II SA/Wr 1282/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca) Asesor WSA Anetta Chołuj Protokolant : Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi M. i W. M. na decyzję Wojewody D. z dnia 8 maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt czasowy E. K. o d d a l a skargę. E. K. wniósł o wydanie decyzji administracyjnej o zameldowaniu go pobyt czasowy w okresie od 1 marca 2003r. do końca sierpnia 2003 r. a następnie do końca marca 2004 r. w K. przy ul. W. [...]. Twierdził, że przedmiotowe mieszkanie było własnością T. J., jego zmarłej żony, (z którą zawarł ślub kościelny) i przedstawiał pisemny testament ( z dnia 29.05.2002 r.), na mocy którego jest jedynym spadkobiercą. Wskazał też, że wnosi o zameldowanie na pobyt czasowy - tj. do czasu zakończenia postępowania sądowego (spadkowego). Zameldowaniu E. K. sprzeciwiał się W. M., brat T. J. - zmarłej w listopadzie 2002r. Domagał się nadto anulowania zameldowania E. K. w K. przy ul. W. [...] w okresie poprzednim tj. od 6.08.2002r. do 28.02.2003r. W. M. przeczył aby na pierwszym zgłoszeniu pobytu czasowego widniał podpis jego siostry, twierdził, że E. K. nie był w świetle prawa jej mężem i nie mieszkał w jej mieszkaniu. Przedstawił też testament notarialny (z dnia 7.04.1999r.), zgodnie z którym zmarła siostra w całości powołała do spadku M. A. M. (pełnoletnią już córkę W. M.). W. M. wyjaśniał, że jego siostra od 2002r. chorowała na raka mózgu a po operacji stwierdzono u niej afazję mieszaną. Pismem z dnia 3.03.2003r. Burmistrz K. zawiadomił o wszczęciu - na wniosek E. K. - postępowania o zameldowanie go na pobyt czasowy. Pismo doręczono E. K., W. M. oraz Spółdzielni Mieszkaniowej. Z akt sprawy wynika, że postępowanie o anulowanie czynności materialno-technicznej zameldowania E. K. na pobyt czasowy w okresie od 6.08.2002r. do 28.02.2003r. w przedmiotowym lokalu prowadzone nie było. Burmistrz K. decyzją z dnia 19.02.2003r. Nr [...] orzekł o zameldowaniu E. K. w K. przy ul. W. [...] na pobyt czasowy od 1.03.2003r. do 31.03.2004r. Decyzją z dnia 8 maja 2003 r. Nr [...] Wojewoda D. w/w decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że art.47 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nakłada na organ administracyjny obowiązek dokonania na podstawie zgłoszenia zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca pobytu jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Art.47 ust.2 zaś zobowiązuje organ do badania prawdziwości danych stanowiących podstawę do wykonania obowiązku meldunkowego. Wywiedziono też, że w myśl art.4 pkt. 1 powołanej ustawy obowiązek meldunkowy polega na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego. Z definicji zawartej w art.7 ust.1 wynika, że pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru stałego pobytu w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Organ II instancji po ustaleniu - na podstawie oględzin lokalu - że E. K. faktycznie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu ostatecznie przyjął, że spełniona została przesłanka zameldowania na pobyt czasowy. Podniesiono, że przepisy o ewidencji ludności mają charakter porządkowy, celem ich jest, aby rejestracja osoby w danym miejscu była zgodna ze stanem faktycznym, wskazano na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r., na mocy którego utracił moc przepis art. 9 ust.2 ustawy, wymagający przy zameldowaniu potwierdzenia uprawnienia do lokalu. Odpis decyzji doręczono E. K. oraz W. M. i jego żonie M. M. (legitymującej się w postępowaniu administracyjnym pełnomocnictwem męża) - z pouczeniem o skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Nie godząc z rozstrzygnięciem Wojewody D. M. i W. M. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Domagali się w niej stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu wobec wydania decyzji niezgodnie z art.2,7,21 pkt 1, art.31 pkt.3 i art.32 Konstytucji. Skarżący podtrzymywali swe twierdzenia o złym stanie zdrowia T. J., twierdzili, że E. M. nie był jej mężem, lecz konkubentem i nie mieszkał w jej mieszkaniu, póki ta była zdrowa, co ich zdaniem potwierdzają przedłożone dowody. Podnieśli nadto, że brak wyjaśnienia kwestii pierwszego zameldowania E. K. na pobyt czasowy ułatwia mu ubieganie się o dalsze zameldowanie. Podnosili także, że informowali organ meldunkowy, iż na mocy testamentu notarialnego spadkobierczynią po zmarłej T. J. jest ich córka - M. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.3§1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), mającej zastosowanie przy rozpoznaniu niniejszej sprawy w związku z art.97§ 1 ustawy z 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153,poz.1271), sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 ustawy). Przed przystąpieniem do oceny zaskarżonej decyzji Sąd zobligowany jest do zbadania czy skarga pochodzi od uprawnionej do jej złożenia strony. Przepisy rozdziału 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulują kwestię stron i uczestników postępowania w następujący sposób: - w myśl art. 32. "W postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi". - zgodnie zaś z art. 33. § 1 i 2. "Osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony (§ 1). Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie (§ 2). Art.50§ 1 ustawy jednoznacznie wskazuje przy tym, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym (§ 1).Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2). Uprawnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego powiązane jest więc z posiadaniem interesu prawnego. Powołana ustawa nie definiuje pojęcia "interesu prawnego", nie zostało ono normatywnie dookreślone. W orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest jednak pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że kryterium "interesu prawnego" w postępowaniu administracyjnym czy w sprawie sądowoadministracyjnej rozumieć należy w ten sposób, że akt lub czynność/bezczynność organu administracji musi dotyczyć własnego, indywidualnego i wynikającego z konkretnego przepisu prawa administracyjnego interesu. O interesie prawnym mówić można, gdy strona - w rozumieniu procesowym - może lub powinna na podstawie obowiązującego prawa uzyskać konkretne korzyści albo może być (lub powinna być) obarczona powinnością określonego zachowania - jednakże po skonkretyzowaniu decyzją administracyjną przez organ administracji publicznej. Powyższe oznacza, że o tym czy strona ma interes prawny (a nie faktyczny) przesądza istnienie przepisu prawa administracyjnego stanowiącego o jej prawach lub obowiązkach. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że w sprawie meldunkowej - w rozumieniu ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 87, poz.960 ze zm.) - niewątpliwie interes prawny posiadają osoby, na których spoczywa zarówno obowiązek jak i uprawnienie zameldowania się w związku z pobytem czasowym lub stałym w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem; dotyczy to także wymeldowania. Interes taki, w ocenie sądu, występować może także po stronie właścicieli domów i lokali oraz innych podmiotów dysponujących tytułem prawnym do lokalu - a to wobec nałożenia na nich obowiązków określonych przepisem art.29 ustawy. W niniejszej sprawie poza sporem właścicielka przedmiotowego lokalu nie żyje, ponieważ jednak zmarła przed wszczęciem postępowania administracyjnego w sprawie. nie zachodziła przesłanka do zawieszenia postępowania administracyjnego (art.97§1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (teks jednolity Dz.U. z 2000r. Dz.U.Nr 98,poz.1071 ze zm.). W okolicznościach sprawy nie można przyjąć, aby skarżący tj. M. i W. M. posiadali interes prawny uprawniający ich do wniesienia skargi. Bezsprzecznie sprawa nie dotyczy ich zameldowania, nie należą też do podmiotów dysponujących prawem do przedmiotowego lokalu. Wprawdzie W. M. był bratem zmarłej właścicielki mieszkania, zatem co do zasady należy do kręgu osób powołanych do spadku z ustawy. Nie stanowi to jednak o jego prawie do przedmiotowego lokalu; poza sporem bowiem nie zapadło orzeczenie sądowe o stwierdzeniu nabycia spadku, które pozwoliłoby na domniemanie (w rozumieniu art.1025 kodeksu cywilnego) kto jest spadkobiercą. Wyjaśnić też należy, że skoro - jak już wyżej wskazano - interes prawny wnoszących skargę znajdować musi podstawę w przepisach prawa administracyjnego (materialnego czy procesowego), a takiej podstawy w niniejszej sprawie Sąd się nie dopatrzył - to o statusie strony nie może przesądzić fakt, że skarżący byli w toku postępowania traktowani jak strona. Bez znaczenia zatem - dla oceny czy wnoszący skargę rzeczywiście i obiektywnie legitymują się interesem prawnym - jest to, że organy administracyjne doręczały skarżącym decyzje z pouczeniem o środkach zaskarżenia. W świetle powyższego - w ocenie Sądu - W. i M. M. nie mają interesu prawnego we wniesieniu skargi a zatem jako nieuprawnieni do jej wniesienia nie mogą poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. Merytoryczne rozpoznanie sprawy w kontekście posiadania uprawnień uzasadnia oddalenie skargi, nie może ona bowiem - jako że nie pochodzi od strony - być uwzględniona. Z tych wszystkich względów, działając na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.