II SA/Rz 27/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu Rz. z dnia [...] listopada 2003 r. Nr PK [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku II SA/Rz 27/04 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu Rz. z dnia [...] listopada 2003 r., [...] ustalającą dla Z. B. obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od 21.02.2001 r. do dnia 9.01.2002 r. w kwocie 4940 złotych 50 groszy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzja Starosty Powiatu Rz. nie narusza prawa. W szczególności organ wskazał, że poprawnie przyjął i ustalił nienależność świadczenia w stosunku do Z. B., gdyż ten w sposób nieuprawniony pobierał w okresie od 21.02.2001 r. do 9.01.2002 r. zasiłek dla bezrobotnych, będąc osobą prowadzącą działalność gospodarczą. Wprawdzie w objętym decyzją czasie odwołujący miał zawieszoną tę działalność, jednak dla przepisów prawa stan taki jest równoznaczny z prowadzeniem działalności, bowiem obowiązujące przepisy nie wiążą z zawieszeniem działalności gospodarczej innych skutków niż w przypadku jej prowadzenia. Dla przepisów prawa istotne jest wykreślenie działalności gospodarczej ze stosownej ewidencji, bo dopiero ten fakt definitywnie przesądza o nieprowadzeniu działalności przez podmiot ubiegający się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej i przysługującego bezrobotnemu zasiłku. Organ odwoławczy podkreślił, że Z. B. był pouczony o odpowiedzialności z tytułu pobierania zasiłku dla bezrobotnych w sytuacji, gdy nie są spełnione warunki do jego pobierania. Zwłaszcza istotna zdaniem organu jest okoliczność, że w oświadczeniu podpisanym przez odwołującego przy rejestracji wskazano, że zasiłek nie przysługuje, jeżeli osoba prowadzi działalność lub ją zawiesza. Z tych powodów Wojewoda nie dopatrując się podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji utrzymał ją w mocy. Z decyzją Wojewody nie zgodził się Z. B. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucił zaskarżonej decyzji niezgodność z przepisami prawa. Podkreślił, że za podstawę odpowiedzialności decyzje przyjęły jego działania niezgodne z prawem, w szczególności nieujawnienie w chwili rejestracji faktu zawieszenia działalności gospodarczej i przypisanie takiemu działaniu znamion umyślności i świadomości. Skarżący z takim stanowiskiem nie godząc się wskazał, że przy rejestracji nie był pouczony o skutkach zawieszenia działalności dla pobieranego zasiłku. Skutków takich jego zdaniem nie można wywodzić z nieczytelnej informacji /pieczątki/, która ma informować o tym, że na równi z prowadzoną działalnością traktowane jest jej zawieszenie. Z takich powodów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie przywołując argumentację jak w uzasadnieniu własnej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ dalej: prawo o p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działań administracji publicznej stosując prawem przewidziane środki. Zakres tej kontroli wyznaczają przepisy prawa, dlatego na podstawie art. 134 § 1 prawa o p.s.a. sąd rozpoznający skargę nie jest związany jej zarzutami, podstawami prawnymi czy formułowanymi przez stronę wnioskami. Sąd rozpoznaje skargę w granicach danej sprawy. Dokonując merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że decyzja narusza przepisy prawa materialnego i z tego powodu skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy podzielić zarzut skargi, w którym skarżący wskazał, że odpowiedzialność z tytułu nienależnie pobranego świadczenia /zasiłku dla bezrobotnych/ może być wykazana tylko wtedy, gdy bezrobotny w sposób umyślny i świadomy pobrał zasiłek, wiedząc że taki nie przysługuje. Pogląd taki nie pozwala organom zobowiązywać bezrobotnego do zwrotu zasiłku, jeżeli nie był on świadomy okoliczności, które nie dają podstaw do uznania osoby za bezrobotną i przyznania jej zasiłku. Sąd takie stanowisko uznaje za poprawne i zgodne z treścią art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz. U. nr 58 z 2003 r., poz. 514 ze zm./. Niewątpliwie powołany przepis nakazuje organom nałożyć obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego przez bezrobotnego, jednak z definicji nienależnego świadczenia zawartej w art. 28 ust. 2 pkt 1 tego przepisu wynika, że nienależnym świadczeniem w rozumieniu art. 28 nie jest każde pobrane przez bezrobotnego świadczenie, które obiektywnie nie powinno być wypłacone, bo nie są spełnione przesłanki ustawowe, ale świadczenie, co do którego bezrobotny subiektywnie posiadał wiedzę, że w jego przypadku ono nie przysługuje, gdyż był pouczony o okolicznościach, które powodują ustanie prawa do pobierania zasiłku. Z treści przepisu wynika ponad wszelką wątpliwość, że bezrobotny musi być pouczony o okolicznościach, które skutkują utratą prawa do zasiłku. Tak ukształtowany przepis prawa w przedmiotowej sprawie sprowadza spór zaistniały między organem a skarżącym tylko do oceny prawidłowości pouczenia skarżącego o tym, ze zawieszenie prowadzonej działalności gospodarczej nie jest równoznaczne z jej zakończeniem i jest okolicznością nie dającą prawa do pobierania zasiłku. Dokonując oceny tej okoliczności Sąd stwierdza, że organ I instancji przyjmując zgłoszenie skarżącego w dniu 13.02.2001 r. nie pouczył skarżącego w sposób poprawny. W aktach sprawy zalega karta zgłoszenia, na której widnieje nieczytelna pieczęć /odwrócona/ mająca wskazywać, że zawieszenie działalności gospodarczej skutkuje utratą prawa do zasiłku. Także karta informacyjna podpisana i doręczona skarżącemu, zawierająca informację dla skarżącego w pkt 12 jest sformułowana w sposób nieczytelny. Z treści tego dokumentu nie wynika w sposób oczywisty, że zawieszenie działalności gospodarczej skutkuje utratą statusu bezrobotnego. Te okoliczności skutkują uznaniem przez Sąd, że decyzja zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja Starosty Powiatu Rz. wydane zostały z naruszeniem art. 28 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przypisanie bezrobotnemu nienależnie pobranego świadczenia musi być poprzedzone niebudzącym żadnych wątpliwości pouczeniem bezrobotnego o skutkach pobrania zasiłku w sytuacji braku przesłanek do uznania za osobę bezrobotną. Biorąc te okoliczności pod uwagę oraz treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) prawa o p.s.a. należało orzec jak na wstępie.