I SA/Wa 819/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.), Sędziowie NSA Anna Lech, del. WSA Beata Ziomek, , Protokolant Iwona Kosińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2005 roku sprawy ze skarg S. J., A. J. oraz [...] Zakładów [...] [...] S.A w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [....] w przedmiocie prawa użytkowania wieczystego oddala skargi. I SA/Wa 819/04 UZASADNIENIE Minister Infrastruktury, decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...], uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. w części dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] lipca 1978 r. i umorzył postępowanie o stwierdzenie nieważności tej decyzji, zaś w części, w której stwierdzono nieważność decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] sierpnia 1978 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że Naczelnik Dzielnicy W. decyzją z dnia [...] lipca 1978 r., nr [...] odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości o powierzchni [...] m2 położonej w W. przy ul. [...] [...], oznaczonej hip. "Nieruchomość w m. W. nr [...]". Po rozpatrzeniu odwołania współwłaścicielki przedmiotowej nieruchomości E. J. Naczelnik Dzielnicy W. decyzją z dnia [...] sierpnia 1978 r., nr [...] zmienił decyzję z dnia [...] lipca 1978 r., nr [....] i odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego do całej nieruchomości o pow. [...] m2, położonej przy ul. [...][...], oznaczonej hip. "Nieruchomość w m. W. nr [...]". W wyniku złożonego przez spadkobiercę byłych właścicieli wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowych z dnia [...] lipca 1978 r. i z dnia [...] sierpnia 1978 r. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] sierpnia 1978 r., nr [...] i z dnia [....] lipca 1978 r., nr [...], wskazując, że przedmiotowe decyzje rażąco naruszają prawo – w tym art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, oraz art. 115 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego. Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r. orzekał tylko co do części dawnej nieruchomości w. położonej w W. przy ul. [...] [...], oznaczonej hip. "Nieruchomość w m. W. nr [...]", to jest do gruntu o pow. [...] m2 stanowiącego własność Skarbu Państwa będącego częścią działki ewidencyjnej nr [...], obręb [...], pozostającej we władaniu użytkownika wieczystego W. Zakładów [...] [...] SA z siedzibą w W.. W pozostałej części dawna nieruchomość stanowi obecnie własność komunalną i w tej części właściwym do oceny legalności zaskarżonych decyzji jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Jak wynika z treści decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r. i z akt sprawy, Wojewoda [...] badał dwie decyzje – decyzję z dnia [...] lipca 1978 r. i zmieniającą ją w trybie art. 115 § 1 ówcześnie obowiązującego kodeksu postępowania administracyjnego (obecnie art. 132 kpa) decyzję z dnia [...] sierpnia 1978 r. Powołany przepis art. 115 kpa stanowił: "jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony, a organ administracji państwowej, który wydał decyzję, uzna, że to odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać nową decyzję, w której uchylił lub zmieni zaskarżoną decyzję". Przepis ten przewiduje więc wyjątek od zasady związania organu pierwszej instancji własną decyzją i pozwala na jej zmianę w granicach wskazanej samokontroli. Jednocześnie takie sformułowanie art. 115 § 1 kpa oznacza, że na skutek zmiany zaskarżonej decyzji do obiegu prawnego wchodzi nowa decyzja, a wcześniejsza traci swój byt prawny. Należy więc stwierdzić, iż Wojewoda [...] nie mógł ocenić legalności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] lipca 1978 rnr [...], która przestała istnieć w obiegu prawnym. Postępowanie w przedmiocie oceny legalności mogło być zatem prowadzone tylko wobec decyzji z dnia [...] sierpnia 1978 r. Dopiero wycofanie z obiegu prawnego decyzji z dnia [...] sierpnia 1978 r. może spowodować, iż "odżyje" byt prawny decyzji z dnia [...] lipca 1978 r. W postępowaniu prowadzonym przed organem wojewódzkim ustalono także, że decyzja Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] sierpnia 1978 r. dotknięta jest wadą z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, co skutkowało stwierdzeniem jej nieważności. Ustalenie takie znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym z uwagi na naruszenie przez Naczelnika Dzielnicy W. przepisu art. 115 § 1 kpa, które to naruszenie w opinii Wojewody [...] zasadnie zakwalifikowane zostało jako rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Decyzja z dnia [...] sierpnia 1978 r. zawiera również inną wadę, która również spełnia przesłanki z art. 156 pkt 2 kpa. Z zaświadczenia Państwowego Biura Notarialnego w W. z dnia [...] listopada 1974 r., nr [...] wynika bowiem, iż właścicielami nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] [...], oznaczonej nr hip. [...] byli J. J., J. J. i E. J. Z treści decyzji z dnia [...] sierpnia 1978 r. wynika zaś, że została ona skierowana do E. J. i J. J., który zmarł [...] lutego 1973 r. Skoro zatem przed wydaniem przedmiotowej decyzji strona zmarła, to organ administracyjny obowiązany był ustalić krąg jej spadkobierców. Niedopełnienie tego obowiązku spowodowało rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, poprzez skierowanie rozstrzygnięcia do osoby zmarłej, co stanowi wadę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2. Organ uznał również, że decyzja Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] sierpnia 1978 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych w przedmiotowej sprawie. Podstawą ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz W. Zakładów [...] [...] SA z siedzibą w W. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1992 r., nr [...], tym samym brak jest nieodwracalnych skutków prawnych, gdyż właściwy organ administracji publicznej może przy pomocy dostępnych mu środków prawnych, w odrębnym postępowaniu, decydować o bycie prawnym powołanej decyzji uwłaszczeniowej. Skargi na decyzję Ministra Infrastruktury wnieśli S. J., A. J. oraz W. Zakłady [...] [...] SA w S. J. i A. J. zaskarżyli decyzję Ministra Infrastruktury w części, którą uchylono decyzję Wojewody [...] w części stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] lipca 1978 r. i umorzono postępowanie o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W ocenie skarżących Minister obowiązany był rozpatrzeć prawidłowość decyzji z dnia[....] lipca 1978 r. Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji przedłuża znacznie postępowanie i pozbawia stronę możliwości dochodzenia odszkodowania z art. 160 kpa odnośnie części nieruchomości objętej decyzją z [...] lipca 1978 r. W. Zakłady [...] [...] SA w W. zaskarżyły decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. i wniosły o jej uchylenie w zaskarżonej części zarzucając naruszenie art. 10 § 1 kpa, 77 § 1 kpa, 156 § 1 i § 2 kpa. Minister Infrastruktury w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargi są nieuzasadnione. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wskazuje, że decyzja taka obarczona jest ciężką wadą od dnia jej wydania. Skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji jest wyeliminowanie jej z obrotu prawnego i to ze skutkiem ex tunc. Oznacza to, że sprawa wraca do stanu sprzed wydania decyzji, co do której orzeczono nieważność. W rozpatrywanej sprawie stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] sierpnia 1978 r. powoduje konieczność rozpoznania przez organ odwołania ówczesnej współwłaścicielki przedmiotowej nieruchomości E. J. od decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] lipca 1978 r. Bowiem decyzja z dnia [...] sierpnia 1978 r. została wydana na skutek odwołania E. J. od decyzji z dnia [...] lipca 1978 r. Stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 1978 r. otwiera na nowo drogę do rozpoznania odwołania wniesionego od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 1978 r. W tej sytuacji prawidłowo organ nadzoru w zaskarżonej decyzji uchylił decyzję nadzorczą w części dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1978 r. i umorzył postępowanie z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli nieruchomości o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Skoro bowiem zostało wniesione odwołanie w trybie zwykłym od tej decyzji, to pierwszeństwo ma ten tryb weryfikacji decyzji organu pierwszej instancji, a nie późniejszy wniosek spadkobierców dawnych właścicieli o stwierdzenie nieważności decyzji nieostatecznej, co do której nie zostało jeszcze przez organ rozpatrzone odwołanie. Dlatego umorzenie postępowania wszczętego na wniosek spadkobierców o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lipca 1978 r. zaskarżoną decyzją znajduje oparcie tak w stanie faktycznym jak i prawnym. Również skarga W. Zakładów [...] [...] SA w W. nie ma uzasadnionych podstaw. Skarżący nie wskazał w jaki sposób decyzja w zaskarżonej części narusza art. 10 § 1 kpa i 77 § 1 kpa oraz jaki to miało wpływ na treść tej decyzji. Wbrew stanowisku tego skarżącego decyzja Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] sierpnia 1978 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, co organ nadzoru wykazał w zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.