II SA/Bd 633/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2005r.na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Zofii W. przeciwko Staroście N. na wydaną przez Naczelnika Powiatu w W. decyzję z dnia [...] 1974r. nr [...] w przedmiocie nadania praw własności postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] 2005 r. Zofia W. wniosła o stwierdzenie, czy naruszająca prawa własności Feliksa D. decyzja nadania aktu własności Weronice D. jest zgodna z prawem oraz o unieważnienie wcześniejszych decyzji administracyjnych w tej sprawie i zwrot gospodarstwa prawnemu spadkobiercy - Zofii W., z ewentualnym zadośćuczynieniem za poniesione straty. Skarżąca wskazała, że pierwszymi nabywcami wskazanego przez nią gospodarstwa rolnego byli Wojciech i Józefa D., a następnie na mocy testamentu - Feliks D., syn Wojciecha i Józefy. Z kolei na podstawie postanowienia sądu w sprawie nabycia spadku gospodarstwo dziedziczy skarżąca jako córka Feliksa D. Według skarżącej nadanie aktu własności Weronice D. nastąpiło z naruszeniem prawa, gdyż na mocy umowy z prawnym właścicielem - Feliksem D., podczas jego nieobecności jedynie opiekowała się ona nieruchomością, mając prawo zamieszkiwania na niej na mocy testamentu, nigdy jednak nie była zarządzającą nieruchomością i nigdy nie występowała do odpowiednich organów o nadanie jej praw własności. Zdaniem skarżącej nadając Weronice D. akt własności władze gminy działały w złej wierze, gdyż w istocie dążyły do szybkiego odebrania gospodarstwa rolnego o tak uregulowanej własności z powodu niskiego poziomu produkcji - co nie było prawdą. Wezwana do sprecyzowana skargi skarżąca wskazała najpierw, że kieruje ją przeciwko "aktowi własności ziemi" z dnia [...] 1974 r. oraz "decyzji o nabyciu własności nieruchomości i ustaleniu ceny nabycia - o zwolnieniu od obowiązku uiszczenia ceny nabycia nieruchomości" z dnia [...] 1974 r., a następnie, wobec faktu, iż wymieniony w tych decyzjach organ - Naczelnik Powiatu w W. zakończył swoją działalność (w związku z likwidacją powiatu w 1975 r.), wskazała, iż kieruje swoją skargę przeciwko Staroście Nakielskiemu. W odpowiedzi na skargę Starosta N. stwierdził, że podtrzymał swoje stanowisko zawarte w wydanych dotychczas prawomocnych decyzjach. Sąd rozdzielił skargi Zofii W. w ten sposób, że skargę dotyczącą pierwszej ze wskazanych decyzji tj. aktu własności ziemi pozostawił do rozpatrzenia pod dotychczasową sygnaturą tj. II SA/Bd 488/05, natomiast sprawę skargi na drugą ze wskazanych decyzji (tj. " ... o nabyciu własności nieruchomości i ustaleniu ceny nabycia ... ") skierował do oddzielnego rozpoznania pod sygnaturą II SA/Bd 633/05. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Złożenie przedmiotowej skargi na decyzję z dnia [...] 1974 r. jest niedopuszczalne. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o przepisy prawa materialnego zawarte w dekrecie z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (tekst jednolity Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78; z późn. zm.). Stosownie do obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji art. 11 ust. 1 ww. dekretu o nabyciu własności nieruchomości oraz o ustaleniu ceny nabycia lub o zwolnieniu od obowiązku jej zapłacenia orzekało prezydium powiatowej rady narodowej czyli w przedmiotowej sprawie, zgodnie z art. 49 ust. 3 w związku z ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji (tekst jednolity Dz. U. z 1973 r. Nr 47, poz. 277, z późno zm) działający jako organ wykonawczy powiatowej rady narodowej w zakresie jej zadań administracyjnych - Naczelnik Powiatu w Wyrzysku. Od tak wydanej decyzji, zgodnie ówczesnym brzemieniem art. 110 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 30 poz. 168, zmiany do 8 sierpnia 1974 r: Dz.U.z 1962 r. Nr 33, poz.156, z 1963 r. Nr 29, poz. 172 i z 1973 r. Nr 47, poz. 276) przysługiwało odwołanie do organu bezpośrednio wyższego stopnia, którym był stosownie do ówczesnego art. 13 pkt 2 Kodeksu oraz art. 49 ust. 3 w związku z ust. 1 pkt 1 ustawy o radach narodowych, zgodnie z zawartym w skarżonej decyzji pouczeniu - Wojewoda B. Tak więc Naczelnik Powiatu w W. był jedynie organem pierwszej instancji, organem drugiej instancji zaś był wspomniany Wojewoda B. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie zaś do art. 52 § 1 wymienionej ustawy, skargę wnosi się po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Z zestawienia powyższych przepisów wynika więc, że dokonywana przez Sąd kontrola działalności administracji publicznej rozpoczyna się dopiero w momencie, kiedy strona wyczerpie możliwość podważenia rozstrzygnięć organów administracji przy pomocy środków zaskarżenia przewidzianych w toku procedowania przed tymi organami, a więc kiedy w sprawie wypowiedziały się organy administracji obu instancji. Wskutek tego sąd administracyjny może ocenić całość ich postępowania. Włączenie do zakresu kontroli Sądu działalności organu pierwszej instancji oznaczałoby, że Sąd nie tyle "dokonuje kontroli działalności administracji publicznej", ile wkracza w tok postępowania organów administracji, zastępując niejako w kompetencjach organ administracji drugiej instancji. Mając powyższe na uwadze, wobec wniesienia skargi na decyzję organu pierwszej instancji, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako niedopuszczalną odrzucił.