II SA/Wa 77/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Asesor WSA Janusz Walawski Protokolant Grzegorz Walczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2004 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie obywatelstwa polskiego oddala skargę Decyzją z dnia [...] września 2003 r. Wojewoda [...], na podstawie art. 6 i 7 ustawy z dnia 25 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 ze zm.) stwierdził, iż J. U. ur. [...] lutego 1994 r. w O. nie nabyła i nie posiada obywatelstwa polskiego. Z uzasadnienia decyzji wynika, że J. U. urodziła się [...] lutego 1994 r. w O. jako córka A. O. (obecnie G. W.). W akcie urodzenia jako nazwisko dziecka wpisano O., jako imię i nazwisko ojca wpisano A. O. Matka J. U. p. G. W. z d. O. jest obywatelką [...]. W chwili urodzenia córki przebywała w Polsce czasowo na podstawie paszportu [...]. Po upływie 6 miesięcy od urodzenia się dziecka, p. G. W. wyjechała wraz z dzieckiem na [...]. Dziecko wyjechało, jak twierdzi matka, na podstawie zaświadczenia ze szpitala. Tamże przyjechał również obywatel polski p. K. H. U. - biologiczny ojciec dziecka, by w dniu [...] lipca 1995 r. złożyć przed Konsulem RP w [...] oświadczenie o uznaniu J. O. za swoje dziecko, na co matka wyraziła zgodę. Zgodnie z oświadczeniem p. G. W., po uznaniu dziecka, Konsul RP w [...] dokonał wpisania dziecka do polskiego paszportu ojca, na podstawie którego J. U. przyjechała do Polski. Z uwagi na nieprawidłowość złożonego oświadczenia o uznaniu dziecka przed Konsulem RP w [...], w dniu [...] grudnia 1997 p. K. H. U. ponownie złożył przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w O. oświadczenie o uznaniu dziecka J. O. za swoje. Matka dziecka wyraziła zgodę na uznanie. Dziecko nosi nazwisko ojca U. W akcie urodzenia dziecka dokonano stosownej wzmianki o uznaniu dziecka przez ojca. W dniu 14 stycznia 1998 r. w Urzędzie Wojewódzkim w K. p. K. U., za zgodą matki, złożył wniosek o wydanie paszportu dla J. U. Do wniosku dołączył odpis aktu urodzenia dziecka oraz potwierdzenie zameldowania na pobyt stały. W dniu następnym odebrał paszport Serii [...] nr [...] wydany przez Wojewodę [...] z ważnością do 15 stycznia 2008 r. Pani G. W. - matka J. U. w dniu 16 kwietnia 2003 r. złożyła wniosek o stwierdzenie posiadania przez córkę obywatelstwa polskiego. Oceniając dokonane ustalenia faktyczne, Wojewoda [...] powołał się na art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, zgodnie z którym zmiany w ustaleniu osoby albo obywatelstwa jednego lub obojga rodziców podlegają uwzględnieniu przy określeniu obywatelstwa dziecka, jeżeli nastąpiły przed upływem roku od dnia urodzenia się dziecka. W ocenie Wojewody [...] złożenie przez ojca dziecka oświadczenia o uznaniu dziecka za swoje nie ma wpływu na obywatelstwo dziecka, gdyż nastąpiło po upływie 1 roku od urodzenia się dziecka. Zdaniem Wojewody [...] w sprawie nie mają zastosowania przepisy Konwencji między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem ZSRR w sprawie zapobiegania powstawaniu przypadków podwójnego obywatelstwa z dnia 31 marca 1965 r. (Dz. U. z 1966 r., Nr 4, poz. 19 ze zm.), na które to przepisy powoływał się pełnomocnik p. G. W., ponieważ akt ten reguluje sytuację, gdzie rodzicami dziecka są osoby, z których jedno ma obywatelstwo jednej umawiającej się strony, a drugie zaś obywatelstwo drugiej umawiającej się strony. J. U. urodziła się jako córka obywatelki [...], zatem nie zachodziła sytuacja uregulowana w przytoczonej konwencji. W wyniku rozpatrzenia odwołania pełnomocnika p. G. W. od powyższej decyzji Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Podtrzymując w całości ustalenia dokonane przez organ I instancji oraz ich ocenę prawną, Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców stwierdził, że ustanowienie prekluzyjnego terminu rocznego w art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim dla skuteczności ustaleń dotyczących osób rodziców lub jednego z rodziców albo ich obywatelstwa miało na celu zniesienie stanu niepewności w obywatelstwie dziecka. Stan faktyczny dotyczący małoletniej J. U. nie mieści się w zakresie powołanego przepisu, ponieważ przekroczony został termin 1 roku od dnia urodzenia się dziecka. Wobec tego, uznanie J. przez jej ojca nie skutkowało nabyciem obywatelstwa polskiego, mimo tego, że w sferze prawa rodzinnego wywołało skutki ex tunc. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi złożonej przez pełnomocnika p. G. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 1 ust. 4 Konwencji między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem ZSRR w sprawie zapobiegania powstawaniu przypadków podwójnego obywatelstwa z dnia 31 marca 1965 r. poprzez jego niezastosowanie, art. 6 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim z dnia 15 lutego 1962 r. poprzez jego niezastosowanie, art. 34 ust. 2 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie, 2) naruszenie prawa procesowego, tj.: art. 8 kpa poprzez naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa, art. 80 kpa polegające na przyjęciu, że J. U. nabyła obywatelstwo [...], w sytuacji, gdy nie przeprowadzono żadnego dowodu w tym przedmiocie, a z pisma Generalnego Konsulatu [...] w K. z dnia 3 września 2003 r. wynika, że matka małoletniej, G. W. nie starała się o nadanie jej dziecku J. U. obywatelstwa [...], art. 107 § 3 kpa polegające na nierozpoznaniu i całkowitym pominięciu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Powołując się na powyższe pełnomocnik wniosła o zmianę, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniosła, że uznanie jest szczególnym sposobem ustalenia ojcostwa (pochodzenia dziecka) i wywiera ono skutki zarówno w sferze prawa rodzinnego, jak i w innych dziedzinach prawnych z mocą wsteczną (ex tunc), tj. od chwili urodzenia się dziecka. Charakter prawny uznania powoduje, że musi ono wywierać skutki jednolicie, ma tym samym moc wobec wszystkich. Dziecko uznane może nie tylko dochodzić od swojego ojca alimentów za okres sprzed uznania, czy też dziedziczyć po ojcu ze skutkiem wstecznym od daty otwarcia spadku, które nastąpiło przed uznaniem. Dziecko, które zostało uznane uzyskuje także w sferze praw stanu, z mocą wsteczną, status prawny dziecka. Zgodnie z art. 1 ust. 1 Konwencji między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem ZSRR w sprawie zapobiegania powstawaniu przypadków podwójnego obywatelstwa z dnia 31 marca 1965 r. rodzice, z których jedno posiada obywatelstwo jednej z umawiających się stron, drugie zaś obywatelstwo drugiej umawiającej się strony, mogą w drodze porozumienia wybrać dla dziecka obywatelstwo jednej z umawiających się stron. Art. 1 ust. 4 Konwencji stanowi natomiast, że w przypadku braku zgodnego oświadczenia rodziców o wyborze obywatelstwa dla dziecka, będzie ono posiadać wyłącznie obywatelstwo tej umawiającej się strony, na terytorium której urodziło się. W związku z powyższym, w ocenie pełnomocnika skarżącej, J. U. nabyła przez urodzenie obywatelstwo polskie. Zdaniem pełnomocnika, w sprawie nie ma zastosowania art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, bowiem osoba ojca J. U. nie uległa zmianie. Znajduje natomiast zastosowanie art. 6 ust. 1 ustawy oraz powołany wcześniej przepis Konwencji z dnia 31 marca 1965 r. Nadto, w przekonaniu pełnomocnika, fakt uzyskania przez J. U. polskiego paszportu świadczy o posiadaniu przez ww. obywatelstwa polskiego. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, zmiany w ustaleniu osoby albo obywatelstwa jednego lub obojga rodziców podlegają uwzględnieniu przy określeniu obywatelstwa dziecka, jeżeli nastąpiły przed upływem roku od dnia urodzenia się dziecka. Trzymiesięczny termin określony w art. 6 ust. 1 i 2 liczy się od dnia, w którym zmiana została ustalona. W sprawie bezsporne są następujące fakty: - dziecko urodziło się w Polsce, - w chwili urodzenia ojciec dziecka był nieznany, - nastąpiło uznanie dziecka przez obywatela polskiego, - matka dziecka posiada obywatelstwo [...]. W świetle powyższych faktów nie może budzić wątpliwości, iż w chwili urodzenia dziecka nie było wiadome, obywatelem jakiego państwa jest ojciec dziecka. W akcie urodzenia dziecka wpisano jako ojca A. O. Wbrew zarzutom skargi ustalony stan faktyczny nie wyczerpuje dyspozycji art. 6 ust. 1 ustawy o obywatelstwie. W myśl tego przepisu dziecko rodziców, z których jedno jest obywatelem polskim, drugie zaś obywatelem innego państwa, nabywa przez urodzenie obywatelstwo polskie. Jednakże rodzice w oświadczeniu złożonym zgodnie przed właściwym organem w ciągu trzech miesięcy od dnia urodzenia się dziecka mogą wybrać dla niego obywatelstwo państwa obcego, którego obywatelem jest jedno z rodziców, jeżeli według prawa tego państwa dziecko nabywa jego obywatelstwo. Powołany przepis nie znajduje zastosowania, ponieważ w chwili urodzenia J. U. wiadome było jedynie, iż jej matka jest obywatelką [...]. Ojciec dziecka był nieznany. Z chwilą uznania dziecka przez obywatela polskiego - K. U. doszło do zmiany osoby ojca, co spowodowało, że dziecko przyjęło inne nazwisko (poprzednio O., obecnie U.). Tym samym, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ administracji publicznej prawidłowo, jako podstawę wydanej decyzji stwierdzającej, że J. U. nie nabyła i nie posiada obywatelstwa polskiego, powołał art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim. Prawidłowo też uznał, iż przekroczony został termin określony w ww. przepisie. Należy zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącej, iż uznanie dziecka ma charakter deklaratoryjny i działa wstecz, co wynika z deklaratoryjnego charakteru uznania. Skutki uznania (ex tunc) rozciągają się jedynie na stosunki rodzinnoprawne między uznanym, a uznającym. Dziecko uznane od chwili urodzenia uzyskuje w sferze praw stanu, z mocą wsteczną, status prawny dziecka chroniony przez prawo. Z chwilą uznania dziecko otrzymuje uprawnienia do środków utrzymania, alimentów, świadczeń z ubezpieczenia społecznego itp. Skutki uznania odnoszą się jednak wyłącznie do stosunku rodzinnego, nie dotyczą natomiast stosunków prawnych innego rodzaju. Prawa stanu, na jakie powołuje się pełnomocnik skarżącej, nie obejmują prawa do obywatelstwa polskiego. Są to bowiem niemajątkowe prawa z zakresu prawa rodzinnego (por. Encyklopedia nie tylko dla pracowników, Bielsko-Biała, 2002 r. PPV Park Spółka z o.o.). W sprawie nie znajdują zastosowania przepisy Konwencji między Rządem PRL a Rządem ZSRR z dnia 31 marca 1965 r. w sprawie zapobiegania powstawaniu przypadków podwójnego obywatelstwa (Dz. U. z 1966 r., Nr 4, poz. 19), ponieważ w chwili urodzenia J. U. nie było znane obywatelstwo (polskie) ojca dziecka. Nie można zgodzić się z zarzutami skargi, zgodnie z którymi zaskarżona decyzja narusza prawo, albowiem J. U. posiada polski paszport. Zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy o obywatelstwie polskim posiadanie i utratę obywatelstwa polskiego stwierdza wojewoda. Jak wynika z akt sprawy, obecnie prowadzone jest postępowanie zmierzające do ustalenia, czy były podstawy do wydania ww. polskiego paszportu, tym bardziej, że wniosek w tej sprawie został złożony 14 stycznia 1998 r., podczas gdy postępowanie w sprawie obywatelstwa zostało wszczęte w dniu 16 kwietnia 2003 r. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), należało orzec jak w sentencji.