III SA/Gd 217/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie: WSA Alina Dominiak NSA Marek Gorski (spr.) Protokolant: Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. Ł. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia 30 stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego za brak mieszkania oddala skargę. Zaskarżona decyzją Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej na podstawie art. 138 § l pkt 1 k.p.a. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 października 2003 r. w sprawie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz.U. Nr 187 poz. 1831), w związku z art. 88 ust. 1, art. 89 ust. 1 oraz art. 91ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tj:Dz.U. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) utrzymał w mocy decyzje Dyrektora Zakładu Karnego z dnia 29 grudnia 2003 r. o odmowie przyznania S. Ł. równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że S. Ł. w dniu 2 grudnia 2003 r. złożył u Dyrektora Zakładu Karnego wniosek o przyznanie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. W uzasadnieniu decyzji odmownej organ stwierdził, że ekwiwalent z tytułu braku lokalu mieszkalnego został przyznany mężowi S. Ł. i na podstawie przepisów o Służbie Więziennej świadczenie jej nie przysługuje. W odwołaniu S. Ł. powołując się na art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej stwierdziła, że wraz z mężem spełnia kryteria niezbędne do przyznania świadczenia. Organ odwoławczy uzasadniając decyzję wskazał, że zgodnie z art. 85 powoływanej ustawy uprawnieniem zasadniczym funkcjonariuszy w służbie stałej jest prawo do lokalu mieszkalnego położonego w miejscowości, w której stale pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem członków rodziny określonych w art. 86 ustawy. Przedmiotowy równoważnik przysługuje funkcjonariuszowi, jeżeli on sam lub jego małżonek nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu, a także jeżeli nie przydzielono mu kwatery stałej. Pobieranie przez funkcjonariusza tego równoważnika jest realizacją uprawnienia zastępczego w odniesieniu do prawa podstawowego określonego w art. 85 ust.1 ustawy. W związku z tym funkcjonariusza, który otrzymuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania należy traktować jako funkcjonariusza, wobec którego zrealizowano uprawnienia mieszkaniowe. Zgodnie z art. 91 ust. 1 pkt. 3 ustawy o Służbie Więziennej prawo do lokalu mieszkalnego nie przysługuje funkcjonariuszowi, którego małżonek spełnia warunki określone w pkt 1 i 2 tego przepisu. W sytuacji, gdy funkcjonariusz małżonek pobiera równoważnik to należy go traktować jako funkcjonariusza, wobec którego spełniono uprawnienie mieszkaniowe. Tym samym jego małżonkowi takie prawo nie przysługuje. Organ wskazał, że S. Ł. i jej małżonek K. Ł. nie posiadają własnego lokalu mieszkalnego i decyzją z dnia 19 listopada 2003 r. nr [...] Dyrektor Zakładu Karnego przyznał K. Ł. równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania. Organ odwoławczy uznał na tej podstawie, że S. Ł. należy traktować jako funkcjonariusza, wobec którego spełniono uprawnienie mieszkaniowe i nie przysługuje jej równoważnik. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. Ł. wniosła o uchylenie decyzji, ponieważ została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła organowi błędną wykładnię art. 89 ust. 1 i niewłaściwe zastosowanie art. 85 ust. 1 oraz art. 91 ust 1 pkt 3 ustawy o Służbie Więziennej. Skarżąca twierdzi, że spełnia przesłanki do otrzymania równoważnika, a organ odmawiając jej świadczenia powołał się na te same przepisy, które były podstawą przyznania równoważnika mężowi. Treść przepisu art. 89 ust. 1 ustawy bez odwoływania się do innych artykułów, stanowi że równoważnik przysługuje każdemu funkcjonariuszowi w służbie stałej jeżeli on lub jego małżonek nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu. Wobec tego organ nie może stosować zawężającej wykładni wskazanego przepisu i pozbawiać skarżącą ustawowych uprawnień. W niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do ograniczenia uprawnień do przyznania równoważnika jednemu z małżonków, gdyż oboje spełniają ustawowe przesłanki do otrzymania świadczenia. Zdaniem skarżącej podstawowym warunkiem, który przesądza o uprawnieniu jest nie posiadanie lokalu mieszkalnego. Ponieważ skarżąca nie ma mieszkania należy jej się przedmiotowy równoważnik pieniężny. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w decyzji. Jednocześnie organ stwierdził, że przepis art. 89 ust. 1 należy wiązać z pozostałymi unormowaniami rozdziału 6 ustawy o Służbie Więziennej, a w szczególności z art. 91 ust. 1. W przedmiotowej sprawie organ zastosował wykładnię systemową i funkcjonalną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest niezasadna, gdyż organ wydając zaskarżoną decyzje nie naruszył prawa. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zagadnienie pomocy w sprawach mieszkaniowych dla funkcjonariuszy służby więziennej reguluje ustawa o Służbie Więziennej z dnia 26 kwietnia 1996 r. W niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisy rozdziału 6 zatytułowanego "Mieszkania funkcjonariuszy". Art. 89 ust. 1 przedmiotowej ustawy stanowi, że funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, jeżeli on sam lub jego małżonek, nie posiadają lokalu mieszkalnego, a także jeżeli nie przydzielono funkcjonariuszowi kwatery tymczasowej. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu można wyróżnić trzy przesłanki uzyskania przez funkcjonariusza tego świadczenia. Otóż musi on pozostawać w służbie stałej, po drugie-nie posiada mieszkania ani domu jak również nie przydzielono mu kwatery tymczasowej oraz po trzecie-członkowie jego rodziny określeni w art. 86 ustawy nie mają mieszkania ani domu. Z ustaleń organów wynika, że w sprawie dwie pierwsze przesłanki są spełnione. S. Ł. jest zameldowana na pobyt czasowy w lokalu nr [...] przy ul. [...] w K., który jest własnością osoby trzeciej W. M. Mąż skarżącej K. Ł. jako funkcjonariusz służb więziennej otrzymuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania. Organ II instancji uznał, że K. Ł. w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.S.W. jest małżonkiem, wobec którego spełniono w sposób zastępczy uprawnienia mieszkaniowe, równoznaczne z posiadaniem lokalu mieszkalnego. Zgodnie z art. 85 ust. 1 u.S.W funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem członków rodziny określonych w art. 86 oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Z tego i dalszych przepisów wynika, że przy ustalaniu uprawnień funkcjonariusza istotne znaczenia posiada jego sytuacja rodzinna (zobacz np. art. 85 ust. 2, art. 86, art. 89 ust. 1 i 2, art. 91, art. 92 u.S.W.). Jak słusznie zauważył organ przedmiotowy równoważnik jest świadczeniem zastępczym w stosunku do prawa podstawowego wynikającego z art. 85 u.S.W. i jego celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza i jego rodziny. Wypłata tego świadczenia nie jest bezwarunkowa. Nie przysługuje ono funkcjonariuszowi, którego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom, lub funkcjonariuszowi, który nie pozostaje w służbie stałej. W danej sprawie oboje małżonkowie są funkcjonariuszami służby więziennej i spełniają kryteria przyznania równoważnika z tytułu braku mieszkania wynikające z art. 89 ust. 1 u.S.W, Sąd jest zdania, że celem takiego świadczenia jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych rodziny funkcjonariusza pozostającego w związku małżeńskim, dlatego może być przyznane tylko jednemu z nich. Wypłata świadczenia obojgu małżonkom prowadziłoby do sytuacji, w której rodzina otrzymywałaby świadczenie w podwójnej wysokości, co stanowi istotne naruszenie art. 89 ust 1 w związku z art. 85 ust. 1 u.S.W. Ze względu na powyższe, Sąd odrzucił jako bezpodstawny argument skarżącej, że art. 89 ust 1 u.S.W. należy rozpatrywać bez odwoływania się do innych przepisów. Przepisy są jedynie jednostkami redakcyjnymi wypowiedzi normatywnych i stanowią część systemu prawnego. Nie można w sposób dowolny interpretować danych rozwiązań prawnych w oderwaniu od innych regulacji dotyczących tej samych kwesti nawet, jeżeli nie zawierają wprost odwołania do nich. Zdaniem Sądu organ prawidłowo odczytał przepisy oraz zastosował wykładnię systemowa i funkcjonalną. Sąd biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.