I SA/Wr 1701/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Sędzia WSA Dariusz Skupień (sprawozdawca), Asesor WSA Marek Olejnik, Protokolant Michał Kazek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2005r. sprawy ze skargi Zakłady Chemiczne A S.A. z siedzibą w B. D. na postanowienie Izby Celnej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego we W. z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz Zakładów Chemicznych A S.A. w B. D. kwotę 355 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego we W. z dnia [...] W sprawie był następujący stan faktyczny. Dnia [...]. wpłynął do Naczelnika Urzędu Celnego we W. wniosek strony o przywrócenie terminu do złożenia wniosków o zwrot podatku akcyzowego od energii elektrycznej za miesiące: styczeń, luty, marzec oraz kwiecień 2004r. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała na wynikające z art. 162 Ordynacji podatkowej warunki do przywrócenia terminu w razie jego uchybienia przez wnioskodawcę (w szczególności na brak winy po stronie wnioskodawcy w uchybieniu terminu). Podając przyczyny uchybienia terminu do złożenia wniosków o zwrot podatku akcyzowego od energii elektrycznej strona wskazała na udzieloną przez Naczelnika Urzędu Celnego we W. w trybie art. 14a ustawy Ordynacja podatkowa błędną informację o stosowaniu przepisów prawa podatkowego, którą to otrzymała w dniu [...]., oraz dokonaną przez Dyrektora Izby Celnej we W. zmianę informacji podatkowej udzieloną pismem nr [...] z dnia [...]. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego we W. na podstawie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej odmówił stronie wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosków o zwrot podatku akcyzowego od energii elektrycznej za miesiące: styczeń- kwiecień 2004r. Uzasadniając postanowienie Naczelnik Urzędu Celnego we W. stwierdził, iż termin do złożenia wniosku o zwrot podatku akcyzowego jest terminem prawa materialnego i jako taki nie może zostać przywrócony zgodnie z artykułem 162 ustawy Ordynacja podatkowa, który to przepis ma zastosowanie wyłącznie do przywrócenia terminu przewidzianego przez prawo dla dopełnienia określonej czynności procesowej. W dniu [...]. Strona wniosła zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego we W., zarzucając organowi podatkowemu, że za kluczową w swojej ocenie uznał kwestię określenia charakteru prawnego terminu, o przywrócenie którego wnosi podatnik, a w szczególności określenie czy jest to termin materialny czy procesowy, nie rozważając natomiast faktycznego uzasadnienia zawartego we wniosku o jego przywrócenie. Strona nie zgodziła się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji dotyczącym powyższej kwestii wyrażając pogląd, iż problem nie powinien polegać na ustaleniu charakteru terminu, lecz istotnym powinno być, czy i z jakich powodów termin należy przywrócić. Ponadto strona zarzuciła, iż niezastosowanie się przez Naczelnika Urzędu Celnego we W. do urzędowej wykładni prawa dokonanej przez Ministerstwo Finansów, zawartej w piśmie z dnia [...] nr [...] (Biul. Skarb. 1997/6/15), stanowi rażące naruszenie prawa. Po przeanalizowaniu akt sprawy Dyrektor Izby Celnej we W. wydał w dniu [...] postanowienie nr [...], którym nie uwzględnił zażalenia i utrzymał w mocy postanowienie naczelnika Urzędu Celnego we W. W złożonej skardze strona zaskarża w całości postanowienie z dnia [....] nr [...] wydane przez Dyrektora Izby Celnej we W. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego we W. z dnia [...]. nr [...] i zarzuca podobnie jak w zażaleniu na postanowienie organu I instancji naruszenie art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, poprzez odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosków o zwrot podatku akcyzowego. Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organów I i II instancji, podnosząc iż problem nie powinien polegać na ustaleniu charakteru terminu, lecz istotnym powinno być, czy i z jakich powodów termin należy przywrócić. Skarżący nie zgadza się również z argumentacją organów podatkowych iż przedmiotowy termin jest terminem prawa materialnego wyrażając opinię iż jest to termin prawa procesowego. Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który rozpoznał sprawę zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego we W. należało uchylić ale z innych przyczyn niż wskazane w skardze. Zwrócić należy uwagę iż Zakłady Chemiczne A S.A. w B. D. złożyły wniosek o przywrócenie terminu wraz z wnioskami o zwrot podatku akcyzowego na podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 2002r. – w sprawie zwrotu podatku akcyzowego od energii elektrycznej, za miesiąc styczeń, luty, marzec oraz kwiecień 2004r. Czynności, której nie dokonali w terminie były wnioski o zwrot podatku akcyzowego od energii elektrycznej za miesiące styczeń, luty, marzec, kwiecień 2004r. Organ pierwszej i drugiej instancji nieprawidłowo zastosował regulację art. 165a Ordynacji podatkowej, który odnosi się przecież do postępowania podatkowego a nie do postępowania dotyczącego wniosku o przywrócenie terminu które to postępowanie, ma charakter postępowania "wpadkowego" w stosunku do postępowania dotyczącego czynności, dla której dokonania nie został zachowany termin. Z § 4 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 04 lipca 2002r. w sprawie zwrotu podatku akcyzowego od energii elektrycznej (Dz. U. nr 111 poz. 971 ze zm.) wynika, że zwrot kwoty podatku akcyzowego, następuje na wniosek podatnika, który jest składany za okresy miesięczne do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu rozliczeniowym. Z tej regulacji wynika że prawo do zwrotu podatku akcyzowego nie powstaje z mocy prawa (ex lege), ale po spełnieniu przez podatnika określonych w rozporządzeniu warunków, właściwy naczelnik urzędu celnego, wydaje decyzję o wysokości uznanej kwoty zwrotu podatku akcyzowego (§ 5 ust. 2). Decyzja ta ma charakter decyzji związanej, a nie uznaniowej, co oznacza że organ podatkowy ma ją przyznać podatnikowi, który złożył wniosek i równocześnie spełnia prawem przewidziane warunki. Jednym z tych warunków jest złożenie wniosku do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu rozliczeniowym. Skoro organy uznały iż termin ten ma charakter terminu prawa materialnego oraz że upłynął on przed złożeniem wniosku, to powinny uznać iż w chwili składania wniosku nie istniała już jedna z materialnoprawnych przesłanek warunkujących przyznanie zwrotu podatku akcyzowego, co powinno skutkować merytorycznie negatywnym rozstrzygnięciem wniosku. Na skutek orzeczeń organów celnych powstała taka sytuacja, że obecnie nie ma decyzji rozstrzygającej o prawach podatnika. Przyjmując za słuszny tok postępowania organów celnych mielibyśmy taką oto sytuację iż Sąd w kwestii dotyczącej postępowania incydentalnego, jakim jest postępowanie o przywrócenie terminu musiałby merytorycznie orzec, rozstrzygając powstały spór czy termin ma charakter prawa materialnego czy też prawa procesowego, a przecież w tym postępowaniu należy jedynie oceniać czy uchybienie terminu do dokonania czynności nastąpiło z winy czy też bez winy zainteresowanego (art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej). Pamiętać należy iż organy celne nie rozpoznały jeszcze złożonego wniosku o zwrot podatku akcyzowego. Wydanie np. przez Sąd orzeczenia oddalającego złożoną skargę, na skutek uznania przez Sąd iż termin ma charakter terminu prawa materialnego, powodowałoby że organ rozpoznając wniosek o zwrot podatku akcyzowego musiałby wydać decyzję odmawiającą dokonanie zwrotu podatku akcyzowego, na którą w późniejszym etapie postępowania przysługiwałaby stronie skarga do sądu, powstałaby taka oto sytuacja iż sąd rozpoznający merytorycznie sprawę, byłby związany rozstrzygnięciem wydanym w sprawie o przywrócenie terminu (art. 170 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie naruszenie przepisów postępowania było istotne albowiem postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosków o zwrot podatku akcyzowego od energii elektrycznej za miesiące: styczeń, luty, marzec, kwiecień 2004r. oraz jego utrzymanie przez Izbę Celną we W. stanowiło naruszenie art. 207 § 2 i art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 207 § 2 organ podatkowy wydaje decyzję, gdy rozstrzyga sprawę co do jej istoty. Podatnik w tej sprawie domagał się wydania decyzji dotyczącej zwrotu podatku akcyzowego. Rzeczą organu było przy przyjęciu przez niego iż termin do złożenia wniosku o zwrot podatku akcyzowego jest terminem prawa materialnego, wydać decyzję merytoryczną rozstrzygającą o uprawnieniu podatnika do zwrotu podatku akcyzowego. Organ uznając że termin ten ma charakter prawa materialnego, biorąc pod uwagę, iż termin ten upłynął przed złożeniem wniosku, powinien stwierdzić, że w momencie złożenia wniosku nie istniała już jedna z materialnoprawnych przesłanek warunkujących zwrot podatku akcyzowego, a nie uznać iż upływ terminu skutkuje brakiem możliwości żądania wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż wskazane wyżej naruszenie przepisów postępowania, miało istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 §1 pkt c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 205 § 3 wyżej wskazanej ustawy oraz § 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczególnych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212 poz. 2075), na koszty składały się: - wpis 100 zł, opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa – 15 zł, wynagrodzenie doradcy podatkowego – 240 zł, łącznie 355 zł.