II SA/Go 42/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędziowie Asesor WSA ANNA Juszczyk - Wiśniewska, Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.), Protokolant Ewa Siudek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 lipca 2005 przy udziale sprawy ze skargi G.R. na Dyrektor Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie Zwolnienie ze służby Oddalono skargę Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej , na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 o Służbie Celnej (Dz. U. z 1999r. Nr 72 poz. 802), zwolnił ze służby funkcjonariusza celnego - G.R.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu [...]r. Prokurator Okręgowy skierował przeciwko G. R. akt oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, która to okoliczność na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a w.w. ustawy stanowi przesłankę zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby celnej. Od decyzji organu I instancji strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Dyrektora Izby Celnej . We wniosku G. R. stwierdza, że dopóki w prowadzonej przeciwko niemu sprawie karnej nie zostanie wydany prawomocny wyrok skazujący go za zarzucane mu przestępstwa umyślne, dopóty korzysta on z zasady domniemania niewinności, skutkiem czego nie powinien być zwolniony ze służby. Dalej strona wywodzi, że odmienne uregulowania zawarte w w.w. ustawie o Służbie Celnej stoją w sprzeczności z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej. Decyzją [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a w.w. ustawy o Służbie Celnej został sformułowany jednoznacznie i kategorycznie. Zgodnie z treścią tegoż przepisu, wniesienie aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, obliguje Dyrektora Izby Celnej do zwolnienia ze służby funkcjonariusza celnego, przeciwko któremu taki akt oskarżenia został wniesiony. Dalej organ II instancji podaje, że Prokurator Okręgowy zawiadomił Dyrektora Izby Celnej , że przeciwko G. R. w dniu [...]r, został wniesiony akt oskarżenia o popełnienie przestępstw z art. 231 par. 2 kk. i art. 271 par. 3 k.k., które są przestępstwami umyślnymi ściganymi z oskarżenia publicznego. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej jako naruszającej prawo materialne, a w szczególności art. 42 ust. 3 w związku z art. 2 i art. 32 Konstytucji R.P., art. 14 ust. 1 i 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych z 19 grudnia 1966r., art. 6 ust. 1 i 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r. oraz art., 5 k.p.k. W uzasadnieniu skargi G. R. stwierdza, że art. 25 ust. 1 pkt 8a w.w. ustawy, będący podstawą zwolnienia, łamie podstawowe prawa obywatelskie, zasadę równości wobec prawa, jak również zasadę domniemania niewinności zawarte w Konstytucji R.P., a tym samym - według skarżącego - stanowi istotne zagrożenie dla demokratycznego państwa. Dalej skarżący przytacza odpowiednie przepisy Konstytucji R.P. (art. 8 ust. 1 i 2, art. 32, art. 42 ust. 3) oraz prawa międzynarodowego - na poparcie twierdzenia, że dopóki przeciwko niemu nit zapadnie prawomocny wyrok skazujący za popełnienie zarzucanych mu przestępstw umyślnych, chroni go zasada domniemania niewinności i nie powinien zostać zwolniony ze służby. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał w całości swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie została uwzględniona. Zgodnie z treścią, art. 25 ust. 1 pkt 8a w.w. ustawy funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a wprowadzony został na mocy ustawy z dnia 23 kwietnia 2003r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (DZ.U. Nr 120, poz. 1122), z mocą obowiązującą od dnia 10 sierpnia 2003 r. Z treści cyt. przepisu ustawy wynika, że Dyrektor Izby Celnej (właściwy rzeczowo na podstawie art. 1 ust. 8 i 9 w.w. ustawy) jest zobligowany do zwolnienia funkcjonariusza celnego w wypadku wniesienia przeciwko temu funkcjonariuszowi aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. Decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, w wypadku zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 8a, nie opiera się na instytucji tzw. uznania administracyjnego organu administracji. Dyrektor Izby Celnej przed wydaniem decyzji na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a winien zbadać następujące okoliczności: czy przeciwko funkcjonariuszowi został wniesiony do sądu akt oskarżenia, czy funkcjonariusz jest oskarżony o umyślne popełnienie przestępstwa z oskarżenia publicznego oraz czy akt oskarżenia został wniesiony po dniu 10 sierpnia 2003r. (lub w tym dniu). W wypadku uzyskania pozytywnych odpowiedzi na wszystkie powyższe pytania, Dyrektor Izby Celnej ma obowiązek wydania decyzji o zwolnieniu tegoż funkcjonariusza ze służby. Z analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w niniejszej sprawie zaistniały łącznie wszystkie przesłanki o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 8a. Akt oskarżenia został skierowany do sądu w dniu 31.12. 2003r. Skarżący jest oskarżony o czyn z art. 231 par. 2 k.k. w zw. z art. 271 par. 3 k.k Art. 231 par. 1 i par. 2 k.k. mają następujące brzmienia; art. 231 par. 1: Funkcjonariusz publiczny, który przekraczając swoje uprawnienia lub nie dopełniając obowiązków działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3; art. 231 par. 2: Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w par. 1 w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, podlega karze pozbawienia wolności od 1 roku do lat 10. Art. 271 par. 1 i par. 3 mają następujące brzmienia; art. 271 par. 1: Funkcjonariusz publiczny lub inna osoba uprawniona do wystawienia dokumentu, która poświadcza nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5; art. 271 par. 3: Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w par. 1 w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Zgodnie z art. 9 par. 1 k.k. czyn zabroniony popełniony jest umyślnie, jeżeli sprawca ma zamiar jego popełnienia, to jest chce go popełnić, albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi. Przestępstwa z art. 231 par. 2 i 271 par. 3 k.k. są przestępstwami umyślnymi, tzw. kierunkowymi, na co wskazuje m.in. użycie w ich opisie określenia "w celu". Z powyższego wynika, że w niniejszej sprawie zaistniały łącznie okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. pkt. 8a w.w. ustawy. Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego niekonstytucyjności przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8a należy zauważyć, że przepis ten - na podstawie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 27 stycznia 2004 - badany był pod względem jego zgodności z Konstytucją R.P. przez Trybunał Konstytucyjny. W wyroku z dnia 19 października 2004r. K 1/04 OTK-A 2004/9/93 Trybunał orzekł, że przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a w.w. ustawy jest zgodny z art. 32 i nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W obszernym uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny m.in. wskazał na potrzebę wprowadzenia zakwestionowanego rozwiązania w celu eliminacji pola podejrzliwości i spekulacji szkodzących zaufaniu publicznemu oraz podważających autorytet państwa. Trybunał Konstytucyjny zwrócił również uwagę na doniosłość prawidłowego wykonywania zadań Służby Celnej dla budżetu państwa. Trybunał stwierdził: cyt." Powszechnie znane są też ryzyka towarzyszące wykonywaniu służby oraz ich skala - w szczególności wywierana na celników presja korupcyjna oraz częstotliwość stykania się ze środowiskami przestępczymi. Wieloaspektowy, publiczny wymiar Służby Celnej powoduje, że w istotnym stopniu jej działania a nawet wyobrażenia o nich, kształtują autorytet państwa i zaufanie do ich funkcjonariuszy. Stąd też wymagania w stosunku dc funkcjonariuszy publicznych Służby Celnej muszą być tak wysokie, aby podstawy ich autorytetu umacniały". Z powyższego wynika, że tryb kontroli konstytucyjności art. 25 ust. 1 pkt 8a został wyczerpany. Zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji, na którą powołuje się skarżąc; (konkretnie w odniesieniu do zasady równości obywateli wobec prawa -wynikającej z art. 32 i zasady domniemania niewinności - wynikającej z art. 41 ust. 3) nie oznacza kompetencji do kontroli konstytucyjności obowiązującego prawa przez sądy i inne organy powołane do stosowania prawa. Tryb tej kontroli został bowiem wyraźnie i jednoznacznie ukształtowany przez samą Konstytucję. Przepis art. 188 ustawy zasadniczej zastrzega orzekanie w tych sprawach do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego (wyrok Pełnego Składu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31. 01. 2000r, sygn. P/4/99) Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.