VI SA/Wa 73/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie: Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Asesor WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Protokolant: Paweł Muszyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2005 r. sprawy ze skargi M. K. wykonującego działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2004 r., w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w kwocie 1000 zł za nie uiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych; 2. w pozostałej części umarza postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie; 3. stwierdza, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2004 r., w części uchylonej nie podlegają wykonaniu. Samochód z przyczepą kierowany przez W. K. i Z. R., a będący w dyspozycji M. K. wykonującego działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą w K., został w dniu [...] stycznia 2004 r. poddany kontroli przez kontrolerów [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...]. W wyniku kontroli stwierdzono wykonywanie transportu drogowego z niewłaściwą opłatą oraz nieokazanie wykresówek lub dokumentów potwierdzających nieprowadzenie pojazdu w ostatnich dniach poprzedzających kontrolę i ostatniego dnia poprzedniego tygodnia przez Z. R. Obaj kierowcy podpisali protokół nie wnosząc uwag. W związku z powyższym [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] decyzją z dnia [...] marca 2004 r., za nieuiszczenie w należnej wysokości opłaty za przejazd po drogach krajowych, nałożył na przedsiębiorcę M. K. karę pieniężną w wysokości 1000 zł, a za nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego nieprowadzenie pojazdu w dniach poprzedzających kontrolę i za ostatni dzień poprzedniego tygodnia przez Z. R., nałożono karę pieniężną w kwocie 600 zł. Od decyzji tej przedsiębiorca złożył odwołanie. Skarżący odnosząc się do kary nałożonej za brak wymaganej karty opłaty za przejazd po drogach krajowych stwierdza, że nabył kartę prawidłową i uważa, iż jedynie skutkiem błędu kontrolujących uznano okazaną przez kierowców kartę za niewłaściwą. Co do drugiego zarzutu skarżący podnosił, że kierujący pojazdem – Z. R. – nie okazał wykresówki za ostatni dzień poprzedniego tygodnia ponieważ w pierwszym tygodniu Nowego Roku nie był jego pracownikiem. Umowę o pracę zawarł z tym kierowcą w dniu [...] stycznia 2004 r., na dowód czego dołączył jej kopię. W dniu [...] stycznia 2004 r. przydzielił tego kierowcę do kierującego W. K., by zapoznał się ze specyfiką pracy na pojeździe i z zadaniami jakie należy wykonywać poza kierowaniem pojazdem. Skarżący podkreśla, że jedynie z jego niewiedzy wyniknęło to, że nie zaopatrzył kierowcę Z. R. w zaświadczenie o tym, iż nie prowadził on pojazdu w dniach [...] i [...] stycznia 2004 r. Skarżący uważa to uchybienie za błahe i jednocześnie wskazuje, że nie nastąpiło naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców, dodatkowo powołując się na zasadę domniemania niewinności. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] października 2004 r. Nr [...], na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a.., art. 42, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 i ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) oraz lp. 1.4.3., lp. 1.11.11. ust. 1 lit. b) załącznika do w/w ustawy o transporcie drogowym, art. 31 ustawy z dnia 17 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879), art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (OJ.L.85.370.8), utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy. Organ administracji stwierdził, że okazana karta opłaty za przejazd po drogach krajowych określała opłatę niższą od wymaganej. W trakcie kontroli ustalono, jak wynika to z dowodów rejestracyjnych, że kontrolowany pojazd ([...]) ma dwie osie i przyczepa ([...]) również ma dwie osie, w sumie zestaw jezdny miał cztery osie natomiast zakupiona i okazana karta opłaty była właściwa dla pojazdu i przyczepy o trzech osiach łącznie. Zatem kara została nałożona zgodnie z lp. 1.4.3 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Powołując się na w/w przepisy ustawy o czasie pracy kierowców i rozporządzenie Rady (EWG) organ odwoławczy wskazał, że kierowca powinien mieć przy sobie okazać kontroli wykresówki za okres przed kontrolą kiedy nie prowadził pojazdu, a jeżeli ich nie posiadał to przedsiębiorca powinien zaopatrzyć go w stosowne zaświadczenie. Kierowca Z. R. nie okazał, za okres [...] i [...] stycznia 2004r. i za ostatni dzień poprzedniego tygodnia żadnego z tych dokumentów, zatem zgodnie z lp. 1.11.11. ust. 1 lit. b) załącznika do w/w ustawy o transporcie drogowym, została nałożona kara pieniężna, w wysokości po 200 zł za każdą wykresówkę, łącznie 600 zł. Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem obowiązku udowodnienia winy przedsiębiorcy, bowiem decyzja administracyjna jest wydawana skutkiem stwierdzenia naruszenia przepisów i kwestia winy nie ma znaczenia. Na decyzję tą M. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący, podobnie jak w odwołaniu, stoi na stanowisku, że okazana karta spełniała wymagania przepisów, bowiem karta opłaty była zgodna z masą całkowitą zestawu jezdnego i w tej sytuacji liczba osi nie miała większego znaczenia. Odnosząc się do kary za brak wymaganych wykresówek lub zaświadczenia skarżący uważa, iż powołane w zaskarżonej decyzji rozporządzenie z 17 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców nie powinno mieć zastosowania, jako wydane po dniu kontroli. W dalszej części skargi podkreśla, że nie doszło do naruszenia przepisów ustawy o czasie pracy kierowców, zatem nie powinien być karany za brak przedmiotowych wykresówek lub zaświadczenia, co najwyżej organa kontroli mogły go pouczyć o zaistniałej nieprawidłowości. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o skierowanie sprawy na drogę postępowania mediacyjnego celem ustalenia czy skarżący gotów jest zmienić skargę w ten sposób, iż uznał by karę wymierzoną za nieokazanie wykresówek, a zaskarżałby jedynie decyzję w zakresie nałożenia kary za brak właściwej karty opłaty. Organ administracji deklarował wówczas uchylenie decyzji w zakresie nałożenia tej ostatniej kary pieniężnej. Organ administracji przyznaje, że nałożona kara pieniężna za to, że kierowca posiadał kartę opłaty dla pojazdu trzyosiowego nie jest trafna, bowiem zestaw jezdny nie przekraczał łącznej masy całkowitej 12 t, czyli dopuszczalnej dla wykupionej karty. W związku z tym organ administracji stwierdził, że gdyby skarżący zaskarżył decyzję jedynie w zakresie nałożenia kary za brak odpowiedniej karty opłaty, jego skarga zostałaby uwzględniona. Nawiązując do skargi w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za brak wymaganych wykresówek lub zaświadczenia, organ administracji stwierdził, iż w tym zakresie podtrzymuje swoje stanowisko. Fakt zatrudnienia kierowcy Z. R. w dniu [...] stycznia 2004 r. nie powodowało wykonania tego obowiązku nierealnym, gdyż przedsiębiorca za okres [...] i [...] stycznia zaświadczenie takie mógł wystawić. W związku z propozycją organu administracji, o skierowaniu sprawy na posiedzenie mediacyjne, wezwano skarżącego do wypowiedzenia się w tym przedmiocie. Z uwagi na brak w zakreślonym terminie odpowiedzi skarżącego, wyznaczono termin rozprawy. Skarżący pismem (Nr faksu [...] dzień nadania [...] lipiec 2005 r.) ograniczył zakres zaskarżenia decyzji do kary pieniężnej w kwocie 1000 zł, nałożonej za brak właściwej karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. W pozostałej części, co do nałożonej kary pieniężnej w kwocie 600 zł za brak wykresówek lub właściwego zaświadczenia, M. K. cofnął skargę. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje; Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), która art. 1 wprowadziła ustawę z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 2 ustawę z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), z dniem 1 stycznia 2004 r. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy). W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna. Zasadniczy zarzut skarżącego sprowadza się do stwierdzenia, iż nałożono na niego karę pieniężną, za brak właściwej opłaty za przejazd po drogach krajowych, niezasadnie. W ocenie Sądu orzekającego w sprawie, zarzut ten zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (...) są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Stawki opłaty uzależnione są od dopuszczalnej masy całkowitej oraz liczby osi i emisji spalin pojazdu samochodowego (art. 42 ust. 2 pkt 3 w/w ustawy o transporcie drogowym). Na podstawie art. 42 ust. 7 tej ustawy Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. Nr 150, poz. 1684). W tabeli do § 2 ust. 2 tego rozporządzenia ustalono, że stawki opłat określa się w zależności od czasu przejazdu pojazdu samochodowego po drogach krajowych, jego rodzaju, dopuszczalnej masy całkowitej oraz liczby osi i emisji spalin. Zgodnie z powyższym przepisem rozporządzenia i tabelą, skarżący nabył kartę opłaty siedmiodniową za przejazd pojazdem samochodowym o masie całkowitej do 12 t, płacąc 54 zł. Kontrolowany zestaw jezdny nie przekraczał dopuszczalnej masy całkowitej 12 t, a z wysokości wniesionej opłaty wynika, że została ona uiszczona dla pojazdu (zestawu jezdnego) posiadającego trzy i więcej osi – rubryka 2 kolumna 5 tabeli. Pojazd skarżącego łącznie z przyczepą posiadał cztery osie, a więc wniesiona opłata była zgodna z powołanym rozporządzeniem. W tych warunkach należy uznać za uzasadnione twierdzenie skarżącego, iż okazana karta opłaty odpowiadała wymaganiom rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, a w konsekwencji należy stwierdzić, iż kara pieniężna, w kwocie 1000 zł, za brak należnej opłaty za przejazd po drogach krajowych, została nałożona z naruszeniem art. 42 ust. 2 pkt 3 w/w ustawy o transporcie drogowym w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenie z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych. M. K. pismem z dnia [...] lipca 2005 r., nadanym przed rozprawą faksem nr [...], cofnął skargę w zakresie nałożonej kary pieniężnej w kwocie 600 zł za nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu przez kierowcę Z. R. w dniach [...] i [...] stycznia 2004 r. i z poprzedniego tygodnia z ostatniego dnia jazdy. Sąd orzekający stwierdził, iż nie zachodzą przesłanki negatywne z art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) i w związku z tym będąc związany cofnięciem skargi oraz uznając cofnięcie skargi za skuteczne w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 1 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi umorzył postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w części objętej cofnięciem skargi, to jest nałożonej kary pieniężnej w kwocie 600 zł za uchybienie określone wyżej i w tym zakresie nie wypowiadał się merytorycznie w uzasadnieniu wyroku. Ubocznie należy jednak stwierdzić, iż zarzut skarżącego o niewłaściwym zastosowaniu przez organ odwoławczy przepisów ustawy z dnia 17 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879) nie był zasadny. Zarzut ten opierał się na stwierdzeniu, że kontrola miała miejsce w dniu [...] stycznia 2004 r. to jest przed wydaniem tego aktu normatywnego, a pomimo tego organ odwoławczy zastosował przepisy, które weszły z datą późniejszą. Należy zatem wskazać, iż w tej kwestii wypowiedział się w sposób wyczerpujący Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 grudnia 2002 r. (II SA 738/01) stwierdzając, iż "Organ odwoławczy (tak samo zresztą jak organ ponownie rozpatrujący sprawę w trybie art. 127 § 3 k.p.a.) ocenia sprawę według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu wydania decyzji odwoławczej. Oznacza to, że jeśli przepisy prawa materialnego ulegną zmianie w czasie między wydaniem decyzji w pierwszej instancji, a rozpoznaniem odwołania, organ odwoławczy - zachowując tożsamość sprawy - obowiązany jest uwzględnić nowy stan prawny, chyba że z nowych przepisów wynika coś innego. Organ odwoławczy (drugoinstancyjny) orzeka bowiem w sposób apelacyjny (merytoryczny). Rozstrzygając sprawę merytorycznie obowiązany jest więc stosować przepisy aktualnie obowiązujące". Pogląd ten jest ustabilizowany na gruncie orzecznictwa i nie budzi wątpliwości. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż organ administracji nie dopuścił się, przy zastosowaniu w/w ustawy o czasie pracy kierowców, naruszenia prawa. Sąd orzekający podziela także stanowisko organu administracji w kwestii niedopuszczalności oceny naruszenia prawa w aspekcie winy (w rozumieniu przepisów prawa karnego). Organy administracji stosując przepisy prawa administracyjnego nie relatywizują stwierdzonych uchybień pod kątem umyślności bądź nieumyślności zachowania strony postępowania administracyjnego. Dlatego kwestia winy w zachowaniu się strony tego postępowania, lub jej braku, nie ma znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego i wydania decyzji administracyjnej. W postępowaniach z zakresu naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) i ustawy z dnia 17 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879) organy administracji ustalają jedynie czy doszło czy nie doszło do naruszenia tych przepisów. W przypadku stwierdzenia naruszeń, po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej i od obowiązku tego organ administracji odstąpić nie może. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 152, art. 161 § 1 pkt 1 w związku z art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.