i dotyczące go dokumenty nie zostały przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia zgodnie z przepisami procedury tranzytu we wskazanym terminie, ponieważ w dniu [...] towar ten został skradziony wraz ze środkiem przewozu tj. samochodem ciężarowym i naczepą. W sprawie tej wszczęto postępowanie przygotowawcze prowadzone przez Prokuraturę Okręgową w W. W tej sytuacji, organ celny uznał, że nie spełniono warunków procedury tranzytu a towar został usunięty spod dozoru celnego w związku, z czym powstał dług celny w przywozie (art.211 par.2 Kodeksu celnego). Stosownie do treści art. 211 § 3 tej ustawy dłużnikami są: 1/osoba, która usunęła towar spod dozoru celnego, 2/ osoby, które uczestniczyły w usunięciu towaru i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć ze był to towar usunięty spod dozoru celnego 3/osoby, które nabyły, posiadały lub są w posiadaniu i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się, dowiedzieć, że był to towar usunięty spod dozoru celnego 4/ osoby zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty. Organ celny wyjaśnił również, że w myśl art.190 par.1 pkt.28 zwolniony od cła jest przywóz z zagranicy towarów objętych procedura tranzytu, które na skutek działania siły wyższej uległy zniszczeniu w stopniu uniemożliwiającym używanie. Także za ostatecznie utracony w myśl art.214 par.2 Kodeksu celnego uważa się towar, który nie może już zostać przez nikogo wykorzystany-jednakże utraty towaru w wyniku kradzieży nie traktuje się jako jego całkowitego zniszczenia lub ostatecznej utraty. W niniejszej sprawie osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury tranzytu jest Spółka "A" ,ponieważ widnieje on w polu 50 noty tranzytowej, jako główny zobowiązany. Zgodnie z art.11 załącznika I do Konwencji o WPT główny zobowiązany jest zobowiązany: a/przedstawić towary w niezmienionym stanie oraz notę tranzytową T1 urzędowi przeznaczenia w wyznaczonym terminie i zachowaniem środków podjętych przez właściwe władze w celu zapewnienia tożsamości towarów, b/przestrzegać przepisy o wspólnej procedurze tranzytowej, c/uiścić cła oraz inne opłaty, jeżeli takie będą należne na skutek naruszeń przepisów lub nieprawidłowości, mających miejsce w toku wspólnej procedury tranzytowej lub w związku z tą procedurą. Uwzględniając zatem fakt iż przedmiotowy towar nie został dostarczony do urzędu celnego przeznaczenia i w oparciu o powołane przepisy organ celny I instancji orzekł o wymierzeniu wskazanych wyżej należności celnych. Spółka "A" odwołała się od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Odwołująca się strona podniosła, że Urzędowi Celnemu znany jest fakt, iż sporny towar został na terenie Polski zagarnięty wraz ze środkiem transportowym przed przedstawieniem tego towaru w urzędzie celnym przeznaczenia przez sprawców przebranych w mundury polskiej policji i używających samochodu wyglądającego jak samochód policyjny, zaś firma zapewniła zorganizowanemu transportowi profesjonalną ochronę - to nie może ona ponosić odpowiedzialności za powstały dług celny. Prezes Głównego Urzędu Ceł, decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i stanowisko prawne organu celnego I instancji, podkreślając m.in., że kradzież przedmiotowego towaru jak też jej kwalifikowana postać nie stanowi podstawy do stwierdzenia przez organ celny niepowstania długu celnego. Organ odwoławczy wskazał także na regulacje zawarte w przepisach powołanych przez organ I instancji a zwłaszcza w przepisach Konwencji o WPT. Pismem z dnia [...] firma "A" wniosła o umorzenie należności celnych w wysokości [...] podnosząc okoliczności podobne jak w toku dotychczasowego postępowania a dotyczące utraty towaru w wyniku napadu rabunkowego, podkreślając że w sprawie tej nadal toczy się śledztwo prowadzone przez Wydział VI ds. przestępczości zorganizowanej Prokuratury Okręgowej w W. Dyrektor Urzędu Celnego, decyzją nr [...] z dnia [...] odmówił umorzenia należności celnych w podanej wyżej kwocie. W wyniku wniesionego przez stronę odwołania-Dyrektor Izby Celnej, decyzją nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu celnego I instancji, wyjaśniając w uzasadnieniu tej decyzji iż nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku strony w tym zakresie. Pismem z dnia [...] pełnomocnik firmy "A" wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych i to na podstawie art. 265 w związku z art.240 par.1 pkt.5 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu powyższego wniosku pełnomocnik firmy podniósł że w dniu wydania przedmiotowej decyzji, organ celny I instancji nie dysponował kompletnymi dowodami oraz informacjami na temat okoliczności, w jakich doszło do usunięcia towaru spod dozoru celnego oraz osób za to przestępstwo odpowiedzialnych. Już po wydaniu tej decyzji-jak podkreśliła strona-wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody mające niewątpliwie podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Po pierwsze nową istotną dla sprawy okolicznością faktyczną jest, iż wyniku prowadzonych postępowań karnych, ustalono, że zrabowane papierosy w znacznej części wprowadzone zostały do obrotu na terenie Niemiec, tak więc znalazły się poza polskim obszarem celnym i jedynym poszkodowanym w związku z ich nielegalną kradzieżą jest Niemiecki Skarb Państwa. Po drugie, nową okolicznością jest fakt, iż do usunięcia towaru spod dozoru celnego doszło wskutek rozboju a nie jak twierdzi organ celny-kradzieży. Po trzecie również jako nowe należy uznać szczególne okoliczności napadu rabunkowego, którego sprawcy działali popełniając przestępstwo w mundurach policyjnych, posługując się policyjnym radiowozem. Po czwarte nową istotna okolicznością że ustalona została tożsamość sprawców napadu przeciwko którym wniesiono akt oskarżenia a sprawa toczy się przed Sądem Okręgowym w W. W myśl art.211 par.3 Kodeksu celnego firma "A" jest wraz z osobami wymienionym w przepisie solidarnie odpowiedzialna za powstanie długu celnego. Krąg dłużników obejmuje m.in. osoby które usunęły towar od towaru celnego, czyli w tym przypadków także sprawców napadu rabunkowego. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w oparciu o art. 243, art. 244 § 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa oraz art. 262 Kodeksu celnego - wznowił postępowanie w sprawie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...]. Po przeprowadzeniu stosownego postępowania, Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] powołując się na przepisy art. 245 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej ---- odmówił uchylenia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...]. W uzasadnieniu tej decyzji przedstawiono stan faktyczny i przebieg postępowania zakończonego decyzją organu celnego I instancji z dnia [...]. Po wznowieniu postępowania na wniosek strony organ II instancji zwrócił się do niej o przedstawienie dokumentów z których jednoznacznie wynikałoby, że towar który został odnaleziony poza polskim obszarem celnym jest tożsamy z towarem przewożonym w ramach wspólnej procedury tranzytowej i objęty notą tranzytową T2 VAB4 04255. W szczególności w dniu [...] wpłynęło do Izby Celnej wraz z pismami [...] oraz Kryminalnego Urzędu Celnego w B., w których opisano towar - papierosy podając cechy ich produkcji i sposób opakowania towaru. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej strona nie przedstawiła dowodów które jednoznacznie wskazywałyby na tożsamość towaru znajdującego się na terytorium Niemiec z towarem który został wprowadzony na polski obszar celny przewożony w ramach wspólnej procedury tranzytowej. Przedmiotem postępowania przed organem celnym jest w niniejszej sprawie nie zakończenie tranzytu, powstanie długu celnego, wymiar należności celnych oraz ustalenie osoby zobowiązanej do zapłaty kwoty należności. Natomiast toczące się postępowanie karne - zdaniem organu II instancji - ma na celu ustalenie, czy osoba wobec której wniesiono akt oskarżenia do Sądu popełniła zarzucone jej czyny. W ocenie Dyrektora Izby Celnej organ celny I instancji dysponował przy wydawaniu w dniu [...] decyzji wymierzającej należności celne wystarczającymi do tego danymi i nie zachodziła potrzeba korzystania z ustaleń poczynionych przez inne organy. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik Firmy "A" wniósł o jej uchylenie zarzucając całkowity brak ustosunkowania się w tej decyzji do zarzutów merytorycznych podniesionych we wniosku o wznowienie postępowania oraz w następnych pismach dotyczących tego wniosku. Pełnomocnik odwołującej się firmy podniósł, że w sytuacji gdy w odniesieniu do tego samego długu celnego występuje kilku dłużników, to dłużnicy ci obowiązani są solidarnie do zapłacenia kwoty wynikającej z tego długu ( art. 221 Kodeksu celnego). W niniejszej sprawie sytuacja pozwala na posłużenie się zasadami dopuszczającymi zwolnienie się z odpowiedzialności cywilnej opartej na zasadzie ryzyka poprzez wskazanie między innymi innych przesłanek, którymi są np. siła wyższa i wyłączna wina osoby trzeciej, za którą nie ponosi się odpowiedzialności. Zdaniem pełnomocnika odwołującej się firmy w niniejszej sprawie wystąpiła taka przesłanka ponieważ szkoda wywołana była z winy osób trzecich, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności. Dyrektor Izby Celnej, decyzją z dnia [...] nr [...] -- utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wyjaśniono co następuje: Możliwość uchylenia decyzji w trybie zwyczajnym może mieć miejsce między innymi w sytuacjach określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Zdaniem organu odwoławczego - jak to wynika z akt - w niniejszej sprawie żadna z wymienionych w tym przepisie okoliczności nie miała miejsca i z tego względu brak było podstaw do uchylenia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...]. W szczególności strona nie dostarczyła dowodów które jednoznacznie wskazywałyby na tożsamość towaru znajdującego się na terenie Niemiec z towarem który został wprowadzony na polski obszar celny i był przewożony w ramach wspólnej procedury tranzytowej. W zaskarżonej decyzji wskazywano również na fakt, iż w toku postępowania celnego jego celem było ustalenie, kto jest dłużnikiem powstałego długu celnego, kiedy dług ten powstał oraz w jakiej wysokości i postępowanie to było niezależne od toczącego się postępowania karnego mającego na celu ustalenie i ukaranie sprawców dokonanego rabunku. W momencie wydawania przedmiotowej decyzji organy celne nie dysponowały wystarczającymi danymi aby poczynić takie ustalenia. Organ II instancji zwrócił również uwagę na fakt, że kwestia różnicy między kradzieżą a rabunkiem nie odgrywa w sprawie żadnej roli, chodzi bowiem jedynie o bezsprzeczne ustalenie, czy towar został usunięty spod dozoru celnego, co wiąże się z powstaniem długu celnego. Podobnie nie ma znaczenia, że sprawcy napadu działali w mundurach policyjnych, bowiem jest to ważna okoliczność dla organów prowadzących śledztwo. W odniesieniu do uwag i argumentów strony dotyczących solidarnej odpowiedzialności dłużników organ II instancji wyjaśnił, że pojęcie to nie zawiera definicji w Kodeksie celnym jak również nie jest szczegółowo uregulowanie w przepisach prawa celnego. W sensie art. 266 § 1 k.c. solidarność dłużników polega na tym, że kilku dłużników może być w ten sposób zobowiązanych, że wierzyciel może zażądać od wszystkich dłużników łącznie od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Faktycznie też organ celny ma prawo wyboru przy skierowanie swojego żądania uiszczenia należności celnych do wybranego dłużnika lub dłużników. Odpowiedzialność głównego zobowiązanego we wspólnej procedurze tranzytu opiera się na zasadzie ryzyka. Z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu w zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji z dnia [...]. W skardze do Sądu Administracyjnego pełnomocnik Firmy "A" zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 262 Kodeksu celnego art. 139 Ordynacji podatkowej, przez nie załatwienie sprawy w przewidzianym ustawą terminie, co spowodowało, że odsetki od głównej należności wielokrotnie ją przewyższyły, a nadto naruszenie art. 214 § 2 Kodeksu celnego poprzez błędnie przyjęcie, że usunięcie towaru spod dozoru celnego nastąpiło w wyniku kradzieży, podczas gdy w rzeczywistości nastąpiło w drodze rozboju, za co firma nie może ponosić ryzyka w świetle art. 17 pkt. 2 Konwencji Genewskiej z dnia [...] o Umowie Międzynarodowego Przewozu Towarów (CMR) . Skarżąca firma zarzuciła również naruszenie przez organy celne art. 435 Kodeksu celnego. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej firmy podniósł okoliczności i argumenty podobne jak w toku dotychczasowego postępowania. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pismem z dnia [...] skarżąca firma wniosła o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego w sprawie w celu wyjaśnienia i rozważenia istotnych okoliczności faktycznych zaistniałych w toku postępowania. Po uzyskaniu w tej sprawie negatywnego stanowiska Dyrektora Izby Celnej w postanowieniu z dnia [...] oddalił wniosek skarżącego o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego. Pismem z dnia [...] ( data wpływu) skarżąca firma ponownie zwróciła się o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego w niniejszej sprawie deklarując wolę polubownego zakończenia postępowania przy dobrowolnym zapłaceniu kwoty 120.000 EUR. W dniu [...] Sąd przeprowadził postępowanie mediacyjne, w toku, którego Sędzia wyjaśnił istotę i sens tego postępowania. Strony przedstawiły swoje stanowisko ( protokół karta 141 - 143 akt sądowych). Organy celne nie wydały po przeprowadzeniu postępowania nowych decyzji w powyższym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej nie narusza prawa. Należy zastrzec na wstępie, że przedmiotem oceny Sądu mogła być obecnie -jedynie decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] wydana po wznowieniu postępowania i odmawiająca uchylenia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...]. Wprawdzie decyzja organu celnego I instancji z dnia [...] wymierzająca skarżącej Firmie należności celne w związku z niedostarczeniem towaru do Urzędu Celnego w B. jako urzędu celnego przeznaczenia w procedurze tranzytu z uwagi na jego usunięcie spod dozoru celnego jest decyzją zasadniczą w niniejszej sprawie bowiem z tej decyzji wynika obciążenie należnościami celnymi skarżącej strony, to jednak podkreślić należy, że postępowanie w tej sprawie zostało prawomocnie zakończone decyzją organu II instancji, zaś kolejne postępowania miały na celu uchylenie skutków tej decyzji ( umorzenie ) bądź wzruszenie tej decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Przedmiotem oceny Sądu była jedynie decyzja odmawiająca uchylenia decyzji wymiarowej z dnia [...] jakkolwiek podkreślenia wymaga fakt, że w toku obecnego postępowania jak i w postępowaniach poprzednich przedmiotem oceny były te same okoliczności faktyczne i prawne, które stanowią podstawę wydania przedmiotowej decyzji. W tej sytuacji Sąd winien jest wypowiedzieć się czy Dyrektor Izby Celnej zasadnie odmówił uchylenia decyzji z dnia [...]. Stanowisko Dyrektora Izby Celnej nie narusza przepisów prawa powołanych w zaskarżonej decyzji i jak również w toku postępowania. Stwierdzić należy, że z uwagi na fakt, iż skarżąca firma zainicjowała wspólną procedurę tranzytu podstawowe znaczenie dla oceny jej obowiązków w tej procedurze ( jako głównego zobowiązanego, co nie jest sporne) są przepisy Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej a zwłaszcza załącznika nr 1 do tej Konwencji. Stosownie do art. 11 ust. 1 Załącznika I do Konwencji WPT główny zobowiązany jest obowiązany : a. przedstawić towary w nie zmienionym stanie oraz notę tranzytową T1 urzędowi przeznaczenia w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków podjętych przez właściwe władze w celu zapewnienia tożsamości towarów, b. przestrzegać przepisy o wspólnej procedurze tranzytowej, c. uiścić cła oraz inne opłaty, jeżeli takie będą należne na skutek naruszeń przepisów lub nieprawidłowości, mających miejsce w toku wspólnej procedury tranzytowej lub w związku z tą procedurą. W myśl art. 34 ust. 1 Konwencji, jeżeli stwierdzono, że w toku procedury T1 w określonym kraju popełnione zostały naruszenia przepisów wówczas bez uszczerbku dla postępowania karnego pobrane zostaną przez ten kraj opłaty należne w skutek tego cła i inne opłaty. Niespornym jest, że należności celne obciążające skarżącą firmę zostały spowodowane usunięciem przewożonego w ramach tranzytu towaru spod dozoru celnego. Uregulowanie tej kwestii ma miejsce w przepisach art. 211 Kodeksu celnego, który określa powstanie długu celnego tj. z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego ( § 2 ) oraz wskazuje osoby, które są dłużnikami długu celnego m.in. są to osoby zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury, którą towar został objęty ( art. 211 § 3 pkt. 4). W art. 214 określono przypadki niepowstania długu celnego. Organy celne w toku postępowania szczegółowo wyjaśniły swoje stanowisko prawne tj. zastosowanie powołanych przepisów w niniejszej sprawie. Odrębną kwestią wymagającą wyjaśnienia, czy w związku z wnioskiem strony o wznowienie postępowania i faktycznym przeprowadzeniem takiego postępowania zaistniały przesłanki do uchylenia decyzji obciążającej stronę należnościami celnymi. W myśl art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję. Jak to wynika zatem z brzmienia powyższego przepisu okoliczności faktyczne lub dowody muszą być nowe istotne i nie znane organowi wydającemu decyzję o której uchylenie chodzi. Należy podzielić stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że przedstawione przez stronę skarżącą okoliczności warunków tych nie spełniają. W szczególności nową okolicznością nie może być fakt ujęcia, oskarżenia i skazania sprawców napadu rabunkowego na środek transportowy skarżącej firmy wiozący papierosy, pomimo drastycznych okoliczności i brutalnego przebiegu oraz jego niekwestionowanego wpływu na wywołanie wielkiej szkody w majątku skarżącej firmy. Okoliczność ta była bowiem organom celnym znana i jej skutków nie podważano. Organy celne w tej sprawie będąc do tego uprawnione stosowały jedynie przepisy dotyczące realizacji procedury tranzytu. Podobnie w odniesieniu do sytuacji z papierosami ujawnionymi na terenie Niemiec. Zgodzić się należy, że strona skarżąca nie wykazała tożsamości tego towaru z towarem będącym przedmiotem rabunku. Z tego względu działania organów celnych zmierzające do ustalenia dłużnika długu celnego w oparciu o przepisy Konwencji WPT były uprawnione i nie nosiły cech nadużycia prawa bądź uchybienia przepisom procedury. Zgodzić się również należy z pozostałymi argumentami zawartymi w zaskarżonej decyzji z uwagi na to, że strona skarżąca w toku postępowania argumentów tych nie podważyła. Należy mieć na uwadze , że zaskarżona decyzja obejmuje wyłącznie kwestię odmowy uchylenia decyzji z dnia [...] w związku z czym również Sąd ograniczył się do oceny prawidłowości tej decyzji. Z tych względów nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ B. Sokołowska /-/ W. Długaszewska /-/ T.M. Geremek T.M.