I OSK 1364/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz, Sędziowie NSA Małgorzata Stahl, Tomasz Zbrojewski (spr.), Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2006r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2005r. sygn. akt I SA/Wa 658/04 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przedstawienia do tytułu naukowego profesora oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/WA 658/04, uchylił decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...], nr [...] odmawiającą przedstawienia J. S. do tytułu naukowego profesora. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny, który uchylając poprzednią decyzję Komisji, w motywach swego rozstrzygnięcia zawarł konkretne wskazania dla organu. Wytyczne te, z racji brzmienia art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) były wiążące zarówno dla Komisji, jak i Sądu rozpoznającego sprawę. Oceniając treść zaskarżonej decyzji i zebrany w sprawie materiał dowodowy, Sąd I instancji stwierdził, że wytyczne NSA nie zostały w istocie rzeczy przez organ zrealizowane. Przede wszystkim, uchylając poprzednią decyzję, NSA zwrócił uwagę, że przy takiej dużej liczbie opinii zawierających wnioski pozytywne, Komisja – bez wyjaśnienia wszystkich wątpliwości – nie mogła uznać, iż dorobek naukowy skarżącego i jego osiągnięcia dydaktyczne nie spełniają jeszcze wymagań określonych w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595). Powołany przez Komisję, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, nowy recenzent prof. dr hab. Z. Ż. wydał opinię, która zawierała kolejne, pozytywne dla skarżącego wnioski. Pomimo tego rodzaju stanowiska, Komisja orzekła o utrzymaniu w mocy swej pierwotnej, negatywnej decyzji. W odniesieniu do wypowiedzi recenzenta Jacka Wojciechowskiego, to według Sądu, zawierała ona negatywną ocenę dorobku skarżącego, odnoszącą się głównie do okresu sprzed habilitacji. Dlatego też kwestia ta nie mogła być podstawą do formułowania poglądów odnoszących się do innego okresu działalności naukowej kandydata. Z wypowiedzi tej wynika również, że brak aktywności międzynarodowej nie wyklucza możliwości ubiegania się o tytuł naukowy, a skromne osiągnięcia dydaktyczne nie stanowią w tym postępowaniu fundamentalnej przeszkody. Ponadto, Komisja w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, mimo tak licznych opinii korzystnych dla skarżącego, odmówiła im wiarygodności nie odnosząc się zupełnie do zawartych w nich argumentów. Ich odrzucenie uzasadniła ogólnikowym twierdzeniem, że autorzy opinii opierali się na błędnych informacjach o rozmiarze dorobku naukowego kandydata. Reasumując, Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja zapadła w sytuacji, gdy materiał dowodowy nie pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego, gdyż nadal w sprawie nie zostały wyjaśnione wszelkie wątpliwości, przez co zasadny jest zarzut dowolności ustaleń . W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi J. S. Skarga kasacyjna oparta została na zarzucie naruszenia art. 34 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386 ze zm.) i § 7 Statutu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów wydanego z upoważnienia zawartego w art. 34 ust. 5 w/w ustawy, poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieprawidłowym obliczeniu głosów oddanych podczas posiedzenia Prezydium Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w dniu [...]. Ponadto, strona skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisu art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595) poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że naruszono przepis kodeksu postępowania administracyjnego nakładający obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Także, z uwagi na charakter organu, jakim jest Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, powoływani w toku postępowania recenzenci nie mogą być traktowani, jako typowi biegli w rozumieniu przepisu art. 84 § 1 kpa. Uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji, wydanej w wyniku tajnych głosowań Sekcji i Prezydium musi, zdaniem autora skargi, z konieczności ograniczać się do konkluzji i argumentów negatywnych, jeśli są na tyle wiążące, by przesądzić o wyniku sprawy. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 10 maja 1995 r., sygn. akt I SA 2746/93 i z dnia 26 lipca 1996 r., sygn. akt I SA 435/95. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest związany wskazanymi w niej podstawami i wnioskami. Z urzędu może brać pod uwagę tylko przesłanki stwierdzenia nieważności postępowania, które w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 34 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386 ze zm.) i § 7 Statutu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, stwierdzić należy, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Mimo, iż Sąd I instancji, w uzasadnieniu wyroku zwrócił uwagę na rozbieżności w liczbie osób głosujących i uczestniczących w czynnościach organów Komisji, to nie wywiódł z tego faktu żadnych negatywnych ocen co do legalności zaskarżonego aktu, jak również nie wskazał żadnego przepisu prawa, który zostałby przez to naruszony. Twierdzenie zatem, że Sąd I instancji naruszył przepis § 7 Statutu, który reguluje zasady głosowania Komisji, nie znajduje żadnego uzasadnienia. Przepis ten, w ogóle nie był bowiem przedmiotem rozważań Sądu. Powyższe uwagi odnoszą się również do zarzutu naruszenia przepisu art. 34 powołanej wyżej ustawy z dnia 12 września 1990r. o tytule naukowym i stopniach naukowych. Dodatkowo należy zauważyć, iż ustawa ta nie obowiązywała w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, bowiem została uchylona z dniem 1 maja 2003 r. mocą przepisu art. 54 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595), z wyłączeniem postępowań w sprawach wymienionych w art. 51, wśród których nie zostało ujęte postępowanie o nadanie tytułu profesora z innych dziedzin niż w zakresie sztuki i dyscyplin artystycznych. Bezzasadny jest również drugi zarzut skargi kasacyjnej, dotyczący błędnej wykładni art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych (...) przez przyjęcie, że w toku postępowania naruszono przepis kodeksu postępowania administracyjnego, nakładający obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu, w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz ograniczenia, zawieszenia i pozbawienia uprawnienia do nadawania tych stopni, w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Do zaskarżania decyzji wydanych w tych postępowaniach stosuje się przepisy o zaskarżaniu decyzji administracyjnych do sądu administracyjnego. "Odpowiedniość" stosowania przepisów kpa oznacza stosowanie jednych przepisów wprost, bez żadnych modyfikacji lub zmian, a niektórych z nich z dostosowaniem do charakteru rozpatrywanej sprawy. Inaczej mówiąc, postępowanie w sprawach stopni i tytułu naukowego jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym na podstawie odpowiednio stosowanych przepisów kpa, z odrębnościami wynikającymi z przepisów procesowych, zamieszczonych w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Dla właściwego zrozumienia charakteru tej normy prawnej należy zwrócić uwagę na unormowanie zawarte w art. 33 ust. 1 ustawy, w myśl którego Centralna Komisja działa przy Prezesie Rady Ministrów i w zakresie wydawanych przez siebie decyzji pełni funkcje centralnego organu administracji rządowej. Jest to więc organ administracji publicznej, przed którym toczy się postępowanie w sprawie indywidualnej. Postępowanie o nadanie tytułu profesora jest postępowaniem dwustopniowym. Pierwszy jego etap ma miejsce przed radą jednostki organizacyjnej. Jego celem jest zgromadzenie materiału dowodowego, w tym także recenzji i podjęcie uchwały w kwestii wniosku o nadanie tytułu profesora. Drugi etap to postępowanie przed Centralną Komisją, która po przeprowadzeniu postępowania w przedmiocie kandydata do tytułu profesora podejmuje uchwałę o przedstawieniu albo o odmowie przedstawienia kandydata do tytułu profesora (art. 27 i 28 ustawy). Jest to więc etap o charakterze decyzyjnym. W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 1995 r. sygn. akt III AZP 12/94 (OSP 1995/12/242) wyrażony został na tle art. 34 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386) i § 4 ust. 1 statutu Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych pogląd, zgodnie z którym organem właściwym do wydania decyzji w sprawie zatwierdzenia uchwały rady wydziału (rady naukowej) jest Prezydium Centralnej Komisji. Pogląd ten zachował swoją aktualność również na tle obecnie obowiązującej ustawy z dnia 14 marca 2003 r. Centralna Komisja, jak stanowi art. 35 ustawy, działa na posiedzeniach plenarnych lub przez swoje organy, którymi są przewodniczący, prezydium i sekcje. Jeśli więc, Prezydium jest organem Centralnej Komisji, to bez wątpienia działa jako organ administracji publicznej, którego zadaniem jest dokonanie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i wydanie decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. W tym wypadku o przedstawieniu albo o odmowie przedstawienia J. S. do tytułu profesora. Bezspornym jest w związku z tym fakt, iż do tego postępowania będą miały "odpowiednie" zastosowanie przepisy art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3kpa, zgodnie z którymi organ administracji publicznej, a takim jest przecież Centralna Komisja, ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a podjęte rozstrzygnięcie należycie uzasadnić poprzez wskazanie podstawy faktycznej i prawnej. Okoliczność, że Centralna Komisja podejmuje uchwałę w głosowaniu tajnym, stanowi utrudnienie w sporządzeniu uzasadnienia w pełni odpowiadającego wymogom określonym w przepisie art. 107 § 3 kpa. Nie oznacza to jednak, iż jest ona zwolniona od wszechstronnej oceny wszystkich zebranych w toku postępowania dowodów, zwłaszcza recenzji dotyczących dorobku naukowego i osiągnięć osoby ubiegającej się o przyznanie stopnia albo tytułu naukowego. Nieuwzględnienie recenzji pozytywnych, które stanowiły większość, nie może sprowadzać się do jednego zdania, iż ich autorzy opierali się na błędnych informacjach o rozmiarze dorobku naukowego kandydata, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji. Jeżeli nawet tak było, w uzasadnieniu należało okoliczność tę umotywować wskazując konkretne fakty. Strona ma prawo wiedzieć, dlaczego Centralna Komisja uznała za wiarygodne jedne dowodowy, a innym tej wiarygodności odmówiła. Nie można również podzielić stanowiska zawartego w skardze kasacyjnej, iż opinie recenzentów powoływanych w toku postępowania o nadanie tytułu profesora nie mają waloru opinii biegłego. Z art. 84 § 1 kpa, wynika że biegłego lub biegłych organ może powołać, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Ma on z założenia pomóc organowi administracyjnemu w rozstrzygnięciu kwestii faktycznej, przy czym stanowisko jego nie jest wiążące dla organu, lecz stanowi jeden z dowodów w toku postępowania. Jeśli zatem, jak słusznie twierdzi strona, recenzent powoływany w postępowaniu o nadanie stopnia lub tytułu naukowego pełni rolę eksperta i specjalisty, to błędny jest wniosek, że nie może być traktowany jako biegły w rozumieniu art. 84 § 1 kpa. Recenzja jest opinią specjalisty z danej dziedziny lub pokrewnej, którą zajmuje się kandydat do tytułu naukowego i jako taka, niewątpliwie musi podlegać wszechstronnej ocenie przy podejmowaniu uchwały. Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia któregokolwiek z zarzutów skargi kasacyjnej i z tego też powodu orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).