III SA/Gl 1000/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Asesor WSA Krzysztof Targoński Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.) Protokolant Joanna Spadek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2005 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. orzekł, że u E. M. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem wskazanej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115). Jako podstawę prawną podał art. 5 pkt. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że istotnym warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez jednostkę służby zdrowia oraz wykazanie w dochodzeniu epidemiologicznym narażenia zawodowego na czynnik patogenny, wywołujący rozpoznane schorzenie. Przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż E. M. podczas zatrudnienia w latach 1964-1969 oraz 1994-1995, na różnych stanowiskach pracy w Zakładach Mechanicznych "A" S.A. w G. pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Jednakże organ I instancji stwierdził, że przeprowadzone badania lekarskie nie potwierdziły istnienia u pracownika choroby zawodowej, wobec czego nie ma podstaw do wydania pozytywnego orzeczenia o stwierdzeniu takiej choroby. W aktach sprawy znajduje się orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w K. Placówka medyczna I stopnia rozpoznała obustronne mieszane uszkodzenie słuchu z przewagą komponentu odbiorczego i określiła, że przesunięcie progu słuchu dla ucha prawego wynosi 52 dB a dla ucha lewego 50 dB. Zdaniem jednostki medycznej rozpoznane schorzenie obustronnej patologii ucha środkowego nie upoważniało do stwierdzenia u E. M. zawodowego charakteru uszkodzenia słuchu. W aktach sprawy znajduje się orzeczenie lekarskie z [...] r. wydane na podstawie obserwacji klinicznej przeprowadzonej w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem pochodzenia zawodowego. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że E. M. został skierowany do Szpitala w trybie konsultacyjnym, po uprzednim badaniu w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S.. Przeprowadzona obserwacja kliniczna nie uzasadniała rozpoznania uchoroby zawodowej. Stwierdzona u badanego patologia to obustronny niedosłuch typu odbiorczego z lokalizacją ślimakową. Podwyższenie progu słuchu dla ucha prawego wynosi 37 dB a dla ucha lewego 44 dB, a więc brak jest obustronnej patologii ucha środkowego, uzasadniającej rozpoznanie choroby zawodowej narządu słuchu. W dniu [...] r. przez Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. została sporządzona opinia uzupełniająca, w której podniesiono, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, chorobę zawodową narządu słuchu można rozpoznać, jeśli stwierdza się obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, w okresie nie dłuższym niż 2 lata od ustania okresu narażenia. Tymczasem pracownik przeszedł na emeryturęw 1995 r., a audiogram z ostatniego roku pracy pacjenta wykazał podwyższenie progu słuchu wynoszące dla ucha prawego 27 dB, dla ucha lewego 38 dB. W odwołaniu od tej decyzji E. M. wniósł o jej uchylenie. Nie zgodził się z wynikami badania przeprowadzonego przez placówki diagnostyczne. Podkreślił, iż w opiniach lekarskich występują znaczne rozbieżności, które nie zostały wyjaśnione przez opinię uzupełniającą z [...] r. Wskazał, że hałas w środowisku pracy był bezpośrednią przyczyną powstałego uszkodzenia słuchu, zaś w hałasie pracował 20 lat przez cały okres pracy zawodowej. Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego G., powołując się na art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy. Przyznał, że E. M. w czasie zatrudnienia w okresach od [...] do [...] r., od [...] r. do [...] r. i od [...] r. do [...] r. pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu słuchu. Dalej organ odwoławczy stwierdził, iż pracownik był badany w dniu [...]r. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w K. oraz w dniach od [...] r. do [...] r. w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Orzecznicy tych placówek w wyniku przeprowadzonych badań orzekli brak podstaw do uznania uszkodzenia słuchu spowodowanego działaniem hałasu. Rozpoznano niedosłuch obustronny z lokalizacją ślimakową o podwyższeniu progu słuchu poniżej 45 dB, który nie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. M. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie zgodził się z wynikami badania przeprowadzonego przez placówki diagnostyczne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i § 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy. Polegało ono na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy – art. 7 oraz na nienależytym uzasadnieniu decyzji – art. 107 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W pierwszym rzędzie należy wskazać, że stosownie do § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia. Zgodnie z § 8ust. 1 tego rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a wszczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego między schorzeniem będącym chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. W prowadzonym przez właściwego inspektora sanitarnego postępowaniu w tym przedmiocie należy więc zebrać w pierwszej kolejności dane dotyczące stopnia, rodzaju i czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywania pracy sporządzając formularz oceny narażenia zawodowego (§ 2 ust. 3 tego rozporządzenia), a następnie poddać pracownika badaniom w wyspecjalizowanych jednostkach diagnostycznych powołanych do rozpoznania chorób zawodowych, które orzeczenia wydają nie tylko w oparciu o własne badania kliniczne i dostępną dokumentację lekarską, ale również na podstawie dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Dopiero postępowanie dowodowe, a w szczególności dane zawarte w orzeczeniach lekarskich jednostek diagnostycznych oraz ocena narażenia zawodowego pracownika stanowią podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań, w konsekwencji wydania decyzji o stwierdzeniu bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (§ 8 ust. 1 rozporządzenia, art. 77 i art. 80 k.p.a.). Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych w niniejszej sprawie były Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., na których opinie powołano się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy pominął jednak to, że opinia lekarska podlega jego ocenie jak każdy inny dowód, a zatem powinna być oceniona w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego Placówka diagnostyczna I stopnia rozpoznała u skarżącego obustronne mieszane uszkodzenie słuchu z przewagą komponentu odbiorczego i określiła, że przesunięcie progu słuchu dla ucha prawego wynosi 52 dB a dla ucha lewego 50 dB. Natomiast Szpital Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w swoim orzeczeniu z dnia [...] r. uznał, że u skarżącego występuje to obustronny niedosłuch typu odbiorczego z lokalizacją ślimakową. Podwyższenie progu słuchu dla ucha prawego wynosi 37 dB a dla ucha lewego 44 dB. W opinii nie wyjaśnił bliżej tego stanowiska. Nie odniósł się do odmiennej opinii jednostki medycznej I stopnia. Nie wyjaśnił tych rozbieżności także w piśmie z [...] r. Organ odwoławczy winien dokładnie wyjaśnić sprawę rozbieżnych opinii lekarskich, tym bardziej, że rozbieżność była głównym zarzutem odwołania. Powinien także mieć na względzie treść art. 107 § 3. ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, który wskazuje, że: "uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne –wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa". Kierując się tymi zasadami w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powinien odnieść się do wszystkich zarzutów strony i wyjaśnić treść zastosowanych przepisów prawa. Albowiem nie wystarczającym jest, gdy wyjaśnienie treści przepisów zawiera opinia lekarska, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciążył obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości. Wobec niewykonania przez organ odwoławczy wyżej opisanych obowiązków na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję uchylono. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań sądu. Nadto skieruje skarżącego na ponowne badania do stosownej jednostki medycznej. Uwzględniając przytoczoną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.