I FSK 99/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Bącal, Sędziowie NSA Jan Rudowski (spr), Grzegorz Krzymień, Protokolant Aneta Papiernik, po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2005 r. na rozprawie w Wydziale I Izby Finansowej skargi kasacyjnej Spółki z o.o. "C." w . od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2004 r., sygn. akt III SA/Wa 591/04 w sprawie ze skargi Spółki z o.o. "C." w . na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 16 grudnia 2003 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2000 roku 1) uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2) zasądza od Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej na rzecz Spółki z o.o. "C." w . kwotę 370 /trzysta siedemdziesiąt/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3) nakazuje zwrócić Spółki z o.o. "C." w . z kasy sądu kwotę 500 /pięćset/ złotych nadpłaconego wpisu od skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2004 r. III SA/Wa 591/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę "C." sp. z o.o. na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 16 grudnia 2003 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2000 r. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, iż pełnomocnik skarżącej Spółki zarządzeniem wydanym przez Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2004 r. został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego w postaci jego oryginału lub uwierzytelnionego odpisu oraz uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 1.500 zł. W wezwaniu zawarto pouczenie, że nieuzupełnienie tych braków w terminie siedmiu dni spowoduje odrzucenie skargi. Wezwanie do uzupełnienia skargi doręczone zostało w dniu 17 maja 2004 r., a zatem wskazany w nim siedmiodniowy termin upływał w dniu 24 maja 2004 r. W dniu 24 maja 204 r. w Placówce Pocztowej W. 87, nadane zostało pismo procesowe pełnomocnika strony skarżącej, do którego dołączono potwierdzenie przelewu kwoty należnego wpisu, odpis z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczący "C." sp. z o.o. oraz pełnomocnictwo do reprezentowania Spółki przed polskimi organami podatkowymi i kontroli skarbowej oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie. Z treści pełnomocnictwa nie wynikało natomiast upoważnienie do reprezentowania strony skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Wobec nieuzupełnienia wszystkich braków skargi w wyznaczonym terminie powołując się na przepis art. 58 par. 1 pkt 3 i par. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 53 poz. 1270 ze zm./ - zwanej dalej p.p.s.a. - Sąd skargę odrzucił. W skardze kasacyjnej złożonej przez pełnomocnika "C." sp. z o.o. domagając się uchylenia tego postanowienia zarzucono naruszenie przepisów postępowania - art. 58 par. 1 pkt 3 w związku z art. 49 par. 1 w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez wezwanie do usunięcia braku pełnomocnictwa pomimo jego złożenia przy skardze oraz odrzucenie skargi przed bezskutecznym upływem terminu do usunięcia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej opisując dotychczasowy przebieg postępowania wyjaśniono, iż Sąd błędnie przyjął, że przedłożone przy piśmie procesowym z dnia 24 maja 2004 r. pełnomocnictwo nie obejmowało umocowania do złożenia w imieniu Spółki skargi na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej. Przedłożone przy tym piśmie pełnomocnictwo zostało bowiem sporządzone z datą 5 lutego 2001 r. i uwzględniało obowiązujące w tym czasie przepisy stanowiące podstawę do zaskarżania decyzji administracyjnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zmiana stanu prawnego w tym zakresie wprowadzająca z dniem 1 stycznia 2004 r. dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne nie powodowała, iż wygasło upoważnienie udzielone pełnomocnikowi do zaskarżania decyzji do sądu administracyjnego. Podkreślono, że w przypadku istnienia takich wątpliwości Sąd powinien wezwać skarżącą Spółkę do wypowiedzenia się czy popiera złożoną skargę oraz uzupełnienia podpisów. Odmienna ocena Sądu przyjęta w zaskarżonym postanowieniu prowadzi do negatywnych konsekwencji dla strony skarżącej nieuwzględniających zmiany obowiązującego stanu prawnego. Wyjaśniono ponadto, że w doręczonym w dniu 13 maja 2004 r. wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych Sąd wyznaczył termin tygodniowy nieprzewidziany w treści przepisu art. 49 par. 1 p.p.s.a. W przepisie tym jest mowa bowiem o terminie siedmiodniowym. Wyznaczając stronie inny termin niż przewidziany w obowiązujących przepisach do uzupełnienia braków formalnych powoduje, iż wezwanie to nie mogło zostać uznane za prawidłowe. Brak wskazania prawidłowego terminu do uzupełnienia braków formalnych oznacza, że termin do ich usunięcia nie mógł rozpocząć biegu. Tym samym nie mógł upłynąć bezskutecznie, co przesądza o tym, iż zaskarżone postanowienie wydane w oparciu o przepis art. 58 par. 1 pkt 3 p.p.s.a. jest przedwczesne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy i podlega uwzględnieniu. Strona skarżąca oparła wniesioną w sprawie skargę kasacyjną o podstawę przewidzianą w przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. o zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Należy zgodzić się z oceną skarżącego, że Sąd I instancji odrzucając skargę naruszył przepisy art. 58 par. 1 pkt 3 w związku z art. 49 par. 1 p.p.s.a. Jednocześnie naruszenie tych przepisów postępowania miało niewątpliwie istotny wpływ na wynik sprawy. Przesądzało bowiem o odrzuceniu skargi jako dotkniętej brakami formalnymi, których strona skarżąca w ocenie Sądu nie usunęła w wyznaczonym terminie. W pierwszej kolejności rozważyć należało czy istniały przesłanki do zastosowania w sprawie przepisu art. 49 par. 1 p.p.s.a. z uwagi na przedłożone przez stronę skarżącą pełnomocnictwo do złożenia skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie z treścią powołanego przepisu art. 49 par. 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Omawiany przepis znajduje zastosowanie do wszystkich pism w sprawie w przypadku takich ich braków, które uniemożliwiają nadaniu pismu strony prawidłowego biegu tzn. wywołanie przez pismo właściwych skutków procesowych zarówno w stosunku do Sądu jak i pozostałych uczestników postępowania /por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis 2005, s. 210; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Zakamycze 2005, s. 126/. W sprawie nie budzi wątpliwości i nie jest kwestionowane przez stronę skarżącą, iż stosownie do przepisu art. 46 par. 3 w związku z art. 57 par. 1 p.p.s.a., do skargi należy dołączyć pełnomocnictwo. Niedopełnienie przez pełnomocnika wnoszącego skargę obowiązku dołączenia pełnomocnictwa stanowi podstawę do wezwania pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego skargi przez dołączenie pełnomocnictwa, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to powinno być skierowane do osoby określającej siebie jako pełnomocnika strony skarżącej. Sporne natomiast pozostawało w sprawie ustalenie Sądu I instancji, iż tego rodzaju brak formalny skargi wystąpił wobec dołączenia do skargi uwierzytelnionego przez pełnomocnika odpisu pełnomocnictwa z dnia 5 lutego 2001 r. o treści wskazującej na umocowanie pełnomocników "do reprezentowania Spółki "C." sp. z o.o. przed polskimi organami podatkowymi i kontroli skarbowej oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w postępowaniu w sprawie zobowiązań podatkowych Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za lata 1999 i 2000". Tej treści pełnomocnictwo w ocenie Sądu wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu nie mogło być traktowane, jak chciałby tego pełnomocnik strony jako tożsame z pełnomocnictwem do reprezentowania strony w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Skarga bowiem została złożona bezpośrednio w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym po dniu 1 stycznia 2004 r. /w aktach sprawy brak jest dowodów, z których wynikała data wniesienia skargi oznaczonej datą 14 stycznia 2004 r./. Skoro skarga została wniesiona po dniu 1 stycznia 2004 r., to sprawa podlegała rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /p.p.s.a./, będącego stosownie do przepisu art. 3 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ sądem pierwszej instancji. Zasadnie zatem działając na podstawie art. 98 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ Wojewódzki Sąd Administracyjny przekazał skargę właściwemu organowi administracji, nadając jej bieg zgodnie z nowymi zasadami obowiązującymi od dnia 1 stycznia 2004 r. Za pozbawione jednak uzasadnienia i stanowiące przejaw nadmiernego formalizmu należało uznać ocenę tego Sądu, iż pełnomocnik strony nie przedstawił właściwego umocowania do sporządzenia i wniesienia skargi. Ocena ta ostatecznie doprowadziła do pozbawienia strony skarżącej możliwości sądowej ochrony jej praw. Przy jej podjęciu pominięto bowiem fakt, iż zaskarżona decyzja Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 16 grudnia 2003 r. została skarżącej Spółce doręczona w dniu 18 grudnia 2003 r. i zawierała pouczenie o prawie do złożenia skargi na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Również według przepisu art. 37 pkt 5 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w przypadku wniesienia skargi przez pełnomocnika należało do niej dołączyć pełnomocnictwo. Postępując zgodnie z tym pouczeniem strona skarżąca skierowała /ostatecznie błędnie/ skargę bezpośrednio do Sądu dołączając pełnomocnictwo do występowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Nie mogło zatem budzić wątpliwości, iż posiadała umocowanie do zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego i to zgodnie z pouczeniem zawartym w tej decyzji. Zmiana w tym wypadku ustroju sądownictwa administracyjnego po doręczeniu decyzji zawierającej tego rodzaju pouczenie i zastosowanie się strony do tego pouczenia nie mogło ostatecznie doprowadzić do pozbawienia jej prawa do sądu. Z treści pełnomocnictwa należało bowiem ponad wszelką wątpliwość wywieść wniosek, że było to umocowanie do reprezentowania strony przed sądem administracyjnym, a tym samym do sporządzenia i wniesienia skargi na ostateczną decyzję wydaną w toku postępowania administracyjnego. Przedstawione pełnomocnictwo do występowania za stronę przed Naczelnym Sądem Administracyjnym udzielone przed dniem 1 stycznia 2004 r. w odniesieniu do decyzji doręczonej przed tym dniem mogło zostać potraktowane jako tożsame z pełnomocnictwem do reprezentowania strony przed sądami administracyjnymi, których ustrój uległ zmianie po dniu 1 stycznia 2004 r. Należy również zwrócić uwagę na regulacje przejściowe zawarte w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające (...). Zakres regulacji przyjętej m.in. w art. 98 tej ustawy wyraźnie wskazuje na wolę ustawodawcy zapewnienia stronie prawa do sądu pomimo niedochowania nowego trybu wnoszenia skarg. Tak więc stwierdzić należy, że nie istniały powody do wezwania strony skarżącej do uzupełniania braku formalnego skargi /art. 49 par. 1 p.p.s.a./ w zakresie dołączenia do niej pełnomocnictwa, a tym bardziej podstawy do jej odrzucenia /art. 58 par. 1 pkt 3 p.p.s.a./. Z tych powodów skargę kasacyjną należało uznać za mającą usprawiedliwione podstawy. Do jej uwzględnienia nie mógł z kolei doprowadzić drugi z zarzutów oparty również o powołane przepisy z argumentacją o braku skutków doręczenia wezwania Sądu do uzupełnienia braków formalnych. Przewidziany w przepisie art. 49 par. 1 p.p.s.a. termin do wykonania czynności przez stronę /usunięcia braków formalnych/ jest terminem ustawowym, który nie może być modyfikowany ani też zmieniany przez Sąd. Nie było zatem dopuszczalne określenie w wezwaniu skierowanym do strony terminu "tygodniowego" zamiast terminu "siedmiu dni" ustalonego w art. 49 par. 1 p.p.s.a. Uchybienie to jednak ostatecznie nie miało wpływu na wynik sprawy bowiem obliczony stosownie do zasad określonych w art. 111 par. 1 i art. 112 Kc w związku z art. 83 par. 1 p.p.s.a. zarówno termin "tygodniowy" jak i termin "siedmiu dni" oznaczał tę samą datę jako upływ terminu do wykonania czynności na wezwanie Sądu. Mając na względzie wszystkie przytoczone okoliczności sprawy na podstawie art. 185 par. 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1. Wysokość kosztów postępowania kasacyjnego wyznaczono na podstawie par. 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...) /Dz.U. nr 212 poz. 2075/. O zwrocie nadpłaconego wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 225 p.p.s.a. w związku z par. 3 oraz par. 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 221 poz. 2193/.