III SAB/Wa 36/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, , po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w W. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W.- [...] w przedmiocie niedokonania zwrotu nadpłat w podatku dochodowym od osób prawnych oraz w podatku od towarów i usług postanawia - odrzucić skargę – [...] sp. z o.o. w W. złożyła skargę na bezczynność Urzędu Skarbowego W.– [...], zarzucając mu niedokonanie zwrotu nadpłat podatków pomimo upływu terminu przewidzianego w art. 77 § 3 i 4 Ordynacji podatkowej oraz pisemnego wezwania do spełnienia tego obowiązku. Wniosła o zobowiązanie Naczelnika Urzędu Skarbowego W.– [...] do "jego wykonania". Skarżąca wyjaśniła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z dnia 16 listopada 2004 r. sygn. akt III SA 3409/03 oraz III SA 3525/03 uchylił decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w W.: z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych oraz z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] określającą podatek od towarów i usług. Podniosła, że stosownie do art. 77 § 3 i 4 Ordynacji podatkowej w razie uchylenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego wyrokiem sądu i niewydania nowej decyzji w terminie trzech miesięcy od dnia wydania wyroku nadpłata podlega zwrotowi. Ponieważ w terminie tym nie zostały wydane decyzje określające nową wysokość zobowiązań podatkowych, kwoty określone decyzjami uchylonymi przez Sąd podlegały zwrotowi, przy czym na podstawie art. 77 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej zwrotowi podlegały także różnice między kwotami zapłaconymi na podstawie decyzji Urzędu Skarbowego W.- [...] a kwotami określonymi decyzjami Dyrektora Izby Skarbowej w W., uchylonymi wyrokami Sądu. Skarżąca wyjaśniła też, że po upływie wskazanego wyżej terminu wezwała Naczelnika Urzędu Skarbowego W.- [...], na którego konto wpłynęły należności podatkowe "do wykonania ustawowego obowiązku". W dniu [...] kwietnia 2005 r. otrzymała "odmowę", z uzasadnienia której wynikało, że sprawa pozostaje w obrocie prawnym, w związku z czym kwoty zapłacone nie stanowią nadpłaty i nie podlegają zwrotowi. W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego W.- [...] wyjaśnił, że decyzje uchylone przez Sąd dotyczyły podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 r. i podatku od towarów i usług za miesiące od maja do października 1999 r. W uzasadnieniu wyroków Sąd wskazał na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. uchylił decyzję I instancji dotyczącą podatku od towarów i usług, a decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. uchylił decyzję w przedmiocie podatku dochodowego. Sprawy zostały przekazane do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca zwracała się dwukrotnie tj. [...] marca oraz [...] maja 2005 r. z wezwaniami o zwrot nadpłat, na które udzielono odpowiedzi. Naczelnik Urzędu Skarbowego, powołując się na art. 72 § 1 oraz art. 77 § 1, 3 i 4 Ordynacji podatkowej stwierdził, że "nie zaniedbał sprawy" i nie może być posądzony o nieuzasadnioną zwłokę, ponieważ działa w terminach określonych Ordynacją podatkową. Jego zdaniem, opartym na treści ww. przepisów, na koncie Skarżącej nie figuruje nadpłata, jako że od wydania decyzji przez Dyrektora Izby Skarbowej nie upłynęły jeszcze trzy miesiące. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotowy zakres działania sądów administracyjnych określa w zamkniętym katalogu art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – powoływanej dalej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sąd rozpatruje skargi na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Zawarte w treści tego przepisu odesłanie do punktów 1-4 nakazuje ich łączną interpretację, prowadzącą do wniosku, że kontrola bezczynności organów przez sąd administracyjny jest pochodną możliwości wniesienia skargi na określone prawne formy działania organów administracji, a zatem może nastąpić wyłącznie w zakresie, w jakim bezczynność ta dotyczy zaniechania wydania przez organ decyzji administracyjnej, postanowienia, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie oraz postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty lub wydawanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, a także wydania innych aktów lub wykonania czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków, wynikających z przepisów prawa. Bezczynność może wystąpić jedynie w przypadku, gdy organ zobowiązany był do załatwienia sprawy w takiej właśnie formie, określonej konkretnym przepisem prawa. W konsekwencji uznać należy, że skarga na bezczynność przysługuje tylko w sprawach, w których wydawane są decyzje i postanowienia oraz w tych sprawach, w których podejmowane są inne akty i czynności organów z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisów prawa. Uwzględniając taką skargę Sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że wniesiona przez Skarżącą skarga jest niedopuszczalna, ponieważ nie dotyczy żadnego z przypadków określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Skarżąca jednoznacznie określiła swoje żądanie, domagając się, aby Sąd zobowiązał Naczelnika Urzędu Skarbowego do dokonania zwrotu nadpłat, w jej ocenie powstałych, na skutek uchylenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. dwóch decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, określających zobowiązania podatkowe spółki i niewydania przez organ pierwszej instancji nowych decyzji w trzymiesięcznym terminie. Przepis art. 77 § 3 Ordynacji podatkowej stanowi, że w przypadku uchylenia między innymi decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego lub stwierdzenia jej nieważności, jeżeli następnie, w terminie 3 miesięcy od dnia uchylenia lub stwierdzenia nieważności przez organ podatkowy lub od dnia doręczenia organowi podatkowemu orzeczenia sądu administracyjnego wraz z jego uzasadnieniem, uchylającego decyzję lub stwierdzającego jej nieważność, zostanie wydana decyzja w tej samej sprawie, nadpłata, którą stanowi różnica między podatkiem wpłaconym a podatkiem wynikającym z tej decyzji, podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania nowej decyzji. Zgodnie zaś z § 4 tego artykułu w przypadku niewydania nowej decyzji w terminie, o którym mowa w § 3, nadpłata stanowiąca kwotę wpłaconą na podstawie decyzji uchylonej lub decyzji, której nieważność stwierdzono, podlega zwrotowi bez zbędnej zwłoki. Zdaniem Sądu użyte w art. 77 § 4 Ordynacji podatkowej sformułowanie "nadpłata (...) podlega zwrotowi bez zbędnej zwłoki" nie może być rozumiane jako nakaz lub podstawa prawna do wydania przez organ podatkowy aktu administracyjnego. Kwota, jaką w takim przypadku uznaje się za nadpłatę wynika z przepisu prawa i nie jest określana decyzją odrębną od wymiarowej. Dokonanie zaś zwrotu, o którym mowa w tym przepisie jest czynnością o charakterze materialno-technicznym, dokonywaną przez organ z urzędu wobec spełnienia określonych przepisami przesłanek i nie wymaga uprzedniego wydania decyzji (bądź postanowienia) w tym przedmiocie. Czynności tego rodzaju nie mieszczą się wśród spraw określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Skoro skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu może służyć jako narzędzie przeciwdziałania bierności organu wyłącznie w zakresie, w jakim organ ten obowiązany jest dokonać czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to środek taki nie może zostać skutecznie wniesiony w odniesieniu do czynności, wykraczającej poza powyższy zakres. Z tego względu skarga na bezczynność, dotycząca niedokonania zwrotu nadpłat, stanowiącego czynność materialno-techniczną, jest niedopuszczalna. Sąd zauważa przy tym, że aczkolwiek zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to jednak rozstrzyga w granicach danej sprawy. Sprawę rozpatrywaną przez Sąd określa strona skarżąca, wskazując konkretny akt (decyzję, postanowienie), którego skarga dotyczy, bądź też, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, skarżąc bezczynność organu w zakresie ustalonym przez nią poprzez żądanie określonego działania organu. Skoro Skarżąca domagała się nakazania Naczelnikowi Urzędu Skarbowego dokonania czynności materialno-technicznej, to ocena Sądu odnosić się mogła wyłącznie możliwości orzeczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązku dokonania tej czynności. Odrębną kwestią jest natomiast możliwość uzyskania przez stronę rozstrzygnięcia co do zasadności zwrotu. O ile bowiem sam zwrot następuje w formie czynności materialno-technicznej, o tyle w przypadku, gdy organ podatkowy kwestionuje zasadność zwrotu, powinien wydać decyzję o odmowie zwrotu. Skarżąca jednakże zarzuciła organowi bezczynność polegającą na niedokonaniu zwrotu nadpłat (czynności materialno-technicznej), a nie braku rozstrzygnięcia kwestionującego zasadność tego zwrotu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 oraz § 3 p.p.s.a. skargę wniesioną w sprawie, nie należącej do właściwości sądu administracyjnego, Sąd odrzuca postanowieniem, które może zapaść na posiedzeniu niejawnym. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji.