II SA/Ka 1504/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Łucja Franiczek /spr./ Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant ref. staż. Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi T.K. i Z.K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie legalności wykonanych robót budowlanych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w dniu [...] nr [...], 2) orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących solidarnie kwotę [...] /[...]/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Po rozpatrzeniu sprawy samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego nr [...] na osiedlu [...] w K., Prezydent K. decyzją z dnia [...] nr [...] nakazał T.D. rozbiórkę rozbudowanej części budynku na działce nr [...], zaś kolejną decyzją z tej daty nr [...] nakazał A Sp. z o.o. rozbiórkę części budynku zlokalizowanej na działce nr [...]. Jednakże wskutek odwołań T.D. oraz A, powyższe decyzje zostały uchylone, zaś sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] oraz nr [...]. Następnie po rozpatrzeniu wniosku A decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent K. zatwierdził projekt budowlany i udzielił wnioskodawcy pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, związanych z rozbudową budynku mieszkalnego nr [...]. Z kolei Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. po rozpatrzeniu sprawy części budynku na działce nr [...], decyzją z dnia [...] nr [...] nakazał T.D. wykonanie określonych czynności w celu uzyskania pozwolenia na wznowienie robót budowlanych w tej części obiektu jako nie objętej decyzją PM K. z dnia [...]. Po rozpatrzeniu odwołania T. i Z.K., powyższa decyzja została uchylona, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia na mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...], który to organ zanegował zasadność postępowania z art. 51 Prawa budowlanego, wskazując na sankcje z art. 48 tej ustawy. Nadto, Wojewoda [...] decyzją podjętą w dniu [...] nr [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydenta K. z dnia [...], udzielającej A pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy segmentu oznaczonego na planie sytuacyjnym jako nr [...], położonego na działce nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...], umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 kpa. W uzasadnieniu organ nadzoru budowlanego I instancji wskazał, iż postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe, jako że w dniu [...] nastąpiło dopuszczenie do użytkowania budynku mieszkalnego nr [...] wraz z przyległymi do niego segmentami w związku z niewniesieniem w ustalonym terminie sprzeciwu wobec złożonego przez ówczesnego inwestora, tj. A w dniu [...] o zakończeniu budowy wraz z segmentami [...]. Wprawdzie sprzeciw taki został wniesiony przez PM K. decyzją z dnia [...] a zatem po upływie 14 dni, lecz Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] nr [...] stwierdził nieważność powyższej decyzji. Odwołując się do argumentacji zawartej w decyzji Wojewody, organ I instancji stanął na stanowisku, iż po upływie ustawowego terminu do wniesienia sprzeciwu, nastąpiło ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie dopuszczenia całości budynku nr [...] do użytkowania, a wobec zalegalizowania obiektów przez organ administracji architektoniczno-budowlanej, rozstrzyganie o samowoli budowlanej dobudowanych segmentów, w tym spornego segmentu nr [...], jest bezprzedmiotowe, co uzasadniało umorzenie postępowania. W odwołaniu od decyzji T. i Z.K. jako współwłaściciele działki sąsiedniej nr [...] zanegowali pogląd organu I instancji, iż nastąpiło zalegalizowanie dobudowanych obiektów. Ich zdaniem możliwość taką przewiduje co prawda przepis art. 49 Prawa budowlanego, lecz inwestor nie podjął przewidzianych prawem kroków. Nadto, odwołujący się wskazali na sprzeczność rozstrzygnięcia z wcześniejszą decyzją [...]WINB z dnia [...]. Zaskarżoną decyzją podjętą z up. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, utrzymano w mocy decyzję organu I instancji, podzielając pogląd, iż skoro organ administracji architektoniczno-budowlanej przyjął zgłoszenie obiektu do użytkowania, nie ma podstaw prawnych do działania organów nadzoru budowlanego, co nie było wiadome organowi w dacie wydania wcześniejszej decyzji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. i Z.K. zarzucili, iż inwestycja, polegająca na budowie w [...] segmentu mieszkalnego nr [...] w bezpośrednim sąsiedztwie ich nieruchomości, powinna zostać rozebrana jako samowola budowlana, niezgodna z prawem budowlanym. Inwestycja nie ma bowiem dojazdu, a odległość między budynkami wynosi tylko [...] metry, co spowodowało ograniczenie dojazdu do ich budynku. Stąd też skarżący wskazali na bezpodstawność legalizacji popełnionej samowoli. W kolejnym piśmie skarżący wskazali nadto na obrazę art. 54 w zw. z art. 55 i 57 Prawa budowlanego z 1994 r. oraz naruszenie art. 94 kpa. Nie jest bowiem wystarczający brak sprzeciwu wobec dokonanego zgłoszenia o zakończeniu budowy, lecz wymagana jest decyzja legalizująca z art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego, w którym to postępowaniu skarżącym winien przysługiwać status strony. W tej sytuacji skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, iż przyjęcie zgłoszenia samowolnie zrealizowanego obiektu do użytkowania spowodowało zalegalizowanie samowoli, bowiem inwestor miał podstawę sądzić, iż zgłoszenia tego dokonał w sposób prawidłowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Chybiony jest bowiem pogląd organów nadzoru budowlanego obydwu instancji, iż wskutek niewniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zakończeniu budowy budynku nr [...], doszło do legalizacji samowoli budowlanej, co z kolei czyni bezprzedmiotowym postępowanie przed tymi organami. W niniejszej sprawie jest poza sporem, iż inwestor T.D. nie uzyskał decyzji o pozwoleniu na dobudowę do tego obiektu objętego niniejszym postępowaniem, segmentu nr [...], zlokalizowanego na działce nr [...]. Wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja Prezydenta K. z dnia [...] o udzieleniu pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, związanych z rozbudową budynku nr [...], obejmowała zaś jedynie segmenty nr [...] na działce nr [...], co wynika jednoznacznie z treści wniosku A. Aczkolwiek organy obydwu instancji nie poczyniły żadnych ustaleń faktycznych co do zakresu i daty wykonania samowolnie robót budowlanych na działce nr [...], jest oczywiste, iż proces inwestycyjny prowadzony był po dniu [...] i polegał na rozbudowie, czyli budowie części obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane /obecnie: tekst jednolity Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm./. Z mocy art. 28 tej ustawy, rozpoczęcie inwestycji mogło zatem nastąpić jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Sankcją samowolnej budowy części obiektu winien zaś być nakaz rozbiórki z mocy art. 48 Prawa budowlanego. . O ile zaś od daty zakończenia budowy upłynęło 5 lat, w stanie prawnym z daty wydania zaskarżonej decyzji zachodzi przypadek wyłączenia rozbiórki z art. 49 Prawa budowlanego – w razie spełnienia przesłanek ustawowych. Wówczas jednak na właścicielu spoczywał obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego w trybie art. 55 ust. 2 pkt 1 tej ustawy. Dopiero ostatecznie decyzja o pozwoleniu na użytkowanie legalizowała samowolę budowlaną i uprawniała do użytkowania tej części obiektu budowlanego. Trafnie wskazali też skarżący, iż z treści art. 54 ust. 1 Prawa budowlanego jednoznacznie wynika, iż do użytkowania obiektu budowlanego, na wzniesienie którego jest wymagane pozwolenie można przystąpić po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, o ile organ ten w terminie 14 dni nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji, lecz z wyłączeniem przepisów art. 55 i art. 57. Zaniedbanie organu administracji architektoniczno-budowlanej, polegające na niewniesieniu sprzeciwu w ustawowym terminie wobec zgłoszenia o zakończeniu budowy, obejmującego także część obiektu samowolnie zrealizowaną, nie mogło zatem powodować skutku prawnego, równoznacznego z wydaniem wymaganej w świetle art. 49 ust. 1 i art. 55 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego decyzji o pozwoleniu na użytkowanie tej części budynku nr [...]. Odnosząc się zaś do argumentacji organu odwoławczego, zawartej w odpowiedzi na skargę co do konieczności ochrony inwestora, działającego w takiej sytuacji w zaufaniu do organu administracji arachitektoniczno-budowlanej, wskazać przyjdzie, iż wówczas doszłoby do pozbawienia ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich z art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego /wg stanu prawnego z daty wydania zaskarżonej decyzji/. Nadto, postępowanie w sprawie samowoli budowlanej zostało wdrożone już w [...], zaś zgłoszenia zakończenia budowy dokonano w dniu [...]. Stąd też inwestor winien był liczyć się z konsekwencjami podjęcia procesu budowlanego niezgodnie z wymogami prawa, zwłaszcza że wydane zostały już dwie decyzje organów nadzoru budowlanego, aczkolwiek uchylone w toku instancji. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż decyzje organów obydwu instancji zapadły z naruszeniem art. 105 § 1 kpa, jako że nie zachodził przypadek bezprzedmiotowości postępowania w sprawie samowolnej dobudowy segmentu nr [...] od strony nieruchomości skarżących. W tej sytuacji obie decyzje podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji oparto na przepisie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania obejmujących wpis sądowy oraz wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata, rozstrzygnięto na wniosek skarżących po myśli art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 tej ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien uwzględnić zmianę stanu prawnego, dokonanego ustawami z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. Nr 80, poz. 718/ oraz z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane /Dz.U. Nr 93, poz. 888/, z tym że do opłaty legalizacyjnej stosuje się przepisy dotychczasowe /art. 2 ust. 4 ustawy z 16 kwietnia 2004 r./. W aktualnym stanie prawnym – po nowelizacji art. 48 Prawa budowlanego – dopuszczalna jest legalizacja samowoli budowlanej w razie zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i o ile nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, pod warunkiem uiszczenia opłaty legalizacyjnej. W niniejszej sprawie wysokość tej opłaty należy ustalić zgodnie z treścią ustawy z dnia 27 marca 2003 r. SJ/