IV SAB/Wa 47/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki /spr./, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Miron, sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant Łukasz Tabor, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2005 r. sprawy ze skargi M. B. na bezczynność Ministra Środowiska w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przejęcia nieruchomości rolnej na rzecz Skarbu Państwa 1. Nakazuje Ministrowi Środowiska wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku G. B. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] lutego 1959 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Zarządu Lasów Państwowych w S. z dnia [...] grudnia 1958 r. – w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 2. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz M. B. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 18 czerwca 2001 roku G. B. wniósł do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] lutego 1959 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji dyrektora Zarządu Lasów Państwowych w S. z dnia [...] grudnia 1958 r. w przedmiocie przejęcia działki nr [...] zapisanej w księdze wieczystej "[...]". Wskazał, iż przed przejęciem działki przez Państwo stanowiła ona własność jego ojca J. B. Do wniosku załączono m.in. kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w M. o stwierdzeniu nabycia spadku po J. B. oraz J. B., z którego wynikało, iż spadek po J. B. nabył m.in. M. B. i, wnoszący o stwierdzenie nieważności decyzji, G. B. Wniosek ten został przekazany według właściwości do Ministra Środowiska pismem z dnia 26 czerwca 2001 r. W dniu 12 marca 2002 r. G. B. wniósł do Ministra Środowiska zażalenie w trybie art. 37 K.p.a. w sprawie nie załatwienia jego wniosku w terminie wynikającym z art. 35 K.p.a.. Pismem z dnia 14 lutego 2005 r. skargę na bezczynność organu wniósł, za pośrednictwem Ministra Środowiska M. B. Wskazał w niej, iż jest jednym ze spadkobierców J. B. i jest zainteresowany załatwieniem sprawy wszczętej z wniosku jego brata – G. B. Wniosek w tym przedmiocie został złożony w dniu 18 czerwca 2001 r. a sprawa nie została do dnia złożenia skargi załatwiona. W odpowiedzi na skargę Minister wyjaśnił, iż w jego ocenie w sprawie nie toczy się żadne postępowanie. Bowiem wnioskodawca pismem z dnia 28 lutego 2005 r. został wezwany do przedłożenia w terminie 7 dni szeregu dokumentów, m.in. potwierdzonego za zgodność z oryginałem postanowienia o nabyciu spadku po J. B. pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Wnioskodawca ponownie przedłożył jednak wyłącznie kserokopie postanowienia o nabyciu spadku. W tej sytuacji został on poinformowany, pismem z dnia 7 kwietnia 2005 r. o pozostawieniu sprawy bez rozpoznania. Pismem procesowym z dnia 20 maja 2005 r. Skarżący wystąpił o odroczenie wyznaczenia rozprawy z uwagi na wniesienie w trybie art. 52 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) wezwania do usunięcia naruszenia prawa w związku z pismem Ministra Środowiska o pozostawieniu sprawy bez rozpoznania. W trakcie rozprawy uczestnik postępowania sądowego G. B. okazał oryginał odpisu postanowienia o nabyciu spadku po J. B. Wniósł także o odroczenie rozpatrzenia sprawy do czasu zajęcia stanowiska przez Ministra Środowiska w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia prawa w związku z pismem o pozostawieniu sprawy bez rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd, po okazaniu mu oryginału odpisu postanowienia o nabyciu spadku po J. B., uznał, iż skarżący M. B., będący jednym ze spadkobierców J. B., miał interes prawny do wniesienia skargi, w rozumieniu art. 50 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na bezczynność w załatwieniu sprawy dotyczącej odziedziczonych praw pomimo, że z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wystąpił inny spadkobierca. Sąd uwzględnił skargę, gdyż organ administracji w sprawie niniejszej pozostaje w bezczynności. Wobec wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w 2001 roku nie ulega wątpliwości, iż nie został zachowany w sprawie termin wynikający z art. 35 §. 2 K.p.a. a więc naruszony został obowiązek załatwienia w terminie 2 miesięcy nawet spraw szczególnie skomplikowanych. Z akt nie wynika aby organy podejmowały czynności w sprawie wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 K.p.a.). Może o tym świadczyć, wystosowane dopiero po wniesieniu zażalenia na bezczynność, pierwsze pismo w sprawie - skierowane do Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych (z dnia 2 kwietnia 2003 r.). Energiczniejsze działania zostały podjęte dopiero po dniu wniesienia skargi na bezczynność, kiedy to pismami z dnia 22 lutego 20005 r zwrócono się do Sądu Rejonowego dla W., Nadleśnictwa D. i Urzędu Miasta W. W tym kontekście trzeba zauważyć, iż wezwanie do uzupełnienia dokumentów (m.in. do przedłożenia postanowienia o nabyciu spadku) skierowano do wnioskodawcy po wystosowaniu powyższych pism. Zarówno w piśmie z dnia 2 kwietnia 2003 r. jak i skierowanych 22 lutego 2005 r. organ administracji powoływał się na fakt prowadzenia postępowania administracyjnego. W tej sytuacji wezwanie z dnia 28 lutego 2005 r., wystosowane z powołaniem na art. 64 § 2 K.p.a., nie mogło być dokonane na tej podstawie prawnej, gdyż postępowanie w sprawie z wniosku G. B. było już faktycznie od dłuższego czasu prowadzone. Trzeba podkreślić, iż w sprawie nie wydano także uprzednio decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 157 §. 3 K.p.a. W tym kontekście zaniechanie załatwienia spawy poprzez jej pozostawienie bez rozpoznania z przywołaniem art. 64 §. 2 K.p.a. stanowi w istocie pozostawanie w bezczynności organu. Pomimo, iż o wszczęciu postępowania nie poinformowano wszystkich zainteresowanych (art. 61 § 4 K.p.a.), błędne jest stanowisko organu, iż w sprawie nie toczy się postępowanie administracyjne. W sytuacji, gdy postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zostało wszczęte na wniosek (art. 157 § 2 K.p.a.), lecz ujawnione zostaną przeszkody formalne dla jego kontynuowania, np. stwierdzono rzeczywisty brak wiarygodnego dokumentu potwierdzającego legitymację prawną do żądania wszczęcia postępowania przez wnioskodawcę, a wnioskodawca tego braku nie usunął, organ administracji obowiązany był wydać decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie (art. 105 § 1 K.p.a.), natomiast w sytuacji gdy przeszkód do załatwienia sprawy nie było wydać decyzje w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 158 K.p.a.). Stwierdzona przez Sąd bezczynność w załatwieniu sprawy polega na zaniechaniu wydania przewidzianego prawem rozstrzygnięcia przez 4 lata a więc na rażącym naruszeniu terminu wynikającego z art. 35 K.p.a. Rozstrzygniecie to nie zostało wydane do czasu rozpatrzenia skargi przez Sąd, co prowadziła do jej uwzględnienia. Sąd nie uwzględnił wniosków M. i G. B. o odroczenie terminu rozpatrzenia sprawy. W ocenie Sądu, wniesienie skargi na bezczynność przed poinformowaniem wnioskodawcy przez organ administracji o pozostawieniu sprawy bez rozpoznania na zasadzie art. 64 § 2 K.p.a., umożliwia Sądowi ocenę działania tego organu administracji w ramach całego postępowania zainicjowanego wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, także co do działań podejmowanych po wniesieniu skargi (w tym w zakresie pozostawienia sprawy bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 K.p.a.), bez potrzeby spełniania wymagania określonego w art. 52 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Czynność polegająca na pozostawieniu sprawy bez rozpoznania nie ma przymiotu rozstrzygnięcia ostatecznego i może podlegać ocenie Sądu jako element postępowania, w ramach którego zarzucono organowi administracji bezczynność. Jedynie na marginesie można zauważyć, iż przyjęcie odmiennej koncepcji prowadzić by musiało, w ocenie Sądu, do oddalenia skargi. Założenie bowiem, iż pozostawienie sprawy bez rozpoznania stanowi quasi ostateczną czynność lub rozstrzygniecie administracyjne, mogące być weryfikowane jedynie w drodze odrębnego zaskarżenia, z zachowaniem wynikających stąd rygorów określonych w art. 52 i 53 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oznaczałoby, iż w rozpatrywanej sprawie Sąd nie może oceniać legalności tej czynności. W tej sytuacji organ administracji nie pozostawałby w bezczynności, gdyż dokonałby on w ramach postępowania czynności, która nie podlega kontroli w ramach danej sprawy, lecz może być odrębnie zaskarżona. W sprawie tej nie mógłby bowiem znaleźć zastosowania także art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż rozpatrzenie zasadności pozostawienia sprawy bez rozpoznania nie byłoby niezbędne dla załatwienia sprawy, skoro kwestia ta może być przedmiotem odrębnej skargi. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.