II SA/Wa 1209/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędzia NSA Małgorzata Poczwarek, Asesor WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Protokolant Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2005 r. sprawy ze skargi W.M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego W.M. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Decyzją personalną nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. (sygn. [...]), wydaną na podstawie art. 104 kpa, art. 39 ust. 2 pkt 1 oraz art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), Dyrektor Generalny Służby Więziennej zwolnił [...] W.M. z dniem [...] listopada 2003 r. ze Służby Więziennej z powodu orzeczenia przez komisję lekarską trwałej niezdolności do służby. W uzasadnieniu podał, że wyrokiem z dnia 11 czerwca 2003 r. (sygn. akt II SA 3246/02) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2002 r. (nr [...]) w przedmiocie zwolnienia W.M. ze Służby Więziennej oraz poprzedzające ją decyzje Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] czerwca 2002 r. (nr [...]) i z dnia [...] kwietnia 2002 r. (sygn. [...]) w tej samej sprawie. Realizując wyrok NSA dyrektor Aresztu Śledczego w O., w trybie art. 45 ustawy o służbie Więziennej, decyzją personalną z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] mianował W.M. na stanowisko [...], tj. na stanowisko zajmowane przed zwolnieniem go ze służby. Organ wskazał, że w okresie pozostawania poza służbą W.M. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. został uznany przez Wojewódzką Komisję Lekarską MSWiA w O. za całkowicie niezdolnego do służby w więziennictwie i zaliczony do [...] grupy inwalidzkiej, orzeczenie powyższe zatwierdziła w dniu [...] grudnia 2002 r. Okręgowa Komisja Lekarska MSWiA w K.. Orzeczenie o całkowitej niezdolności ww. do służby w więziennictwie jest nadal obowiązujące, a tym samym, zgodnie z treścią art. 39 ust. 2 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej, stanowi obligatoryjną przesłankę do zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Na podstawie art. 108 kpa decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na ochronę zdrowia funkcjonariusza. W odwołaniu od powyższej decyzji do Ministra Sprawiedliwości W.M. zarzucił organowi, że wydając zaskarżoną decyzję oparł się na orzeczeniu Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w O. z dnia [...] listopada 2002 r., czyli orzeczeniu sprzed roku, które w pkt 6 stwierdzało, że inwalidztwo jest czasowe. W jego ocenie, przywrócenie do służby powinno być poprzedzone badaniem lekarskim, czego nie uczyniono pomimo jego próśb o skierowanie na komisję lekarską, zgodnie z uprawnieniem wynikającym z art. 38 ustawy o Służbie Więziennej. Podniósł ponadto, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia [...] listopada 2003 r. stwierdził, że nie kwalifikuje się do żadnego stopnia niepełnosprawności. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 31 ust. 4 i art. 39 ust. 2 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał w szczególności, że sprawa ponownego skierowania W.M. na komisję lekarską była jednym z elementów prowadzonego przez dyrektora Aresztu Śledczego w O. postępowania mającego na celu jego ponowne mianowanie na ostatnio zajmowane stanowisko w trybie art. 45 ustawy o Służbie Więziennej. W trakcie postępowania dyrektor AŚ w O. zwrócił się pismem z dnia 17 października 2003 r. do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w O. z zapytaniem o celowość ponownego przebadania zainteresowanego, uzyskując odpowiedź z dnia 22 października 2003 r., iż schorzenie funkcjonariusza ([...]) jest schorzeniem utrwalonym i nie może się cofnąć, co będzie skutkowało inwalidztwem co najmniej [...] grupy. Pismo powyższe zostało włączone do akt postępowania, a Dyrektor Generalny Służby Więziennej wziął jego treść pod uwagę przy wydawaniu, w dniu [...] listopada 2003 r., decyzji o zwolnieniu W.M. ze służby. Z powyższym pismem funkcjonariusz został zapoznany w dniu 24 marca 2004 r. i wypowiedział się co do jego treści. Organ podniósł, że biorąc pod uwagę fakt, iż orzeczenie komisji lekarskiej o całkowitej niezdolności do służby obowiązywało również po [...] listopada 2003 r., tj. po dacie mianowania W.M. na poprzednio zajmowane stanowisko w Areszcie Śledczym w O., co zostało potwierdzone przedmiotowym pismem WKL MSWiA w O. z dnia 22 października 2003 r., zaistniała obligatoryjna przesłanka do zwolnienia zainteresowanego funkcjonariusza ze służby w trybie art. 39 ust. 2 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W.M. zarzucił jej rażące naruszenie prawa polegające na tym, iż zwalniając skarżącego ze służby oparł się tylko na ustaleniach Przewodniczącego Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w O., a nie na jej orzeczeniu, nie zastosowano § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. Nr 79, poz. 349 ze zm.), jak i procedury orzeczniczej zawartej w jego rozdziale 3, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. Ponadto, wskazując na naruszenie § 3 ust. 2 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 października 1997 r. w sprawie trybu orzekania o zdolności fizycznej i psychicznej do Służby Więziennej oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach, wniósł o stwierdzenie wydania decyzji zwalniającej z naruszeniem prawa oraz zasądzenie od Ministra Sprawiedliwości kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podał, że organ przed zwolnieniem ze służby funkcjonariusza ponownie mianowanego na stanowisko zajmowane ostatnio, w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, miał obowiązek skierowania go z urzędu do komisji lekarskiej MSWiA celem ustalenia, czy stan zdrowia daje podstawę do przypuszczeń, że stopień jego zdolności do służby uległ zasadniczej zmianie lub że dalsze pełnienie przez niego służby na zajmowanym stanowisku jest niemożliwe. Zamiast tego organ zwrócił się tylko do Przewodniczącego WKL MSWiA w O. o jego pogląd w sprawie, który to pogląd został zawarty w piśmie Przewodniczącego WKL MSWiA z dnia 22 października 2003 r. w oparciu o wstępne ustalenia na podstawie przesłanej mu dokumentacji orzeczniczej. Skarżący podniósł również, że za stwierdzenie, iż jest ona całkowicie niezdolny do służby w więziennictwie, a termin badania kontrolnego wyznaczono na wrzesień 2005 r. można wnosić, że w tej dacie może być już zdolny do służby. Powołał się przy tym na orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] listopada 2003 r. wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zarówno faktyczne, jak i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że W.M. orzeczeniem nr [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w O. z dnia [...[ listopada 2002 r., wydanym na skutek skierowania przez Dyrektora Biura Emerytalnego Służby Więziennej, został uznany za całkowicie niezdolnego do służby w więziennictwie i zaliczony do [...] grupy inwalidów. Inwalidztwo określono jako czasowe, a termin badania kontrolnego wyznaczono na wrzesień 2005 r. Poza sporem pozostaje również okoliczność, iż skarżący w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2003 r. sygn. akt II SA 3246/02, uchylającym decyzję w przedmiocie jego zwolnienia ze służby, został w trybie art. 45 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) mianowany decyzją Dyrektora Aresztu Śledczego w O. z dnia [...] listopada 2003 r. na ostatnio zajmowane stanowisko [...]. Z powyższego wynika, że mianowanie W.M. na stanowisko służbowe nastąpiło pomimo orzeczenia o jego całkowitej niezdolności do służby w więziennictwie, o czym organ I instancji wiedział wydając decyzję z dnia [...] listopada 2003 r. Na to samo orzeczenie powołał się w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] listopada 2003 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby Dyrektor Generalny Służby Więziennej, jako obligatoryjną przesłankę zwolnienia przewidzianą w art. 39 ust. 2 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej. Przepis ten stanowi, że funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenia przez komisję lekarską trwałej niezdolności do służby. Stosownie do treści art. 26 ust. 1 tej ustawy, zdolność fizyczną i psychiczną do służby ustalają komisje lekarskie podległe Ministrowi Spraw Wewnętrznych, zwane dalej "komisjami lekarskimi". Ich działalność reguluje rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych. Zgodnie z § 6 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia, do komisji lekarskich kieruje się z urzędu lub na prośbę osoby ubiegającej się o wydanie orzeczenia lekarskiego. Do komisji lekarskiej kieruje się z urzędu: 1) kandydatów do służby, 2) osobę, której stan zdrowia daje podstawę do przypuszczeń, że stopień jej zdolności do służby uległ zasadniczej zmianie lub że dalsze pełnienie przez tę osobę służby na zajmowanym stanowisku jest niemożliwe. Skoro zatem, w stosunku do [...] W.M. istniało uzasadnione podejrzenie, że jego stopień zdolności do służby uległ zasadniczej zmianie lub że dalsze pełnienie służby na zajmowanym stanowisku jest niemożliwe, właściwy przełożony winien u urzędu skierować go do komisji lekarskiej i w przypadku wydania przez nią orzeczenia o całkowitej niezdolności do służby, podjąć kroki zmierzające do jego zwolnienia. W ocenie Sądu, wskazane wyżej przepisy nie dawały Dyrektorowi Generalnemu Służby Więziennej podstaw do zwolnienia skarżącego ze służby w oparciu o orzeczenie lekarskie wydane przed rokiem i to w zupełnie innym celu, a nadto na wniosek organu emerytalnego. Nie bez znaczenia w przedmiotowej sprawie jest również okoliczność, iż kwestię istnienia obligatoryjnej podstawy zwolnienia skarżącego ze służby rozstrzygnął przewodniczący Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w O. w swoim piśmie z dnia 22 października 2003 r., a nie organ powołany, zgodnie z przepisami ustawy o Służbie Więziennej, do wydawania decyzji w tym przedmiocie, którym był Dyrektor Generalny Służby Więziennej. W ocenie Sądu, decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wyrok sprawy, a tym samym decyzja utrzymująca ją w mocy dotknięta jest również taką wadą i w związku z tym należało uchylić obydwie decyzje. Nie jest przy tym trafny zarzut skarżącego rażącego naruszenia prawa skutkujący stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji utrzymanej nią w mocy, a zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ww. ustawy, orzekł jak w sentencji wyroku. O zakresie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152, zaś o kosztach w oparciu o art. 200 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).