I OSK 1360/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędziowie NSA Anna Lech, Joanna Runge – Lissowska /spr./, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 17 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "J." M. J. i J. W. Spółka Jawna w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 2854/03 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "J." M. J.i J. W. Spółka Jawna w [...] na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 2854/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego J. M. J. i J. W. Spółka jawna w [...] na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...] o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Decyzje te zostały wydane w związku z wnioskiem o przekształceniu z dnia 28 grudnia 2000 r. złożonym przez M. J. i J. W. – wspólników spółki cywilnej, którzy użytkowanie wieczyste nieruchomości nabyli – jako wspólnicy spółki cywilnej – aktem notarialnym z dnia 17 stycznia 1997 r., a z dniem 30 maja 2002 r. spółka ta stała się spółką jawną (art. 26 § 4 ksh), wobec uchwały o przekształceniu z dnia 31 grudnia 2001 r. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd podniósł, iż zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299 ze zm.) jej przepisy stosowało się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 grudnia 1998 r. a także osób fizycznych będących ich następcami prawnymi i w niniejszej sprawie istotne jest czy spółka jawna powstała w wyniku przekształcenia spółki cywilnej – jest jej następcą prawnym w rozumieniu tego przepisu i stwierdził, że odpowiedź na to pytanie musi być negatywna, bowiem przepis ten wyraźnie mówi o następcach prawnych osób fizycznych, ale które są też osobami fizycznymi. Przekształcenie spółki nastąpiło w wykonaniu obowiązku nałożonego art. 626 ksh, a przekształcenie to powoduje, że przysługujące spółce cywilnej prawa i obowiązki przysługują nadal spółce jawnej, jednak ta zasada tożsamości podmiotów doznaje ograniczenia bądź z racji samego prawa (np. art. 553 § 2 in fine ksh), bądź z istoty uprawnienia lub obowiązku, które miałyby przysługiwać spółce przekształconej – kontynuował Sąd, uznając, iż istotą uprawnienia do przekształcenia prawa jest to, że uprawnienie to służyło wyłącznie osobom fizycznym, zatem nie stanowiło uprawnienia spółki cywilnej, ale jej wspólników i nie stanowiło składnika majątku tej spółki, natomiast składnikiem majątku spółki cywilnej było prawo użytkowania wieczystego i to prawo nadal przysługuje spółce jawnej. Art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu jest przepisem szczególnym w stosunku do generalnej zasady tożsamości podmiotów, określonej w art. 553 ksh i oznacza to, że przekształcenie prawa nie może nastąpić na rzecz innej osoby aniżeli fizycznej, natomiast spółka jawna mająca odrębny byt prawny i status tzw. ułomnej osoby prawnej nie jest osobą fizyczną – uzasadniał Wojewódzki Sąd Administracyjny. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła spółka jawna Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe "J." w [...], reprezentowana przez adwokata, domagając się zmiany zaskarżonego wyroku i uchylenia decyzji organów obu instancji i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 553 § 1 ksh w zw. z art. 551 § 2 ksh i art. 26 § 4 ksh, skutkujące bezzasadnym przyjęciem, iż spółka jawna, powstała w wyniku obligatoryjnego przekształcenia spółki cywilnej na podstawie art. 26 § 4 ksh w zw. z art. 626 ksh, nie jest kontynuacją prawną tejże spółki cywilnej w rozumieniu art. 553 § 1 ksh i wobec tego nie spełnia wymogów z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299). W uzasadnieniu skargi podkreślono, że przekształcenie obligatoryjne wynikające z art. 26 § 4 ksh charakteryzuje się tym, że jest niezależne od woli wspólników i stosuje się do niego art. 553 § 1 ksh z ograniczeniami wynikającymi z § 2, a konsekwencją przekształcenia jest kontynuacja, w innej formie prawnej, bytu podmiotu, a spółce przekształconej służą wszystkie prawa i obowiązki dot. podmiotu, a skoro składnikiem majątku spółki cywilnej było prawo przekształcenia użytkowania wieczystego to zgodnie z art. 553 § 1 ksh prawo do przekształcenia służy spółce jawnej, gdyż przy ocenie relacji art. 553 § 1 khs do art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu należy mieć na uwadze właśnie sposób powstania spółki jawnej i gdyby nie obowiązek przekształcenia brak by było podstawy do odmowy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stanowiły przepisy ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299 ze zm.). Art. 1 ust. 2 tej ustawy zakreśla krąg podmiotów, które mogą ubiegać się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego, stanowiąc, iż przepisy ustawy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed 31 października 1998 r., a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi. Jak z tego przepisu wynika uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności służy tylko osobom fizycznym, tak tym, które nabyły prawo użytkowania przed określonym dniem, jak i ich następcom prawnym. Celem tej ustawy było przyznanie tego uprawnienia tylko osobom fizycznym, zupełnie nie odnosiła się ona do podmiotów gospodarczych. Już sam tytuł ustawy o tym przesądzał, jak i właśnie cyt. art. 1 ust. 2. Biorąc pod uwagę cel tej regulacji można zastanawiać się czy nawet wspólnicy spółki cywilnej są tym podmiotem, o którym mowa w art. 1 ust. 2, gdyż w istocie jest to podmiot gospodarczy. Jednak w niniejszej sprawie rozważanie tej kwestii jest bezprzedmiotowe wobec przekształcenia spółki cywilnej skarżących w spółkę jawną. Jak słusznie podkreślił to Wojewódzki Sąd Administracyjny przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności może nastąpić w stosunku do następców prawnych osób fizycznych, które nabyły prawo przed 1 października 1998 r., ale tylko jeśli ci następcy są również osobami fizycznymi. Cyt. wyżej art. 1 ust. 2 wyraźnie o tym przesądza. Skarżąca spółka jest spółką jawną, a zatem, co nie wymaga żadnego wywodu, nie jest to podmiot, o którym mowa w tym przepisie, a wobec tego nie może ona skorzystać z uprawnienia wynikającego z ustawy. Zarzuty skargi kasacyjnej są zatem nieusprawiedliwione, zwłaszcza że dotyczą one błędnej wykładni przepisów kodeksu spółek handlowych, podczas gdy istotny w sprawie był art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu i to ten przepis podlegał wykładni Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).