I SA/Gd 1979/97
WyrokWSA w Gdańsku2005-07-08
Skład orzekający: Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzje organów podatkowych wydane na podstawie zarządzenia Ministra Finansów, które następnie zostało uznane za niezgodne z Konstytucją, podlegają stwierdzeniu nieważności?Ratio decidendi
Decyzje organów podatkowych wydane na podstawie zarządzenia Ministra Finansów, które Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją, należy uznać za wydane z rażącym naruszeniem prawa i podlegające stwierdzeniu nieważności. Stwierdzenie nieważności takich decyzji nie wywiera negatywnych skutków dla strony skarżącej.Stan faktyczny
Wnioskodawca W.K. wystąpił o zaniechanie poboru podatku obrotowego za lata 1990-1992. Urząd Skarbowy i Izba Skarbowa odmówiły, powołując się na zarządzenie Ministra Finansów. Po kolejnych decyzjach i skargach, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nieważność jednej z decyzji. Następnie Izba Skarbowa sama wniosła o stwierdzenie nieważności swoich decyzji i decyzji poprzedzającej, wskazując na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego uznające zarządzenie Ministra Finansów za niezgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej oraz poprzedzającej ją decyzji Urzędu Skarbowego. Zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń /spr./, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Monika Szymańska, po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi W.K. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy częściowego zaniechania poboru podatku obrotowego za lata 1990-1991 i 1992 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 10,00 (słownie: dziesięć 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
I SA/Gd 1979/97
UZASADNIENIE
W.K. pismem z dnia 12 sierpnia 1994r. wystąpił do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o oddłużenie. Przedmiotowy wniosek dotyczył zobowiązań podatkowych byłej spółki cywilnej "A" rozwiązanej na koniec 1992r.
Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...] wydaną między innymi na podstawie zarządzenia Ministra Finansów z dnia 4 marca 1994r. w sprawie częściowego zaniechania i poboru niektórych podatków i innych należności, do których stosuje się przepisy o zobowiązaniach podatkowych oraz warunków tego zaniechania nie wyraził zgody na częściowe zaniechanie poboru podatku obrotowego za lata 1990, 1991 i 1992 z uwagi na nie spełnienie przez wnioskodawcę warunków określonych w § 1 i §3 wymienionego wyżej zarządzenia Ministra Finansów.
Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Urzędu Skarbowego.
Na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] W.K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku zarzucając, iż wydana została bez uwzględnienia faktów świadczących o naruszeniu przez Urząd Skarbowy przepisów prawa przy wydawaniu decyzji, od której odwołano się do Izby Skarbowej.
Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 200 §2 w związku z art. 207 §2 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliła w całości własną decyzje z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] i umorzyła postępowanie jako bezprzedmiotowe.
Na wyżej wymienioną decyzję strona wniosła skargę z dnia 13 lutego 1996r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając między innymi, że wbrew postanowieniom art. 200 §2 Kpa Izba Skarbowa nie przekazała skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego pomimo, iż nie uznała skargi za słuszną w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 17 września 1997r. Sygn. akt I SA/Gd 348/96 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że wbrew jednoznacznej dyspozycji art. 200 §2 Kpa organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił w całości żądania skargi zatem uznać należało, że decyzja z dnia [...] rażąco narusza prawo co skutkuje stwierdzeniem nieważności tej decyzji.
W związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia [...] w obrocie prawnym zaistniała ponownie decyzja Izby Skarbowej z dnia [...] oraz utrzymana w mocy tą decyzją decyzja Urzędu Skarbowego. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku przesłał Izbie Skarbowej odpis skargi na decyzję z dnia [...] celem udzielenia odpowiedzi na skargę.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...]. Organ odwoławczy podniósł okoliczność, iż Trybunał Konstytucyjny orzeczeniem z dnia 28 października 1996 r. Sygn. akt P 1/96 uznał, że zarządzenie Ministra Finansów z dnia 4 marca 1994r. jest niezgodne z art. 8 ust.1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych oraz z art. 56 ust.2 Ustawy Konstytucyjnej. Wskazany stan prawny uzasadnia stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji obu instancji jako wydanych w oparciu o przepisy wydane z naruszeniem prawa. Stwierdzono również, że stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie będzie wywierało negatywnych skutków dla strony skarżącej.
Zgodnie z przepisem art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W myśl art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej .., pod względem zgodności z prawem rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W podstawie prawnej decyzji Izby Skarbowej oraz utrzymanej tą decyzją w mocy decyzji Urzędu Skarbowego wskazano między innymi zarządzenie Ministra Finansów z dnia 4 marca 1994r. w sprawie częściowego zaniechania i poboru niektórych podatków i innych należności, do których stosuje się przepisy o zobowiązaniach podatkowych oraz warunków tego zaniechania (M.P. Nr 18, poz. 137). Trybunał Konstytucyjny orzeczeniem z dnia 28 października 1996r. Sygn. akt P 1/96 orzekł, że zarządzenie z dnia 4 marca 1994r. jest niezgodne z art. 8 ust.l ustawy z dnia 19 grudnia 1980r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1993r. nr 108, poz. 486 z późn. zm.) i z art. 56 ust.2 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawcza i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym (Dz. U. nr 84, poz. 426 z późn. zm.).
Mając powyższe na względzie, rozstrzygnięcie przez organy podatkowe w przedmiocie częściowego zaniechania poboru podatku za lata 1990-1991 i 1992 na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny ma ten skutek, że decyzje organów obu instancji uznać należy za podlegające stwierdzeniu nieważności, jako wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Biorąc powyższe pod uwagę należało, na mocy art. 145 §1 pkt 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1692 ze zm.), orzec jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło