I SA/Wa 766/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska - Macioch asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2005 r. sprawy ze skarg E. S. i A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie przyznania prawa użytkowania wieczystego nieruchomości [...] oddala skargi. I SA/Wa 766/04 UZASADNIENIE Prezydent W. decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r., nr [...], działając na podstawie art. 7 ust 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) odmówił E. S., A. C., M. R., A. B. oraz W. B. – następcom prawnym dawnych właścicieli hipotecznych - ustanowienia prawa użytkowania wieczystego zabudowanego gruntu położonego w W. przy ul. [...] o pow. [...] m2 pochodzącego z dawnej nieruchomości hipotecznej pod nazwą "[...]", stanowiącej obecnie zabudowaną nieruchomość oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] uregulowaną w KW [...]. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan sprawy: nieruchomość położona w W. przy ul. [...], uregulowana w dawnej księdze hipotecznej "[...]" objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem 21 listopada 1945 r., to jest z dniem wejścia w życie dekretu, nieruchomości [...], w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. 1 powołanego dekretu przeszły na własność gminy W., a od 1950 r., z chwilą likwidacji gmin na własność Skarbu Państwa. Następnie powyższy grunt stał się z dniem 27 maja 1990 r. własnością Dzielnicy-Gminy W., co potwierdził Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 1991 r. Natomiast zgodnie z art. 36 ust 1 ustawy z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 48, poz. 195) grunt przedmiotowej nieruchomości stał się własnością Gminy W.. Na mocy art. 20 ust 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz. U. z 2002 r., Nr 41, poz. 361 z późn. zm.) grunt powyższej nieruchomości stał się własnością Miasta W.. Zgodnie z art. 7 ust 1 i 2 powołanego dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące - uprawnieni byli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Gmina miała obowiązek uwzględnienia wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania. Objęcie gruntu położonego przy ul. [...], oznaczonego nr hip. "[...]" w posiadanie przez gminę nastąpiło w dniu [...] sierpnia 1948 r., to jest z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W.. Stosowny wniosek został złożony przez dotychczasowych właścicieli W. i J. małżonków B. w dniu [...] stycznia 1949 r. - w terminie określonym w art. 7 ust 1 powołanego dekretu. Z zaświadczenia nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych wynika, iż tytuł własności nieruchomości [...], oznaczonej nr hip. "[...]", uregulowany był jawnym wpisem z dnia [...] września 1937 r. na imię W. i J. małżonków B.. Postanowieniem z dnia [...] października 1980 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla W. stwierdził, że spadek po W. B. nabyli - żona J. B. oraz dzieci H. C., A. B. i W. B. po 1/4 części spadku każde z nich. Aktem notarialnym w formie umowy darowizny praw i roszczeń sporządzonym dnia [...] września 1992 r. za nr rep. [...] przed notariuszem P. B. w kancelarii w W. przy ul. [...], J. B. przelała przysługujące jej prawa i roszczenia do gruntu oraz budynku w udziale 1/2 części nieruchomości, wynikające z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy na rzecz synów A. B. i W. B.. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1995 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla W. stwierdził, że spadek po H. C., nabyły córki: E. S., A. C., M. R. po 1/3 części każda z nich. Orzeczeniem administracyjnym nr [...] z dnia [...] września 1955 r. Prezydium Rady Narodowej W. odmówiło W. i J. małżonkom B. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] oznaczonej nr hip. "[...]", uzasadniając odmowę przeznaczeniem terenu pod zabudowę mieszkaniową wielokondygnacyjną. Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność powyższego orzeczenia administracyjnego nr [...] z dnia [...] września 1955 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przedmiotowy grunt pochodzący z dawnej nieruchomości "[...]" oznaczony jest obecnie w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2, uregulowany w KW nr [...]. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że w budynku znajdującym się na gruncie zostały sprzedane w latach 90-tych wszystkie lokale mieszkalne na rzecz osób fizycznych wraz z oddaniem ułamkowych części gruntu w użytkowanie wieczyste przypadającym nabywcom tych lokali. Mając na uwadze fakt, iż przedmiotowy grunt został rozdysponowany w sposób trwały na rzecz osób trzecich, brak jest możliwości ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz następcy prawnego poprzedniego właściciela. Oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich i zawarcie umów notarialnych spowodowało nieodwracalne skutki prawne, co w konsekwencji uniemożliwia ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych poprzedniego właściciela hipotecznego. Ponadto organ administracji nie jest właściwy do zmiany powstałych stosunków cywilnoprawnych, jakimi są umowy oddania gruntu w użytkowanie wieczyste i wpisy jawne w księgach wieczystych. Zgodnie z ustawą o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982 r. (Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361) oraz utrwalonym orzecznictwem sądowym nabywców wykupionych lokali chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych. Zaistniały w tym przypadku skutki prawne, których cofnięcie lub odwrócenie jest prawnie niedostępne dla organu administracji publicznej i wymaga takich działań, do których organ orzekający nie ma umocowania ustawowego, a więc nie ma możliwości rozwiązania umowy użytkowania wieczystego na drodze postępowania administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E. S. i W. B., utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2004 r. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że podziela argumenty organu pierwszej instancji oraz wskazało, że prawidłowo został ustalony stan prawny i faktyczny nieruchomości. Nadto podniesiono, że roszczenie byłych właścicieli o odszkodowanie zgłoszone na podstawie obowiązującego wówczas art. 160 kpa, będą przedmiotem odrębnego postępowania. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. złożyli skargę E. S. i A. B.zarzucając: a) naruszenie przepisu art. 7 ust 1, 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) poprzez rozstrzygnięcie sprawy w sposób negatywny, niezgodnie z zapisem wymienionego artykułu dekretu, b) naruszenie przepisu art. 104 § 2 kpa, art. 138 § 1 pkt 2 poprzez nierozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty w całości zgodnie z zasadą wyrażoną w dekrecie z 1945 r., c) naruszenie art. 21 oraz art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez pozbawienie skarżącej prawa do swojej własności i brak ochrony tej własności. Wskazując na te uchybienia wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez jej uchylenie w całości jak również uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji nr [...] Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2004 r. zapadłej w sprawie nr [...] i orzeczenie pozytywne co do istoty sprawy w zgodzie z przepisami dekretu z 1945 r., ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi powołali się na przewidzianą Konstytucją ochronę własności, wskazali, że czynności cywilnoprawne jakie nastąpiły nie mogą uzasadniać uprzednich, bezprawnych działań organów administracji. Nadto podnieśli, że celem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) nie było wywłaszczenie i sprzedanie nieruchomości, gdyż takie rozumowanie byłoby sankcjonowaniem bezprawia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W niniejszej sprawie w wyniku decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2001 r., nr [...] stwierdzającej nieważność orzeczenia administracyjnego z dnia [...] września 1955 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...], oznaczonej nr hip. "[...]" pozostał do rozpoznania wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu tej nieruchomości. Wprawdzie decyzja z dnia [...] kwietnia 2001 r. dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, ale nie podlega to rozpoznaniu w niniejszym postępowaniu. Organy obu instancji rozpoznające niniejszą sprawę ustaliły, czego nie kwestionują skarżący, że cała nieruchomość będąca przedmiotem wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego została oddana w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym w związku ze sprzedażą lokali w budynku znajdującym się na tej nieruchomości. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że budynek ten został wybudowany w 1912 r., zaś w roku 1971 oględziny wykazały, że jest zdewastowany i zamieszkują w nim "dzicy" lokatorzy. Następnie przeprowadzony został kapitalny remont tego budynku i zostały sprzedane lokale w tym budynku. W trybie art. 23 ust 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127) dwa lokale w tym budynku zostały sprzedane spadkobiercą byłych właścicieli: P. B. i W. B.. Sprzedaż lokali i oddanie odpowiednich części gruntów w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym aktami notarialnymi powoduje, że gmina będąca obecnie właścicielem gruntu nie może oddać tego gruntu w użytkowanie wieczyste innym osobom przed wygaśnięciem prawa użytkowania wieczystego lub rozwiązaniem umów o to użytkowanie. Rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego zgodnie z art. 240 kc może nastąpić tylko w przypadkach w tym przepisie określonych, jest więc sprawą cywilną i nie podlega rozstrzygnięciu przez organ administracji publicznej. W tej sytuacji organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa i z tego względu sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.