II SA/Gd 268/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym sprawy ze skargi D. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18 lutego 2005 r., nr [...] w przedmiocie zmiany ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 3 lipca 2001 r. nr [...] w sprawie uprawnień wdowy po kombatancie oddala skargę. Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2004 r., sygn. akt II SA/Gd 2405/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę D. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 3 lipca 2001 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień wdowy po kombatancie. D. K. w październiku 2004 r. złożyła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o zmianę decyzji wydanej przez niego z dnia 3 lipca 2001 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję z dnia 2 stycznia 2001 r. [...] o pozbawieniu jej uprawnień wdowy po kombatancie, uczestniku walk o utrwalenie władzy ludowej. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 10 października 2001 r. Nr [...], na podstawie art. 154 k.p.a. oraz art. 20 ust. 3 w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego jedn. tekst Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) odmówił zmiany tej decyzji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że we wniosku D.K. powołała się na te same okoliczności, które wskazywała w trakcie postępowania weryfikacyjnego. Ponadto organ administracji wskazał, iż strona nie powołała się ani na ustawowe podstawy wznowienia postępowania, ani też na podstawy stwierdzenia nieważności uprzedniej decyzji. W związku z powyższym Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zakwalifikował jej pismo jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 k.p.a., którego treść stanowi, iż decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publiczne, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zdaniem Kierownika została spełniona przesłanka, co do ostateczności decyzji (art. 16 k.p.a.), natomiast strona nie wykazała, iż za uchyleniem przedmiotowej decyzji przemawiał interes społeczny albo słuszny interes strony. Organ wskazał również na to, że przedmiotowa decyzja nie została dotknięta wadliwością, była natomiast zgodna z obowiązującym, w dacie jej wydania, stanem prawnym. D. K. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, domagając się zmiany przedmiotowej decyzji. Strona wskazała, że jej mąż, Z.K., pracował w łagrze (przy nitowaniu łodzi podwodnych). Dokumenty potwierdzające pobyt w łagrze zmuszony był zniszczyć w związku z wkroczeniem Armii Czerwonej, bowiem ich posiadanie mogło grozić śmiercią. D. K. oświadczyła, że przedłożyła wszelkie dokumenty, które były w jej posiadaniu. Nie uwzględniając argumentów tego wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów Osób Represjonowanych, decyzją z dnia 18 lutego 2005 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podzielając w całości argumentację faktyczną i prawną zawartą w jego uzasadnieniu. Ponadto organ wskazał, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie wykazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji własnej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego - organ uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w Kodeksie. Z powyższego przepisu -wyrażającego zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynika, że decyzja taka nie może być w zasadzie wzruszona w trybie postępowania administracyjnego, z wyjątkami ściśle określonymi w przepisach kpa. Jednym z takich wyjątków jest przepis art. 154 kpa., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "słuszny interes strony". Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5.10.2004 r. sygn. akt II SA/Bk 428/04 nie można uznać za słuszny interes strony w świetle art. 154 kpa, jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją- tj. w mniejszej sprawie decyzją Kierownika Urzędu z dnia 3.07.2001 r. Organ wskazał także na fakt uzyskania, przez męża skarżącej, uprawnień kombatanckich wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w organach Służby Bezpieczeństwa nie budzi wątpliwości. Udział w strukturach tego aparatu stanowi natomiast obligatoryjną przesłankę do pozbawienia przyznanych uprawnień kombatanckich, zgodnie z treścią art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U.02.42.371), zgodnie z którym pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów biz wymienione w art. 1 ust. 2. w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały w tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał również, że skarżąca w żaden sposób nie wykazała, aby spełniła przesłanki, których istnienie przewiduje uzyskanie uprawnień kombatanckich. Ponadto organ podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 2004 r. w przedmiotowej sprawie uznał, że decyzja Kierownika Urzędu była zgodna z prawem. Powołując się na art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 2002 Nr 153, poz. 1270), mówiący, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia, wskazano, że w takiej sytuacji organ nie może zaprezentować odmiennej od wyrażonej przez Sąd oceny prawnej w aktualnym stanie faktycznym i prawnym. Organ administracji powołał się także na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego (np. w uchwale z dnia 25 stycznia 1996 r. sygn. akt III AZP 32/95), w których dominuje pogląd, iż nabycie praw kombatanckich przez wdowę po kombatancie jest uprawnieniem pochodnym, nie zaś samoistnym. Nabycie takiego uprawnienia uzależnione jest od tego, czy pierwotnie uprawniony zachowałby je, gdyby żył. Organ wskazał, że mąż zainteresowanej zostałby obecnie pozbawiony uprawnień kombatanckich gdyby żył, ponieważ uprawnienia uzyskał wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. D. K. wniosła skargę na powyższą decyzję do Sądu, domagając się jej uchylenia. Skarżąca wskazała na ciężką sytuację materialną i zdrowotną oraz na fakt przebywania męża w łagrze podczas wojny. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny uprawniony jest do rozpatrzenia skargi w trybie uproszczonym, jeżeli spełnione zostały ustawowe przesłanki określone w art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270). Zgodnie z art. 119 pkt 2 tej ustawy sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W odpowiedzi na skargę organ zawarł również wniosek rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym. Skarżąca nie złożyła wniosku o przeprowadzenie rozprawy. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie do art. 154 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że decyzją, na mocy której strona nabyła prawo, jest jedynie tzw. decyzja konstytutywna, tj. tworząca nowe prawa lub obowiązki. Przepis ten wprowadza możliwość usuwania z obrotu prawnego decyzji ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony. Chodzi zatem o taki decyzje, które organ administracji uważa z różnych względów za niecelowe lub sprzeczne z zakreśloną linią postępowania w sprawach danego rodzaju. Nie ma natomiast decydującego znaczenia to czy decyzja jest zgodna , czy tez sprzeczna z prawem (wyrok NSA z 13 grudnia 1996 r., III SA 1214/95). Uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. nie wiąże się z oceną tej decyzji jako nieprawidłowej (teza pierwsza wyroku NSA z 18 czerwca 1999 r., III SA/7391/98). Wadliwość takiej decyzji może polegać co najwyżej na nieodpowiednim rozumieniu (w zakreślonych prawem granicach) interesu społecznego lub słusznego interesu strony (wyrok NSA z 4 października 1999 r., IV SA 1343/97). Podstawowe znaczenie dla zastosowania trybu określonego w art. 154 na stwierdzenie, że interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiają za uchyleniem lub zmiana decyzji. Przesłanki te mogą wystąpić razem lub oddzielnie (teza trzecia wyroku NSA z 18 lutego 1999 r., IV SA 215/97; wyrok NSA z 26 lipca 1999 r., I SA 1678/98; wyrok NSA z 12 sierpnia 1999 r. I SA 1906/98). Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2004 r., sygn. akt II SA/Gd 2405/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę D. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 3 lipca 2001 r. nr WU-II/K0301/W-324876/2/2001 w przedmiocie uprawnień wdowy po kombatancie. Skarżąca złożyła następnie wniosek do organu administracji o zmianę decyzji pozbawiającej ja tych uprawnień. Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu w tej sprawie jest jedynie ocena zgodności z prawem decyzji wydanej przez niego z dnia 3 lipca 2001 r. nr WU-II/K0301/W-324876/2/2001 utrzymującej w mocy decyzję z dnia 2 stycznia 2001 r. nr WU-V/K0261/W-324876/1/2000 o pozbawieniu jej uprawnień wdowy po kombatancie, uczestniku walk o utrwalenie władzy ludowej, nie zaś merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie pozbawienia skarżącej tych uprawnień. Jak już wskazano wyżej przesłankami do zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. są: 1. na mocy takiej decyzji której żadna ze stron nie nabyła prawa 2. przemawia za tym interes społeczny 3. słuszny interes strony W sprawie niniejszej skarżąca nie wykazał, za zachodzą powyższe przesłanki. Nie wynikają one także z akt administracyjnych sprawy. W szczególności D. K. nie wykazał, że za zmianą decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o pozbawieniu jej uprawnień wdowy po kombatancie przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Na marginesie wskazać należy, że pozbawienie skarżącej uprawnień wdowy po kombatancie, który swoje uprawnienia otrzymał jedynie z tytułu utrwalenia władzy ludowej, w tym w szczególności z tytułu pracy w organach UB leży w interesie społecznym. Nie można bowiem uznać, aby w interesie społecznym było działanie wbrew przepisom obowiązującego prawa, które jednoznacznie stanowi, iż osobom, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, uprawnienia kombatanckie nie przysługują. Mąż skarżącej pracował w organach służby bezpieczeństwa bezspornym zatem jest, że nie przysługiwałyby mu uprawnienia kombatanckie. Z tych tez przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku , na podatnie art. 151 w związku z art. 119 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) skargę oddalił).