II SA/Wa 1073/05
WyrokWSA w Warszawie2005-07-22
Skład orzekający: Anna Mierzejewska, Przemysław Szustakiewicz, Janusz Walawski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, który wszedł w życie po wniesieniu aktu oskarżenia przeciwko funkcjonariuszowi, może stanowić podstawę do obligatoryjnego zwolnienia tego funkcjonariusza ze służby?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, mimo że wszedł w życie po wniesieniu aktu oskarżenia, mógł stanowić podstawę do obligatoryjnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Sąd argumentował, że zasada nieretroakcji nie ma zastosowania, ponieważ przepisy nowelizujące nie zawierały norm zakazujących ich stosowania do zdarzeń, które miały miejsce przed ich wejściem w życie. Zwolnienie funkcjonariusza w takiej sytuacji było obowiązkiem organu.Stan faktyczny
Dyrektor Izby Celnej w W. zwolnił R. B. ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, ponieważ wniesiono przeciwko niemu akt oskarżenia o popełnienie przestępstwa umyślnego. Akt oskarżenia został wniesiony przed wejściem w życie wspomnianego przepisu. Po utrzymaniu w mocy decyzji przez Dyrektora Izby Celnej, R. B. złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów, w tym zasady niedziałania prawa wstecz i domniemania niewinności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Asesorzy WSA Przemysław Szustakiewicz, Janusz Walawski, WSA, Protokolant Wojciech Berezowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2005 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę
II SA/Wa 1073/05
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W., na podstawie art. 25 ust 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641) w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwolnił R. B. ze służby w Izbie Celnej z dniem doręczenia niniejszej decyzji.
Zgodnie z powołanym przepisem funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w przypadku wniesienia wobec niego aktu oskarżenia o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego.
W dniu 26 czerwca 2001 r. Prokuratura [...] w K. skierowała wobec R. B. akt oskarżenia o popełnienie przestępstwa z art. 230 kk i art. 18 § 3 kk w zw. z art. 291 §1 kk w zw. z art. 293 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk przy zastosowaniu art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 kk tj. o przestępstwo umyślne.
W wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Dyrektor Izby Celnej w W. wydając kwestionowaną decyzję z żaden sposób nie ustosunkował się do zasadności zarzutów przedstawionych w postępowaniu karnym. Sprawa przeciwko Panu B. toczy się od początku w związku z uchyleniem wyroku Sądu [...] instancji przez Sąd [...] w K. W tej sytuacji ww. jest nadal oskarżonym w postępowaniu karnym.
Przepis stanowiący podstawę zwolnienia ze służby, w tym przypadku art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, reguluje kwestię zwolnienia ze służby w sposób kategoryczny i nie pozostawia kierownikowi urzędu, w razie ustalenia przewidzianych w normie prawnej przesłanek, żadnej swobody decydowania o możliwości pozostawienia funkcjonariusza w służbie, w tym - z uwagi na datę wniesienia przeciwko niemu aktu oskarżenia, niezależnie od tego kiedy akt oskarżenia został wniesiony i na jakim etapie znajduje się postępowanie karne, zwolnienie ze służby funkcjonariusza, którego postępowanie karne dotyczy, jest obligatoryjne.
Powyższa interpretacja sprzyja zachowaniu jedności prawa. Inaczej powstałaby sytuacja polegająca na tym, że w tym samym czasie do takich samych stanów faktycznych mogłyby mieć zastosowanie dwie różne regulacje prawne tylko dlatego, że akty oskarżenia przeciwko funkcjonariuszom oskarżonym o popełnienie podobnych przestępstw zostały wniesione w różnym czasie.
Taka praktyka naruszałaby przede wszystkim konstytucyjne zasady praworządności oraz równości wobec prawa.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
Zaskarżonej decyzji Pan B. zarzuca między innymi: naruszenie art. 2 pkt 2 i art. 25 ust 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, naruszenie art. 42 ust 3 i 64 Konstytucji przez naruszenie konstytucyjnej zasady domniemania niewinności i pozbawienia prawa do wynagrodzenia.
Ponadto wskazuje, że została naruszona zasada nie działania prawa wstecz.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jej wydania.
Skarga jest nieuzasadniona.
Zgodnie z art. 25 ust 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.) funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w przypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego.
Powyższe uregulowanie weszło w życie z dniem 20 sierpnia 2003 r. na mocy ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122).
Bezsporne jest, że akt oskarżenia przeciwko skarżącemu został skierowany do Sądu [...] w K. przed dniem wejścia w życie art. 25 ust 1 pkt 8a ustawy.
Również bezsporne jest, że wyrokiem z dnia [...] czerwca 2004 r. Sąd [...] w K. uchylił wyrok Sądu [...] i sprawa toczy się od początku przed sądem [...] instancji. Wobec powyższych ustaleń postępowanie karne prowadzone przeciwko ww. do chwili obecnej nie zostało zakończone.
Na tle powyższego stanu powstaje zatem zagadnienie, czy organ mógł w oparciu o przepis art. 25 ust 1 pkt 8a ustawy zwolnić ze Służby Celnej funkcjonariusza oskarżonego o popełnienie przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, w czasie kiedy wymieniony przepis nie obowiązywał.
W ocenie Sądu art. 25 ust 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej miał zastosowanie w rozpoznawanej sprawie i jego powołanie jako materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia nie narusza prawa.
Odnosząc się do zarzutu skargi należy wyjaśnić, że retroaktywne działanie przepisów pojawia się, gdy prawodawca nakazuje określone fakty, prawnie relewantne, zaistniałe przed dniem wejścia w życie nowych przepisów, oceniać w świetle tych nowych przepisów, wprowadzając fikcję, jakoby przepisy te obowiązywały w dacie nastąpienia ocenianych faktów.
Innymi słowy, zakaz wstecznego działania prawa oznacza zakaz stosowania przepisów nakazujących stosowanie nowo ustanowionych norm prawnych do zdarzeń, które miały miejsce przed ich wejściem w życie (por. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 sierpnia 1990 r. sygn. akt K7/90 DTK z 1990 r. poz. 5 s. 51).
W niniejszej sprawie zasada nieretroakcji nie ma zastosowania. Przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej nie zawierają norm zakazujących ich stosowanie do zdarzeń, które miały miejsce przed dniem wejścia w życie ustawy. Tym samym, podnoszony przez skarżącego zarzut naruszenia zasady lex retro non agit nie może być uznany za uzasadniony.
Dodatkowo trzeba podkreślić, że wyrokiem z dnia 19 października 2004 r. sygn. akt K1/04 Trybunał Konstytucyjny uznał art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. za zgodny z Konstytucją RP.
W ocenie Sądu w sytuacji wniesienia aktu oskarżenia zwolnienie skarżącego było obowiązkiem organu administracji celnej.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło