VII SA/Wa 608/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Asesor WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), Protokolant Aleksandra Młyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2005 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2003 r. znak [...] w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego I. oddala skargę o wznowienie postępowania, II. zasądza od Skarbu Państwa – Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata R. R. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w [...]e kwotę 240 zł. (dwieście czterdzieści złotych) z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1997 r., Nr [...]oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 1997 r. Nr [...], nakazującej J. P. wykonanie inwentaryzacji stanu istniejącego wraz z oceną stanu technicznego oraz zaprojektowaniem obiektów towarzyszących (gnojownika i zbiornika do gromadzenia nieczystości ciekłych) oraz złożenie opinii Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego do dnia 30 września 1997 r. Podstawą stwierdzenia nieważności tych decyzji było to, że sporne roboty budowlane wykonane zostały w warunkach samowoli budowlanej co oznacza, iż organy winny były zastosować art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. 2000 r. Nr 106 z poz. 1126 tj. z późn. zm.), a nie jak to uczyniły art. 50 i art. 51. Zdaniem organu działającego w trybie nadzoru nie było podstaw do przeprowadzenia w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego czynności wymienionych w przedmiotowych decyzjach Wojewody [...] i Kierownika Urzędu Rejonowego w [...]. Tryb ten można bowiem zastosować jedynie wówczas, gdy zabudowa powstała w warunkach innych niż ujęte w art. 48, a nie ulega wątpliwości, że obiekty do których zastosowano tryb określony w art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane powstały bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył J. P.. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. znak: [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2003 r. Uzasadniając swe rozstrzygniecie organ odwoławczy powtórzył argumenty z uzasadnienia decyzji organu I instancji. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2003 r. złożył J. P.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, że zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznych. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponadto w uzasadnieniu skargi skarżący obszernie opisał na czym polega rażące naruszenie prawa powołując się przy tym zarówno na doktrynę jak i na orzecznictwo sądowoadministracyjne. Podniósł również, że unieważnienie decyzji nie może opierać się jedynie na interpretacji przepisów prawa budowlanego. Zarzucił Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, że unieważnił on zarówno decyzję organu II instancji jak i decyzję organu I instancji. Zdaniem skarżącego "decyzja organu I instancji powinna być rozpatrzona w trybie postępowania odwoławczego, które otworzyło się po stwierdzeniu nieważności decyzji organu II instancji". W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. P. (sygn. akt 7/IV SA 3432/03). W sprawie tej zostało sporządzone pisemne uzasadnienie wyroku. W piśmie z dnia 10 marca 2005 r. (data prezentaty Sądu) J. P. wniósł o wznowienie postępowania sądowego, a jako powód jego wznowienia podał, że nie został powiadomiony o rozprawie sądowej wyznaczonej na dzień 26 stycznia 2005 r. Skargę J. P. zarządzeniem sędziego sprawozdawcy wpisano pod nowy numer i skierowano do rozpoznania na rozprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wskazać trzeba, iż wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego uzasadniają tylko przesłanki wznowienia postępowania, które są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym. W niniejszej sprawie Sąd oddalił skargę o wznowienie postępowania, bowiem uznał, że zgłoszona przez skarżącego podstawa wznowienia postępowania tj. fakt nie powiadomienia skarżącego o rozprawie w dniu 26 stycznia 2005 r., czyli przesłanka z art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) nie miała wpływu na treść uprzednio wydanego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2005 r. Wskazać należy, iż stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Sąd nie podziela zdania skarżącego, iż "organ nadzoru stwierdzając nieważność ostatecznych decyzji: Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1997 r. jak i Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 1997 r. oparł się jedynie na odmiennej wykładni przepisu art. 51 Prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r. co nie może skutkować spełnienia przesłanki art. 156 § 1 pkt 2 kpa". Podstawą stwierdzenia nieważności w/w decyzji przyjętą przez organy działające w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego, było rażące naruszenie prawa polegające na zastosowaniu przez organy orzekające w trybie zwykłym, art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w sytuacji, gdy zastosowanie winien znaleźć art. 48 powołanej ustawy, a nie jak twierdzi skarżący "przyjęta przez organy interpretacja" powołanych przepisów prawa. Stwierdzić trzeba, iż z akt sprawy bezspornie wynika, że roboty budowlane polegające na budowie chlewni wykonanie zostały samowolnie tj. bez wymaganej prawem budowlanym ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Zauważyć należy, iż w aktach niniejszej sprawy znajduje się wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie (sygn. akt II SA/Lu 222/96) z dnia 18 października 1996 r., którym Sąd ten przesadził w sposób jednoznaczny o tym, że inwestor – J. P. - wykonał sporne roboty budowlane w warunkach samowoli budowlanej. Wskazać należy, iż stosownie do art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271), ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że zarówno organ administracji, jak i Sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Ponadto związanie organu oceną prawną sądu obejmuje nie tylko organ, którego działanie było bezpośrednio przedmiotem orzeczenia sądu, ale także każdy organ orzekający w danej sprawie do czasu jej ostatecznego rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z dnia 22 września 1999 r. I SA 2019/98 ONSA 2000 Nr 3 poz.129). Mając powyższe na względzie stwierdzić trzeba, iż zarówno organ I instancji jak i II instancji orzekając w trybie nadzoru zasadnie uznały, iż obie kontrolowane decyzje - decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1997 r. jak i poprzedzającej ją decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 1997 r. - dotknięte są wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa., gdyż wydane zostały z rażącym naruszeniem art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Sąd podziela zdanie organów obu instancji, iż wybudowanie spornych obiektów budowlanych bez ostatecznej decyzji zezwalającej na ich budowę - co zostało bezspornie ustalone - stanowi samowolę budowlaną i tym samym wyczerpuje dyspozycję art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a nie art. 50 i art. 51 powołanej ustawy. Zauważyć trzeba, iż wprawdzie zarówno art. 48 jak i art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane dotyczą samowoli budowlanej, lecz o zróżnicowanym charakterze. W przypadku art. 48 chodzi o całkowite zignorowanie przez inwestora władczych uprawnień organów budowlanych do oceny w zakresie zgodności z prawem zamierzenia inwestycyjnego oraz udzielenia formalnej zgody na jego realizację, natomiast w przypadkach określonych w przepisach art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane chodzi jedynie o samowolne odstępstwo od warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę. W takiej sytuacji obowiązkiem organów budowlanych jest wymusić na inwestorze dokonanie zmian lub przeróbek koniecznych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z warunkami i wymogami określonymi w pozwoleniu na budowę lub w przepisach Prawa budowlanego, a dopiero w razie niewykonania takiego obowiązku, do nakazania zaniechania dalszych robót bądź rozbiórki obiektu lub jego części (zob. wyrok z dnia 1 kwietnia 2003 r. NSA OZ we Wrocławiu II SA/Wr 1565/2000 niepubl.). W tym stanie rzeczy na podstawie art. 282 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) skargę o wznowienie postępowania należało oddalić.