II OZ 183/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA A. Gliniecki (spr.), Sędziowie NSA, Protokolant, po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 1494/04 o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Stowarzyszenia K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia [...], zn. [...] w przedmiocie uzgodnienia projektu budowlanego p o s t a n a w i a oddalić zażalenie Stowarzyszenie Kulturalno-Ekologiczne "Z.-M." w dniu 2 lipca 2004 r. /data stempla pocztowego/ błędnie skierowało, za pośrednictwem Głównego Inspektora Sanitarnego skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia 28 maja 2004 r., (...) utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Mieście Stołecznym W. z dnia 16 lutego 2004 r., (...) uzgadniającą dokumentację projektową wielorodzinnych budynków mieszkalnych. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. wniósł o jej oddalenie. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie z dnia 26 października 2004 r., Stowarzyszenie zostało wezwane pismem z dnia 29 października 2004 r. do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono Stowarzyszeniu w dniu 3 listopada 2004 r. W dniu 10 listopada 2004 r. skarżące Stowarzyszenie wniosło o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podano, iż w dniu 4 listopada 2004 r. Stowarzyszenie uzyskało status organizacji pożytku publicznego i jej działalność podlega przepisom ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie /Dz.U. nr 96 poz. 873/. W urzędowym formularzu wniosku, który wpłynął do Sądu w dniu 9 grudnia 2004 r., Stowarzyszenie podniosło, że jako organizacja pożytku publicznego powinno być zwolnione z kosztów postępowania. Z tego względu Stowarzyszenie złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie. Jednocześnie we wniosku Stowarzyszenie wykazało zgromadzone na dwóch rachunkach bankowych środki finansowe, w kwocie 5.454,27 zł oraz 12.875,23 EUR. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2005 r., VII SA/Wa 1494/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że okoliczność posiadania przez Stowarzyszenie statusu organizacji pożytku publicznego nie jest przesłanką automatycznego zwolnienia z kosztów sądowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, toteż wniosek należy rozpatrywać na zasadach ogólnych. Sąd uznał zatem, że zgromadzone przez Stowarzyszenie środki finansowe nie uzasadniają przyznania prawa pomocy także w zakresie częściowym, a wpis w wysokości 500 zł znajduje się w zasięgu możliwości finansowych skarżącego. Odpis postanowienia doręczono Stowarzyszeniu w dniu 25 stycznia 2005 r. W dniu 1 lutego 2005 r. /data stempla pocztowego/ Stowarzyszenie wniosło zażalenie na powyższe postanowienie Sądu z dnia 19 stycznia 2005 r. W zażaleniu tym podniesiono, iż organizacja posiada status organizacji pożytku publicznego i stosownie do przepisu art. 24 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, organizacje zwolnione są z kosztów sądowych, a zwolnienie to "nie jest uwarunkowane wielkością konta danego stowarzyszenia posiadającego taki status". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z generalną zasadą ponoszenia kosztów postępowania sądowego i stosownie do art. 214 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ jeżeli ustawa nie stanowi inaczej do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Prawo pomocy jest wyjątkiem od tej zasady i zastosowanie tej instytucji ogranicza się do szczególnie uzasadnionych przypadków. Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej i innym jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, może nastąpić w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, o jaki wnioskuje Stowarzyszenie, następuje w przypadku wykazania braku środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania /art. 246 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Z przepisu tego wynika, że warunkiem ubiegania się o prawo pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie nie posiadania przez wnioskującego żadnych środków finansowych. W niniejszej sprawie, Stowarzyszenie wykazało w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym /zgromadzone na dwóch rachunkach bankowych/ środki finansowe w wysokości 5.454,27 zł i 12.875,23 EUR. Kwoty te nie mogą uzasadniać przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, ani nawet w zakresie częściowym. Powołany przez Stowarzyszenie przepis art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie /Dz.U. nr 96 poz. 873/ stanowi, iż organizacji pożytku publicznego, w odniesieniu do prowadzonej przez nią działalności pożytku publicznego, przysługuje zwolnienie od opłat sądowych - na zasadach określonych w przepisach odrębnych. Ze zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, w oparciu o ten przepis, organizacje pożytku publicznego korzystają w sprawach cywilnych /art. 8. ust 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz.U. 2002 nr 9 poz. 88/. Natomiast ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wśród podmiotów, które są zwolnione z mocy ustawy od ponoszenia kosztów sądowych /art. 239/, nie wymienia organizacji pożytku publicznego. Wprawdzie w art. 240 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi znajduje się delegacja, upoważniająca Radę Ministrów do udzielenia organizacjom społecznym zwolnienia od wpisu, jednakże do tej pory nie zostało wydane przedmiotowe rozporządzenie. Nie ma zatem przepisów odrębnych, które by regulowały zasady zwalniania organizacji pożytku publicznego od opłat sądowych w sprawach sądowoadministracyjnych. W świetle powyższych ustaleń, stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym postanowieniu, jest zgodne z prawem. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji postanowienia.