II SA/Wr 2663/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie: Asesor WSA Alojzy Wyszkowski Asesor WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca) Protokolant: Magdalena Domańska-Byskosz po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2005 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego oddala skargę. Przedmiotem skargi Pani I. P. jest decyzja Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatu O. z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. W dniu [...] r. Pani I. P. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w O., po rozwiązaniu umowy o pracę na mocy porozumienia stron na podstawie art. 11 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz. U. z 1990 r., Nr 4, poz.19 ze zm.). Starosta Powiatu O. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie przedstawionych dokumentów, przyznał Pani P. prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] r. Pismem z dnia [...] r. Pani P. wystąpiła do Starosty Powiatu O. o uwzględnienie dodatkowych dokumentów, dotyczących okresu uprawniającego do emerytury, potwierdzających okres pracy w gospodarstwie rolnym i wychowywania dziecka i przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Starosta Powiatu O. decyzją z dnia [...] r. odmówił przyznania świadczenia przedemerytalnego. Stwierdził, iż Pani P. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. w dniu [...] r. po utracie pracy z przyczyn ekonomicznych dotyczących zakładu pracy i na podstawie wówczas obowiązujących przepisów przyznano jej prawo do zasiłku przedemerytalnego. Warunków do przyznania świadczenia przedemerytalnego Pani P. nie spełniała, gdyż nie posiadała, wymaganych wówczas, udokumentowanych 35 lat okresów uprawniających do emerytury, także po zaliczeniu do okresów uprawniających do emerytury: zatrudniania w rolnictwie w wymiarze [...] roku [...] miesięcy i [...] dni (udokumentowanych dołączonymi do wniosku zeznaniami świadków), oraz okresu wychowywania dziecka w wymiarze [...] roku [...] miesięcy i [...] dni. Organ stwierdził również brak podstaw prawnych do przyznania Pani P. świadczenia przedemerytalnego na podstawie przepisów obowiązujących od dnia 1 stycznia 2002 r., gdyż w dniu 1 stycznia 2002 r., nie posiadała statusu osoby bezrobotnej. Jako materialnoprawną postawę rozstrzygnięcia powołał art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z 2003 r., Nr 6, poz.65) Od decyzji tej Pani I. P. odwołała się, wnosząc o ponowne rozpoznania sprawy z uwzględnianiem przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002 r. oraz art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r., Nr 6, poz. 65). Wyjaśniła, że zasiłek przedemerytalny wypłacono jej w [...] r., czyli w okresie obowiązywania ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2002 r. Z faktu tego wywodzi swoje uprawnienia do świadczenia przedemerytalnego. Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Powołując przepisy art. 37 k ust. 1 pkt 1-5 i art. 37 l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U, z 2001 r., Nr 6, poz.56 - w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2002 r. – dalej w skrócie ustawy) stwierdził, iż dotyczą one osób, które zarejestrowały się w powiatowych urzędach pracy od dnia 1 stycznia 2002 r. i spełniły warunki wskazane w art. 37 k ust.1 ustawy. Pani P. zarejestrowała się w urzędzie pracy przed dniem 1 stycznia 2002 r., zatem przepis art. 37 k ust. 1 pkt 1-5 ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2002 r. nie może mieć w jej sprawie zastosowania. Organ odwoławczy ponadto wskazał, iż skarżąca nie spełniała wymogów do przyznania świadczenia przedemerytalnego według zasad obowiązujących w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. tj. w dniu [...] r., gdyż nie posiadała, co najmniej 35 letniego okresu uprawniającego do emerytury. W sprawie tej zdaniem organu odwoławczego, nie ma zastosowania przepis art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z tym przepisem prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do jego nabycia. W okresie do 12 stycznia 2002 r. Pani P. nie była osobą bezrobotną, zatem brak podstaw do zastosowania powołanego przepisu ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Pani I. P. zarzuciła, że decyzje organów obu instancji są dla niej krzywdzące. Od 1 stycznia 2002 r. weszła, bowiem w życie zmiana ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu łagodząca warunki do uzyskania świadczenia przedemerytalnego w zakresie okresu uprawniającego do emerytury - określając go dla kobiet na 30 lat. Skarżąca uważa, że jeśli data rejestracji w powiatowym urzędzie pracy ma taki istotny wpływ na ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalnego, to urzędnik winien ją poinformować o zmianie przepisów, a tym samym ustalać prawo do świadczenia, które było korzystniejsze. Z tego względu wnosi o ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 37 k ust. 1 ustawy (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2002 r.). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i powtórzył argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z dyspozycją art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołany przepis uzasadnia rozpatrywanie niniejszej skargi przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 §1 pkt 1 lit. a, lit. b i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie upsa. Oceniając zaskarżone orzeczenie w tym zakresie należy stwierdzić, iż nie narusza ono prawa materialnego w stopniu wpływającym na treść rozstrzygnięcia, nie narusza prawa w zakresie dającym podstawę do wznowienia postępowania, nie narusza też prawa procesowego w stopniu, który mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 37 l ustawy (w brzmieniu obowiązującymi przed 01.01.2002 r.) prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego przysługuje na wniosek osobie, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych lub zasiłku przedemerytalnego posiadała lub spełniła warunki do ich nabycia; do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego zalicza się okres aktualnie pobieranego zasiłku dla bezrobotnych. Zasiłki przedemerytalne i świadczenia przedemerytalne przysługują od następnego dnia po dniu zarejestrowania się osoby uprawnionej w powiatowym urzędzie pracy albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień. W art. 37 k ust.1 ustawy określono warunki, jakie musi spełnić osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym przed 01.01.2002 r. stanowił, iż świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, jeżeli: 1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, lub 2) w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ukończyła co najmniej 55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna oraz posiada okres uprawniający do emerytury, lub 3) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub 4) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 1994 r. Nr 1, poz. 1 ze zm.). Spełnienie, zatem warunków do uzyskania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz jednego z warunków wymienionych w art. 37 k ust.1pkt 1-4 ustawy, uprawniało osobę zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy do dnia 31 grudnia 2001 r. do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego. Skarżąca zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie pracy w O. w dniu [...] r. i nie spełniała, żadnego z warunków wymienionych, w pkt 1 - 4 art. 37 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym przed 01.01.2002 r.), zatem zasadnie organy oby instancji stwierdziły, iż brak podstaw prawnych do przyznania świadczenia przedemerytalnego na tej podstawie. Skarżąca domagała się jednak ustalenia prawa do świadczenia przedemerytalnego na podstawie przepisu art. 37 k ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2002 r., który stanowił, iż świadczenie przedemerytalne przysługuje, osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli: 1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, lub 2) do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub 3) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub 4) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 1994 r. Nr 1, poz. 1, ze zm.). Skarżąca twierdzi, iż w dniu rozwiązania umowy o pracę spełniała warunki przewidziane w art. 37 k ust.1 pkt 2 ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2002 r. Przepisy ustawy, na które Pani P. powołuje zostały wprowadzone ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1795 zm. Dz.U. z 2005 r. Nr 59, poz. 517 – dalej w skrócie ustawa z 17.12.2001 r.) i obowiązują od 1 stycznia 2002 r. Nowelizacja ta wprowadziła szereg zmian w zakresie świadczeń otrzymywanych przez osoby, które utraciły pracę m in. likwidując zasiłek przedemerytalny, z jednoczesnym złagodzeniem warunków uprawniających do nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego i ograniczając wysokość świadczenia przedemerytalnego do kwoty stanowiącej 200% zasiłku dla bezrobotnych. Skarżąca wnosi o zastosowanie złagodzonych warunków uprawniających do świadczenia przedemerytalnego. Ustawa z dnia 17 grudnia 2001 r. zmieniając ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu znowelizowała też przepis art. 37 l ustawy, od 1 stycznia 2002 r. stanowi on jednoznacznie, iż prawo do świadczenia przedemerytalnego ma osoba, która w dniu rejestracji spełniła warunki do jego nabycie. Brak jednocześnie przepisów przejściowych, umożliwiających stosowanie nowych złagodzonych warunków uprawniających do świadczenia przedemerytalnego wobec osób, które dokonały rejestracji w powiatowym urzędzie pracy przed dniem 1 stycznia 2002 r. tj. przed wejściem w życie przepisów ustawy nowelizującej. Jedyny przepis regulujący tę kwestię to art. 11 ustawy z dnia 17.12.2001 r., stanowiący, iż osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tj. przed 01.01.2002 r) spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach (tj. obowiązujących przed 01.01.2002 r.). Brak natomiast regulacji umożliwiającej zastosowanie art. 37 k ust.1 pkt 1-4 ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002 r. do osób które posiadały status osoby bezrobotnej i spełniały warunki uprawniające do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych przed dniem 1 stycznia 2002 r., ale nie spełniały warunków określonych w art.37 k ust. 1 pkt 1-4 ustawy w brzmieniu wówczas obowiązującym (przed 01.01.2002r.). Skarżąca warunki uprawniające do status osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnych spełniała do dnia przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego ( art.2 ust. 1 pkt 2 lit c ustawy) tj. do dnia 11 grudnia 2001 r., zatem spełniając od 1 stycznia 2002 r. jedynie wymóg udokumentowania 30 lat okresów uprawniających do emerytury skarżąca nie mogła nabyć prawa do świadczenia przedemerytalnego. Przepis art. 37k ustawy w brzmieniu obowiązującym od 01.01.2002 r. także uzależniał prawo do świadczenia przedemerytalnego od spełnienia warunków do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a tych warunków Pani P. nie spełniała. Uwzględniając, iż w przypadku zmiany przepisów prawa materialnego do stanów faktycznych z okresu przed zmianą przepisów mają zastosowanie przepisy "stare" – obowiązujące przed zmianą chyba, że przepis prawa stanowi inaczej, brak podstaw do przyjęcia, że w sprawie zastosowanie ma art. 37k ustawy w brzmieniu obowiązującym od 01.01.2002 r. Powoływany przez skarżącą przepis art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz.U. z 2003r., Nr 6, poz.65 ), jak zasadnie stwierdził organ odwoławczy, nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Powołany przepis przyznaje, bowiem prawo do świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r.) bezrobotnym, którzy warunki do nabycia tego świadczenia spełnili do dnia 12 stycznia 2002 r. Przepis ten nie uprawnia jednak do stosowania przepisów, ustawy o zatrudnień i przeciwdziałaniu bezrobociu, które weszły w życie od 1 stycznia 2002 r., wydłuża jedynie okres, w którym można było spełnić warunki do nabycia uprawnień, w tym do świadczenia przedemerytalnego, na zasadach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2002 r. W ocenie Sądu, rozpatrywanym stanie faktycznym, przepisy obowiązujące w zakresie nabywania prawa do świadczenia przedemerytalnego nie uprawniały do przyznania skarżącej prawa do tego świadczenia. Zarzut skarżącej, iż organ winien przyznać jej świadczenie przedemerytalne wg zasad obowiązujących od 1 stycznia 2002 r., w związku z brakiem szczegółowej informacji, o zmianach w przepisach, dotyczących zasiłków i świadczeń przedemerytalnych, która pozwoliłaby na wybór korzystniejszego świadczenia, nie zasługuje na uwzględnienie. Przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu warunki uprawniające do świadczenia przedemerytalnego określają w sposób jednoznaczny i tylko spełnienie tych warunków, daje podstawę do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 upsa, skargę jako bezzasadną oddalił.