I SA/Gl 1137/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.) Sędziowie NSA Przemysław Dumana WSA Krzysztof Winiarski Protokolant staż. ref. Marta Lewicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi K. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości o d d a l a s k a r g ę Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu zażalenia pana K. O. na postanowienie Burmistrza Miasta U. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami pomiarów dokonanych w "A" w kwocie [...] zł, działając na podstawie art. 1,2,17,18,21 ust. 1 ustawy z dnia 10 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ) oraz art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając postanowienie organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] organ podatkowy powołał biegłego w celu jednoznacznego określenia wielkości powierzchni użytkowej wszystkich zabudowań "A" – dla potrzeb ustalenia wysokości podatku od nieruchomości. Następnie postanowieniem z dnia [...] organ obciążył stronę kosztami pomiarów dokonanych przez biegłego w dniach [...]–[...] 2004 r. Organ odwoławczy stwierdził, że organ podatkowy pierwszej instancji prowadził postępowanie zmierzające do ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za pomieszczenia w przedmiotowym "A" w związku z faktem, iż strona będąca zakładem pracy chronionej wynajęła część powierzchni innym podmiotom. Organ wyjaśnił, że sporna w toczącym się jeszcze postępowaniu wymiarowym była wykładnia przepisów prawa materialnego ustanawiających zwolnienie ustawowe od podatku od nieruchomości. Zauważył, że organ podatkowy wielokrotnie wzywał stronę do przedstawienia dokumentów określających powierzchnię użytkową nieruchomości oraz umów najmu wskazujących zakres wynajętej powierzchni. Podkreślił, iż w piśmie z dnia [...] 2003 r. strona zawarła informację, że doszło do zweryfikowania powierzchni przez uprawnionego rzeczoznawcę budowlanego, który "przy tej okazji założył nam nową książkę obiektu budowlanego". Ponieważ dane powierzchniowe różniły się od danych z wykazu organ zażądał przedstawienia zacytowanych dowodów, na które podatnik powołał się w piśmie. Ponownie w piśmie z dnia [...] 2004 r. organ podatkowy wezwał stronę do udostępnienia dowodów, na które powołała się w piśmie z dnia [...] r. Strona w piśmie z dnia [...] 2004 r. wprost odmówiła podania danych o powierzchni wynajętych, dowodów zmian danych z wykazu nieruchomości zasłaniając się tajemnicą przedsiębiorstwa i swoim poglądem na sprawę. Zdaniem organu drugiej instancji zaistniałe w sprawie okoliczności wskazują na to, że strona kilkakrotnie odmówiła złożenia wyjaśnień oraz w wyznaczonych kolejno terminach nie przedstawiła dowodów, które sama powołała. W związku z powyższym organ powołał biegłego rzeczoznawcę w celu ustalenia powierzchni użytkowej i powierzchni wynajętej. Organ odwoławczy stwierdził, że działania i zaniechania strony noszą znamiona zarzucanej winy, o której mowa w art. 267 § 1 pkt 5 b Ordynacji podatkowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący pan K. O. wniósł o uchylenie w całości powyższego postanowienia zarzucając mu naruszenie przepisu art. 267 § 1 pkt 5 lit. b ustawy Ordynacja podatkowa. Uzasadniając skargę skarżący stwierdził, że we właściwym terminie złożył informacje, o posiadanych nieruchomościach, konieczną dla wymiaru podatku od nieruchomości. W informacji tej podał deklarowany przez siebie metraż zabudowań "A", a w toku postępowania wyjaśnił, że różnica pomiędzy metrażem deklarowanym a określonym w akcie notarialnym obejmującym umowę sprzedaży tej nieruchomości wynikał z faktu, że część powierzchni nieruchomości była wyłączona z opodatkowania z uwagi na wysokość pomieszczeń. Podatnik wskazał, że nie zatajał w postępowaniu żadnego dowodu, nie utrudniał przeprowadzenia oględzin i pomiarów nieruchomości oraz wywiązał się z obowiązku złożenia informacji podatkowej wymaganej przez przepisy prawa. Zdaniem skarżącego ustalenie, że część pomieszczeń należących do niego rzeczywiście była niższa niż granica określona ustawą wymagało jedynie dokonania oględzin tych powierzchni, a opinia biegłego była do tego celu zbędna. Opinii biegłego organ podatkowy winien zasięgać w sprawach wymagających wiadomości specjalnych a dokonanie pomiarów pomieszczeń takich wiadomości nie wymagało. Zadanie to powinni wykonać fachowo przygotowani pracownicy organu podatkowego. Skarżący wskazał, że jeżeli organ podatkowy miał wątpliwości, co do rzetelności złożonej informacji podatkowej winien był w pierwszej kolejności dokonać oględzin przedmiotu opodatkowania i dokonać pomiarów przy pomocy własnych pracowników. Jedynym dowodem, jakiego udostępnienia organ podatkowy mógł w tej sytuacji żądać było udostępnienie do oględzin przedmiotu opodatkowania. Zdaniem skarżącego powołanie biegłego było w tej sprawie niepotrzebne i organ mógł bez ponoszenia dodatkowych kosztów dokonać weryfikacji złożonej deklaracji podatkowej. W tej sytuacji nie można przypisywać stronie odpowiedzialności za konieczność przeprowadzenia dowodu z oględzin i pomiarów sporządzonych przez biegłego i obciążać strony jego kosztami. Skarżący wyjaśnił, że nie przedstawił informacji o wielkości powierzchni stanowiącej przedmiot umów dzierżawy lub najmu, gdyż uważał, że informacja taka była bez znaczenia dla toczącego się postępowania. Biegły w ogóle nie badał tej okoliczności, a w zawiadomieniu o przeprowadzeniu przedmiotowego dowodu wskazano, że przedmiotem dowodu były oględziny zabudowań, których celem było ustalenie wielkości ich powierzchni użytkowej. Biegłemu nie postawiono więc zadania ustalenia, które pomieszczenia zostały wynajęte ( wydzierżawione ) i nie prowadził on ustaleń w tym kierunku. Tak więc pomiędzy odmową przedstawienia kopii umów dzierżawy ( najmu), a rzekomą koniecznością przeprowadzenia dowodu z oględzin przez biegłego i jego kosztami nie było żadnego związku. Skarżący podkreślił, że biegły rzeczoznawca w sprawach budowlanych nie ma kompetencji do ustalenia stanu prawnego nieruchomości tzn. ustalenia, czy dana nieruchomość była przedmiotem aktualnej i wiążącej umowy najmu. Skarżący wyraził pogląd, że powołanie biegłego byłoby w sprawie uzasadnione, gdyby pomiędzy pomiarami dokonanymi przez podatnika, a pomiarami dokonanymi przez organ podatkowy była różnica. Skoro organ podatkowy nie dokonał właściwych pomiarów, uznać trzeba, że postanowienie o powołaniu biegłego było niezasadne i konsekwencje podjęcia takiej błędnej decyzji winny obciążać organ podatkowy, a nie podatnika. Zdaniem skarżącego z tych przyczyn uznać należy, że nie ponosi on winy w powstaniu kosztów przeprowadzenia dowodu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga okazała się bezzasadna. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez wojewódzkie sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem, a więc legalności podjętych rozstrzygnięć co oznacza, że Sąd nie bada w zasadzie kontrolowanych aktów i czynności pod względem celowości. Natomiast zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzje lub postanowienia uchyla je w części lub w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołana wyżej regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, że skarga podlega uwzględnieniu jedynie wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji lub postanowienia dopuściły się naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania i to w takim stopniu, który sprawia, że naruszenie to miało lub mogło mieć istotny wpływ na wyniki sprawy lub daje podstawę do wznowienia postępowania podatkowego. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku ( art. 152 ustawy p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala ( art. 151 ustawy p.p.s.a.). Zasadnym przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była kwestia prawidłowości zastosowania przez organ podatkowy przepisu art. 267 § 1 pkt 5 b Ordynacji podatkowej zgodnie z którym stronę obciążają koszty powstałe z jej winy, a w szczególności koszty wynikłe wskutek zatajenia lub nieprzedstawienia dowodu w wyznaczonym terminie. Przepis ten znajduje zastosowanie tylko w przypadku, gdy w trakcie toczącego się postępowania podatkowego powstały z winy strony tego postępowania koszty wynikłe wskutek zatajenia lub nieprzedstawienia dowodu w wyznaczonym terminie. O ile zaistnieją przesłanki wymienione w cytowanym przepisie na stronie ciąży obowiązek ich poniesienia. Zasadą jest, że koszty postępowania przed organami podatkowymi ponosi Skarb Państwa, województwo, powiat lub gmina ( art. 264 Ordynacji podatkowej). Do kosztów postępowania zalicza się między innymi wynagrodzenie przysługujące biegłym oraz koszty oględzin. Koszty powstałe to takie, które już wystąpiły w związku z wydaniem opinii przez biegłego. Wina strony w ich powstaniu tj. w konieczności wypłaty wynagrodzenia biegłemu ma charakter umyślny i polega na działaniu lub zaniechaniu świadomym, zamierzonym, bezprawnym szczególnie w sytuacji, gdy koszt sporządzonej opinii wynikał wskutek zatajenia lub nieprzedstawienie dowodu w wyznaczonym terminie. Aby wykazać winę strony konieczne jest ustalenie, że strona nie wykonała ciążącego na niej obowiązku prawnego. Zgodnie z treścią art. 189 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodu będącego w jego posiadaniu. Niezachowanie terminu nie jest obwarowane sankcją prawną. W przypadku jednak, gdy strona stanowczo twierdzi, iż dowód taki posiada i ma on istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a następnie bez podania uzasadnionych przyczyn odmawia jego przedstawienia w wyznaczonym terminie prze co powoduje konieczność skorzystania z innego środka dowodowego celem wyjaśnienia okoliczności, które mogły być ustalone na podstawie dowodu posiadanego przez stronę i czyni to umyślnie to tym samym naraża się na sankcję przewidzianą w art. 267 § 1 pkt 5 lit. b Ordynacji podatkowej. W niniejszej sprawie strona w piśmie z dnia [...] 2003 r. stwierdziła, że jest w posiadaniu "nowej książki obiektu budowlanego" założonej przez uprawnionego rzeczoznawcę budowlanego. Organ podatkowy zażądał przedstawienia dowodów, na które podatnik powołał się w tym piśmie. Następnie w piśmie z dnia [...] 2004 r. ponownie wezwał podatnika do udostępnienia dowodów na które powoływała się strona w piśmie z dnia [...] 2003 r. W piśmie z dnia [...] 2004 r. strona wprost odmówiła podania danych o powierzchni wynajętych i dowodów zmian danych z wykazu nieruchomości zasłaniając się tajemnicą przedsiębiorstwa i swoim poglądem na sprawę. Brak przedstawienia tych dowodów spowodował konieczność dopuszczenia dowodu z opinii biegłego celem dokonania pomiarów i jednoznacznych ustaleń na okoliczność określenia powierzchni użytkowej niezbędnej do opodatkowania budynków. Gdyby więc skarżący przedstawił organowi podatkowemu posiadane przez siebie dowody, na które sam się powołał, wówczas nie istniałaby podstawa do dokonania powyższych pomiarów, a tym samym nie powstałyby z winy podatnika koszty opinii biegłego ( konieczność jej sporządzenia ) wynikłe z nieprzedstawienia żądanych dokumentów i informacji. Gdyby natomiast strona posiadane przez siebie dowody przedstawiła w wyznaczonym terminie wówczas nawet gdyby przeprowadzono dowód z opinii biegłego jej koszty mogły by nie obciążać podatnika. Z uwagi na zakres i przedmiot rozstrzygnięcia organów podatkowych podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące zasadności zlecenia wykonania pomiarów biegłemu i istnienia podstaw do ich dokonania były nieuzasadnione. Powstanie kosztów związanych z opinią biegłego wynikało z winy skarżącego, który z sobie tylko znanych powodów nie wykonał wezwania organu podatkowego. Nieprzedstawienie dowodów posiadanych przez stronę i bezpodstawna odmowa ich złożenia oraz konieczność prawidłowego określenia powierzchni budynków polegających opodatkowaniu spowodowało, że organy podatkowe musiały skorzystać z innego środka dowodowego. Wybór tego środka – oględziny lub pomiary wykonane przez biegłego – należał do organu podatkowego. Tak samo jak ocena czy pomiar powierzchni użytkowej budynków przy uwzględnieniu okoliczności sprawy wymagał posiadania wiadomości i umiejętności specjalnych. Dopuszczenie konkretnego dowodu i powstanie z tego tytułu dodatkowych kosztów zawinione było przez stronę wskutek jej świadomego działania. Należało uznać za że zasadne twierdzenie organu odwoławczego, iż ustalenie powierzchni użytkowej poszczególnych pomieszczeń w bezpośredni sposób wpływał na rozstrzygnięcie sprawy podatkowej z uwagi na fakt wynajmowania części pomieszczeń innym podmiotom i obowiązek ich opodatkowania podatkiem od nieruchomości.. Skoro więc organy podatkowe wykazały istnienie wszystkich opisanych w art. 267 § 1 pkt 5 lit. b przesłanek zaskarżone rozstrzygnięcie nie naruszało prawa i z tych przyczyn Sąd na mocy art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.