II OZ 624/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 55/05 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. S. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [....] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodu p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie. II OZ 624/05 U Z A S A D N I E N I E W dniu 9 grudnia 2004 r. zostało wszczęte postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie ze skargi Z. S. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...]. znak [...] odmawiające przeprowadzenia dowodu w postaci wizji lokalnej. Skarżąca pismem z dnia 14 lutego 2005 r. i 29 marca 2005 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W dniu 9 maja 2005 r. wpłynął jej uzupełniony wniosek na urzędowym formularzu, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 20 maja 2005 r. sygn. akt VII S.A./Wa 55/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Stwierdził bowiem, iż zgodnie z art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Taka zaś sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie, ponieważ postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodu nie mieści się w katalogu postanowień zaskarżalnych do sądu administracyjnego. Skarżąca złożyła zażalenie na to postanowienie, żądając jego uchylenia w całości i domagając się pomocy prawnej. Wskazała, że w kpa niedopuszczenie dowodu rodzi nieważność postępowania, wypełniła formularz o udzielenie pomocy, jej wniosek jest więc w pełni zasadny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, że: Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W takim przypadku , na podstawie art. 258 § 2 pkt 4 tej ustawy, odmowa przyznania prawa pomocy jest orzekana przez sąd w drodze postanowienia. W literaturze podkreśla się, że odmowa przyznania pomocy z tego powodu może być jednak orzeczona tylko przy zachowaniu należytej staranności, tak aby w ten sposób nie doszło do naruszenia prawa do sądu, Podkreśla się przy tym, że skarga jest oczywiście bezzasadna, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oczywista bezzasadność skargi zachodzi zatem w przypadku, gdy nie może być ona uwzględniona w świetle jasnych i nie budzących wątpliwości przepisów prawa i w dodatku nie podlegających różnej wykładni (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, W-wa 2004 r. s. 320-321). Jak wykazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie taka sytuacja zachodzi w przypadku wniosku Z. S. Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje w przypadkach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym tylko te postanowienia, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie a także rozstrzygające sprawę co do istoty. Pozostałe postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym nie mogą być przedmiotem kontroli, a skarga w tym zakresie jest niedopuszczalna. Postanowienie zaskarżone przez Z. S. nie kończy postępowania administracyjnego, dotyczy bowiem jedynie kwestii przeprowadzenia dowodu, postępowanie kończy się zaś wydaniem decyzji. Nie jest to również postanowienie na które służy zażalenie, zgodnie bowiem z art. 14 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Tymczasem kodeks nie przewiduje nigdzie wyraźnie możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie odmowy dopuszczenia dowodu, w tym odmowy przeprowadzenia wizji lokalnej. Zaskarżone postanowienie nie rozstrzyga też sprawy co do jej istoty, tę bowiem w przedmiotowej sytuacji rozstrzyga decyzja w sprawie stwierdzenia nieważności. Należy przy tym podkreślić, że strona nie jest w takiej sytuacji pozbawiona ochrony prawnej, może bowiem przy skardze na wydaną w sprawie decyzję podnosić zarzuty odnośnie postępowania dowodowego. Stąd Wojewódzki Sąd Administracyjny odmawiając Z. S. prawa pomocy na podstawie art. 247 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie naruszył prawa. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 197 § 2 w związku z art. 184 oraz 247 i art., 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).