IV SA/Wa 775/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie asesor WSA Anna Szymańska, asesor WSA Wanda Zielińska - Baran /spr./, Protokolant Paweł Włodarczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2005 r. sprawy ze skargi S.T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2005 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia nieruchomości ziemskiej na rzecz Skarbu Państwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego S.T. kwotę 550 zł (pięćset pięćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2005r., po rozpatrzeniu odwołania S.T., uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2004r. stwierdzającą w punkcie pierwszym, że nieruchomość gruntowa, oznaczona poprzednio jako parcele budowlane [...], [...], [...], [...] - stanowiące zespół pałacowo - parkowy oraz parcele gruntowe Ikat.: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - stanowiące park, dziedziniec pałacowy oraz stawy, wchodzące obecnie w skład działki nr [...], położonej w D., objętej księgą wieczystą [...], podpada pod działanie przepisów art. 2 ust.1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1994r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz stwierdzającą w punkcie 2, że nieruchomość gruntowa oznaczona poprzednio jako parcela budowlana [...] o pow. 0,0086 ha zabudowana kaplicą grobową, stanowiąca obecnie część działki nr [...], położoną w D., objętą księgą wieczystą [...], nie podpada pod działanie przepisów art. 2 ust.1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1994r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji podano, że stosownie do treści art. 2 ust.1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, na cele reformy rolnej przechodziły nieruchomości ziemskie, stanowiące własność oraz współwłasność osób fizycznych i prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Nieruchomości spełniające w/w warunki przechodziły na własność Państwa w całości i bez odszkodowania z mocy samego prawa ( ex lege) z dniem 13 września 1944r., tj. z dniem wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Dekret nie przewidywał wydawania decyzji administracyjnej o przejęciu nieruchomości ziemskich i nie zawierał regulacji o trybie rozstrzygania sporów dotyczących nacjonalizacji tych dóbr. Jedynie w wąskim zakresie przepisy § 5 i § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonywania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej przewidywały rozstrzyganie w postępowaniu administracyjnym sporów dotyczących nieruchomości wymienionych a art. 2 ust.1 lit. e dekretu, stanowiących użytki rolne. W powołaniu na te przepisy strona mogła i nadal może ubiegać się w postępowaniu administracyjnym o uznanie, że określona nieruchomość ziemska z uwagi na areał gruntów nie przekraczający normy obszarowej określonej w art. 2 ust.1 lit. e dekretu jest wyłączona spod działania dekretu. Zdaniem organu odwoławczego, w świetle przedstawionego wyżej stanu prawnego, Wojewoda [...] nie mógł orzekać, że zespół pałacowo-parkowy w D. oraz kaplica grobowa usytuowana w parku pałacowym na parceli nr [...], wchodzące w skład majątku ziemskiego o powierzchni ogólnej 524 ha podpadały, czy też nie podpadały pod działanie dekretu. Wniosek S.T. żądający stwierdzenia, że zespół pałacowo - parkowy położony w D. na nieruchomości o pow. 10,3624 ha nie podpadał pod działanie dekretu jest żądaniem rozstrzygnięcia sporu o prawa rzeczowe, a zatem jest sporem cywilnym, podlegającym rozpoznaniu przez sąd powszechny. Stanowisko takie zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 marca 1998r. oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 10 listopada i 10 grudnia 2004r. W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik J.T. zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nieuwzględnienie oceny prawnej wyrażonej w tej sprawie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2003r. sygn. akt IV SA 1181/02, w szczególności dotyczącej zakresu orzekania na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonywania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji. Na wstępie rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji należy wskazać na to, że została wydana po uprzednim uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 listopada 2003r. ( sygn. akt IV SA 1181/02 ) ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2001r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2001r. Trafnie podniesiono w skardze, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi została wydana z obrazą art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), w myśl którego ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, w wydanym przed dniem 1 stycznia 2004r., wiąże w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna o jakiej mowa w powołanym przepisie dotyczy zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Obowiązek podporządkowania się tak rozumianej ocenie prawnej, może być wyłączone jedynie w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego a także w razie wzruszenia " pierwotnego wyroku " ( por. wyrok NSA z dnia 16 października 1997r. sygn. I SA/Po 263/97, niepublikowany). W rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna z wymienionych powyżej przesłanek, uzasadniających zwolnienie z oceny prawnej zaprezentowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny we wspominanym powyżej wyroku. Z obowiązku podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego nie może zwolnić w żadnym razie przyjęcie w orzecznictwie odmiennego stanowiska w przedmiocie właściwości organów administracji publicznej do orzekania w sprawach o przejęcie nieruchomości ziemskiej na podstawie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1994r. o przeprowadzeniu reformy rolnej ( Dz. U. Nr 3, poz. 13). Oceny prawne wyrażone w orzeczeniach wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wiążą organy i sąd administracyjny wyłącznie w odniesieniu do tych spraw, w których zapadły i nie wywołują natomiast żadnych skutków prawnych w niniejszej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).