II SA/Sz 832/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel /spr./ Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Płocharska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2005 r. sprawy ze skargi P.T. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [;...] r. Nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego 1. u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wnioskiem z dnia [...] r. P. T. zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego o przyznanie mu pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe. Decyzją z dnia [...] r. numer [...] Dyrektor Aresztu Śledczego stwierdził, że P. T. nie spełnia kryteriów do ubiegania się o pomoc finansową na budowę domu jednorodzinnego. W uzasadnieniu decyzji organ ustalił, iż zgodnie z art.90 ust.1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( Dz.U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 z późn.zm. ), funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W art.8 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego ( Dz.U. r 132, poz. 1235 )określono, że do spraw wszczętych z wniosków funkcjonariuszy złożonych prze dniem wejścia w życie ww. rozporządzenia ( 29.09.2003 r. ), mają zastosowanie przepisy zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 r. w sprawie określenia wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. Urz. Min. Spraw. Nr 4, poz. 50). Na podstawie § 3 cytowanego zarządzenia, pomocy finansowej nie przyznaje się funkcjonariuszowi, jeżeli osoba uprawniona jest posiadaczem samodzielnego lokalu mieszkalnego zgodnego z należną powierzchnią użytkową określoną w art.85 ust.2 ustawy o Służbie Więziennej, a wnioskodawca posiada lokal mieszkalny spełniający takie kryteria. Od decyzji tej odwołał się P. T. podnosząc, iż zaskarżona decyzja nie jest zgodna z obowiązującymi przepisami, a w szczególności z ustawą o Służbie Więziennej i § 3 w związku z § 1 pkt 5 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 r. Odwołujący się jest posiadaczem lokalu o powierzchni użytkowej [...] m2, a należna powierzchnia użytkowa wyliczona zgodnie z zarządzeniem, przysługująca jego rodzinie, wynosi [...] m2. Ponadto odwołujący się podniósł, iż jego wniosek był załatwiany bardzo długo i wcześniejsze informacje uzyskiwanie od Dyrektora Aresztu Śledczego wskazywały na jego pozytywne rozpatrzenie. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej decyzją z dnia [...] r. numer [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ stwierdził, iż kwestią zasadniczą dla ustalenia prawa funkcjonariusza do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego jest ustalenie, czy przysługuje mu prawo podstawowe, tj. prawo do lokalu mieszkalnego przyznawanego na podstawie decyzji administracyjnej. O istnieniu, bądź nie istnieniu tego prawa decydują przepisy ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej. Jeżeli funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego zgodnie z art. 85 ust.1 tej ustawy, wówczas funkcjonariuszowi przysługuje świadczenie ekwiwalentne, tj.między innymi pomoc finansowa na uzyskanie lokalu ( zgodnie z art.90 ust.1 ). Stany wykluczające przyznanie lokalu, a więc tym samym również pomocy finansowej zostały wyliczone enumeratywnie w art.91 ust.1 ustawy i dotyczą między innymi przypadku, gdy funkcjonariusz posiada lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej. Należna powierzchnia lokalu określona jest natomiast w art.85 ust.2 ustawy - jednostkowa norma powierzchni mieszkalnej wynosi od 7 do 10 m2 . W przypadku P. T. szczegółowo problematykę pomocy finansowej regulują przepisy zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 r. w sprawie określenia wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. Urz. Min. Spraw. Nr 4, poz. 50). Przepis § 3 tego zarządzenia stwierdza, iż pomocy finansowej nie przyznaje się, jeżeli osoba uprawniona lub jej małżonek jest posiadaczem samodzielnego lokalu mieszkalnego, zgodnego z należną powierzchnią użytkową w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej albo zbyła prawo do lokalu mieszkalnego w takiej miejscowości. P. T., jak wynika z akt sprawy, posiada przy ul. [...] w [...] mieszkanie własnościowe o powierzchni mieszkalnej [...] m2 oraz użytkowej [...] m2. Biorąc pod uwagę liczbę członków jego rodziny, powierzchnia mieszkalna przypadająca na jedną osobę wynosi 7,51 m2, a więc jest zgodna z jednostkową normą określoną w art.85 ust.2 ustawy o Służbie Więziennej. P. T. posiada więc zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a tym samym nie powstaje jego prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W odwołaniu P. T. przedstawia argument o zbyt małej powierzchni użytkowej posiadanego przez niego mieszkania, nie spełniającej kryterium należnej powierzchni, opierając się na treści § 1 pkt 5 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości. Jest to wynikiem błędnego założenia, iż z przepisu wykonawczego w sprawie określenia wysokości pomocy finansowej i zasad jej przyznawania, można wywodzić prawo funkcjonariusza do pomocy finansowej. Przepis wykonawczy ma zastosowanie wówczas, gdy prawo funkcjonariusza do pomocy finansowej zostało już ustalone na podstawie przepisów ustawy o Służbie Więziennej. Użyte w § 1 pkt 5 zarządzenia pojęcie "należnej powierzchni użytkowej" należy stosować na potrzeby przepisu wykonawczego, np. do obliczania wysokości pomocy finansowej, a nie do ustalania prawa funkcjonariusza do pomocy finansowej. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. T. podnosi zarzuty jak w odwołaniu i stwierdza, iż art.90 ust.1 ustawy o Służbie Więziennej daje mu pełne prawo do pomocy finansowej, nie warunkując tego prawa faktem wcześniejszego uzyskania lokalu w drodze decyzji administracyjnej, a zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 r. prawa tego go nie pozbawia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wnosi o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, podkreślając, iż przepisy rozdziału 6 ustawy o Służbie Więziennej stanowią integralną całość i nie można poszczególnych artykułów rozpatrywać oddzielnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) Sąd właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Tak więc uchylenie decyzji administracyjnych przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ). W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca Dyrektora Aresztu Śledczego zostały wydane z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa materialnego. Bezsprzecznym jest, iż w sprawie skarżącego zastosowanie mają przepisy art.90 ust.1 w związku z art.85 ust.2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( Dz.U. z 2002 r. Nr 207, poz.1761 z późn.zm.) oraz § 3 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 r. w sprawie określenia wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. Urz. Min. Spraw. Nr 4, poz. 50). Zgodnie z art.90 ust.1 ustawy funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. W ust.2 tego artykułu została zawarta delegacja dla Ministra Sprawiedliwości do określenia wysokości, szczegółowych zasady przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej, o której mowa w ust. 1, uwzględniając przypadki, w których pomoc ta jest przyznawana lub podlega zwrotowi, jak również sposób obliczania wysokości pomocy finansowej przyznawanej lub orzekanej do zwrotu, a także rodzaje dokumentów wymaganych przy ubieganiu się o przyznanie tej pomocy. Tak więc art.90 ust.1 ustawy w zakresie ustalania prawa do pomocy finansowej nie odsyła do innych przepisów ustawy, a jedynie do przepisu wykonawczego. Również żaden inny przepis ustawy o Służbie Więziennej nie określa warunków przyznawania pomocy finansowej, ani nie nakazuje odpowiedniego stosowania art.91 do osób ubiegających się o przyznanie pomocy finansowej. Przepis § 3 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 r. stwierdza, iż pomocy finansowej nie przyznaje się, jeżeli osoba uprawniona lub jej małżonek jest posiadaczem samodzielnego lokalu mieszkalnego, zgodnego z należną powierzchnią użytkową w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej albo zbyła prawo do lokalu mieszkalnego w takiej miejscowości. Zgodnie z § 1 pkt 5 zarządzenia, użyte w treści aktu określenie "należna powierzchnia użytkowa " oznacza powierzchnię mieszkalną lokalu mieszkalnego ustaloną na podstawie art. 85 ust. 2 ustawy, z uwzględnieniem górnej granicy normy jednostkowej, pomnożoną przez wskaźnik 1,66. Zgodnie z art.3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej " przestrzeganie praw Rzeczypospolitej Polskiej jest podstawowym obowiązkiem każdego organu państwa", a "wszystkie organy władzy publicznej i administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa". Powtórzeniem zasady praworządności przyjętej w Konstytucji jest art.6 Kodeksu postępowania administracyjnego. Działanie na podstawie prawa oznacza działanie: na podstawie obowiązującej normy prawnej, prawidłowe ustalenie znaczenia tej normy, niewadliwie dokonaną subsumcję i prawidłowe ustalenie następstw prawnych. W niniejszej sprawie organy właściwie określiły podstawę prawną wydanych decyzji, jednakże dokonały błędnej interpretacji zastosowanych przepisów prawa, co w konsekwencji miało wpływ na wynik sprawy. Skoro bowiem, w obowiązującym zarządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 r., zamieszczony został "słowniczek" pojęć użytych w tym akcie, to ma on zastosowanie do wszystkich sytuacji regulowanych tym zarządzeniem. Wywód organu odwoławczego, z którego wynika, iż przepisy wykonawcze nie mają zastosowania w niniejszym przypadku, jest błędny. Organy administracji ponownie rozpatrując wniosek winny w pierwszej kolejności ustalić "należną powierzchnię użytkową" w odniesieniu do lokalu mieszkalnego posiadanego przez P. T., a następnie ustalić czy istnieją podstawy do nieprzyznania pomocy finansowej w oparciu o § 3 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 r. w sprawie określenia wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ), orzekł jak w sentencji.