V SA/Wa 2767/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Barbara Wasilewska (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Asesor WSA - Andrzej Kania, Protokolant - Anna Michałowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2005 r. sprawy ze skargi P. M. S.A. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe - oddala skargę - Na podstawie zgłoszenia celnego z [...] .12.2000 r. JDA SAD nr [...] , Dyrektor Urzędu Celnego w W., objął procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym importowany, przez P. M. S.A. w W. z P., towar w postaci cyfrowych odbiorników satelitarnych. Do określenia kwoty wynikającej z długu celnego zastosowano stawkę celną obniżoną (zerową) jak dla towarów pochodzących z Unii Europejskiej, na podstawie świadectwa przywozowego EUR. 1 nr [...] , dołączonego do zgłoszenia celnego. W wyniku kontroli dowodów pochodzenia, przeprowadzonej przez p. władze celne w firmie eksportera stwierdzono, że w związku z upadłością firmy eksportera nie jest możliwe przeprowadzenie stosownej kontroli, a tym samym niemożliwe jest potwierdzenie, iż dowód pochodzenia spełnia wymogi Protokołu nr 4 Układu Europejskiego. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu [...] Celnego w W. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie i decyzją z [...] .11.2003 r. uznał przedmiotowe zgłoszenie za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej i kwoty podatku VAT oraz ponownie określił kwotę wynikającą z długu celnego z zastosowaniem stawki celnej konwencyjnej i podatek VAT od importowanego towaru. Po rozpoznaniu odwołania importera Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...] .08.2004 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że skoro przyznanie preferencji celnych możliwe jest tylko dla towarów pochodzących z Unii Europejskiej przy spełnieniu warunku prawidłowego ich udokumentowania i bezpośredniego transportu, to w sprawie niniejszej, w której jak wynika z pisma władz celnych kraju eksportu, niemożliwe jest potwierdzenie przez te władze preferencyjnego, unijnego pochodzenia towaru, z powodu upadłości firmy eksportera, należy na podstawie art. 32 pkt 6 Protokołu 4 odmówić preferencji. Organ celny zaznaczył, iż przepisy Protokołu 4 nie wymagają uzasadnienia wyniku weryfikacji, ani wyjaśnienia zasad jej przeprowadzenia, a jej wyniki są wiążące dla władz celnych kraju importu. Organ odwoławczy nie podzielił podniesionych w odwołaniu zarzutów dotyczących braku podstaw do wszczęcia postępowania weryfikacyjnego, jak również twierdzeń strony, że na podstawie art. 32 pkt 6 Protokołu 4 należy upadłość firmy potraktować jako "wyjątkową okoliczność", mając zwłaszcza na uwadze, iż działając w dobrej wierze importer nie powinien ponosić odpowiedzialności za działania lub zaniechania zagranicznych organów administracyjnych, jak również przedsiębiorców. Uznając, że w świetle wyników dochodzenia p. władz celnych organ pierwszej instancji miał podstawę prawną do wszczęcia postępowania weryfikacyjnego a w efekcie jego wyników uznania, że zadeklarowane w zgłoszeniu celnym preferencyjne pochodzenie towaru, potwierdzone świadectwem EUR 1, uzasadniało i dokonania korekty stawki celnej oraz określenia kwoty wynikającej z długu celnego. W skardze z [...] .09.2004 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. Zarzucił, że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 32 pkt 1 i 6 Protokołu 4 stanowiącego załącznik do Układu Europejskiego oraz nieuwzględnienie przy ocenie stanu prawnego § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 25 września 2001 r. (Dz.U. z 2001 r. Nr 112, poz. 1199), jak również przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 121 § 1, 122, 123 oraz 187 Ordynacji podatkowej. Skarżący zarzucił także naruszenie art. 27 Konstytucji, polegające na nie dokonaniu urzędowego tłumaczenia na język polski pisma władz p. odpowiednich dokumentów. Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona i podlega oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 13 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. nr 23 poz. 117 ze zm.) obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi spełniają warunki do ich zastosowania. Zastosowanie tych stawek może nastąpić o ile zostaną spełnione wymogi określone przepisami prawa, w tym umowami międzynarodowymi. Warunki uzyskiwania preferencyjnego pochodzenia, jakie powinny spełniać towary oraz sposoby jego dokumentowania zdefiniowane zostały w zawartych umowach międzynarodowych, które przewidują stosowanie stawek obniżonych (art. 20 § 1 i § 2 Kodeksu celnego). Obowiązująca w dniu dokonania zgłoszenia celnego Taryfa celna przewidywała stawki celne obniżone na towary pochodzące z P., oznaczone kodem [...] . Zgodnie z ust.1 lit. d i ust. 5 pkt 1 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (DZ. U. z 1999r. Nr 107 poz. 1217 ze zm.), obniżone stawki celne obowiązywały w stosunku do niektórych towarów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej. Rozporządzenie to obowiązywało w dacie zgłoszenia celnego i zarzut skarżącego co do stosowania rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25.09.2001 r. jest całkowicie pozbawiony podstaw merytorycznych jak również formalnych ponieważ nie obowiązywał w dacie zgłoszenia celnego. W razie nie udokumentowania pochodzenia towarów zgodnie z wymogami określonymi w umowach międzynarodowych stosowane miały być odpowiednio stawki autonomiczne lub konwencyjne (ust. 6 postanowień wstępnych Taryfy celnej – "stawki celne"). Umową międzynarodową regulującą obrót towarowy pomiędzy Polską a krajami Unii Europejskiej jest Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony, sporządzony w Brukseli dnia 16 grudnia 1991roku (Dz. U. z 1994r. Nr 11 poz. 38). Jeżeli chodzi o zastosowanie obniżonych stawek celnych to zgodnie z postanowieniami Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego dotyczącego definicji pojęcia "produkt pochodzący" i metod współpracy administracyjnej (Dz. U. z 1997r. Nr 104 poz. 662) produkty pochodzące z krajów Wspólnoty korzystają w imporcie w celach handlowych do Polski z takich stawek, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące wymagania: 1) przedłożone zostanie świadectwo przewozowe EUR.1 odpowiadające wzorowi zamieszczonemu w załączniku Nr III do omawianego Protokołu lub deklaracja, której tekst zawiera załącznik Nr IV do tegoż dokumentu, złożona przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej albo innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty w sposób wystarczający do ich identyfikacji (art. 16 Protokołu), 2) udokumentowany zostanie bezpośredni przywóz towarów do Polski z obszaru Wspólnoty Europejskiej lub tranzytem przez terytoria innych krajów pod warunkiem, że towary te będą pozostawać pod dozorem celnym państw tranzytu (art. 13 Protokołu Nr 4). W rozstrzyganej sprawie postępowanie toczyło się w oparciu o art. 65 § 4 pkt 3 Kodeksu celnego, na skutek wszczętego przez organ celny zgodnie z art. 70 § 1 i art. 83 Kodeksu celnego postępowania weryfikacyjnego, w ramach kontroli postimportowej. Organ celny, mimo przyjęcia zgłoszenia celnego, ma na podstawie art. 32 Protokołu Układu Europejskiego możliwość weryfikacji dowodów pochodzenia w postaci świadectwa EUR 1 lub deklaracji na fakturze, możliwość kontroli dokumentów: a)wyrywkowo lub b) gdy ma uzasadnione wątpliwości co do autentyczności dokumentu lub rzetelności informacji dotyczących prawdziwego pochodzenia sprawdzanych produktów. W ramach prowadzonej weryfikacji polskie władze celne uzyskały od władz celnych p. negatywny wynik weryfikacji świadectwa EUR 1 wobec braku możliwości przeprowadzenia stosownej kontroli z uwagi na upadłość firmy eksportera, dlatego też uznały, że świadectwo pochodzenia nie spełnia wymogów co do autentyczności i rzetelności. W tej sytuacji brak możliwości unijnego pochodzenia towaru, z powodu upadłości firmy, skutkującego przyznanie preferencji stanowi podstawę do odmowy ich przyznania. Nie można się zgodzić ze skarżącym, iż jest to "wyjątkowa okoliczność" wynikająca z art. 32 pkt 6 Protokołu, ponieważ organ celny ma prawo w ciągu trzech lat od wystawienia dokumentu dokonać jego weryfikacji, w sposób, który uzna za właściwy w danej sprawie. Eksporter zaś ma obowiązek w ciągu trzech lat udostępnić na żądanie władz celnych dokumenty potwierdzające status pochodzenia. Niedopełnienie tego obowiązku eksportera skutkuje odmową udzielenia importerowi preferencji celnych. W przypadku gdy uzyskane w ramach prowadzonej kontroli informacje władz celnych kraju eksportera W tej sytuacji zdaniem sądu organy celne prawidłowo przyjęły, iż w oparciu o negatywną weryfikację władz p., wiążącą polskie służby celne, brak jest podstaw do uznania świadectwa EUR 1 za spełniający wymogi, zaś upadłości firmy eksportera za "wyjątkową okoliczność". Odmowa zastosowania przez organ celny preferencji celnych w postaci obniżonej stawki celnej UE nie jest uzależniona od wykazania przez władze celne, że importer działał w złej wierze i nie ma znaczenia dla tych ustaleń. Okoliczność ta ma znaczenie dla poboru lub rezygnacji z niego odsetek wyrównawczych należnych w przypadku przesunięcia daty powstania długu celnego i w sprawie niniejszej organy celne skorzystały z tego uprawnienia rezygnując z poboru odsetek. Skarżący, jako podstawę wniesionej skargi wskazał naruszenie przez organy celne przepisów Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu sytuacja taka nie zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Z treści art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego wynika, że do weryfikacji dowodów pochodzenia towarów uprawnione są wyłącznie władze celne kraju eksportu. Dokonana przez te władze weryfikacja dowodów pochodzenia prowadzona jest w ramach współpracy organów celnych państw stron Układu Europejskiego. Chybiony jest zatem zarzut skarżącego dokonania weryfikacji dowodu pochodzenia bez udziału skarżącego. Skarżący był powiadomiony o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego i miał możliwość uczestniczenia w nim na każdym etapie postępowania jak również składania dowodów w sprawie. Wzruszenia zaskarżonej decyzji nie uzasadnia również podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia Konstytucji RP, iż organ celny orzekał na podstawie dokumentu w języku angielskim, ponieważ stosowne urzędowe tłumaczenia pism władz p. znajdują się w aktach administracyjnych. W związku z brakiem naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy Sąd nie podzielił także zarzutu skarżącej, że postępowanie celne w sprawie zostało przeprowadzone w sposób nie budzący zaufania do organów celnych (art. 121 Ordynacji podatkowej). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.