II SA/Rz 216/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi C. R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2005r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej - skargę oddala - II SA/Rz 216/05 Uzasadnienie Przedmiotem skargi C. R. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dn. [...].01.2005r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. Postępowanie w tej sprawie wszczęto w dn.7.05.2002r. przed Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym, który otrzymał orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dn.17.04.2002r. rozpoznającego u C. R. chorobę zawodową – zawodową astmę oskrzelową, wymienioną w poz. 3 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dn.18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz.294). W orzeczeniu tym wskazano, że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej nastąpiło przez lekarza medycyny E. K. w dn.17.12.2001r. (w aktach sprawy brak tego zgłoszenia). Decyzją z dn. [...].07.2002r. Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził u C. R. chorobę zawodową – zawodową astmę oskrzelową. Od tej decyzji odwołanie wniósł ostatni zakład pracy C. R. – A. sp. z o.o. w S., działająca przez radcę prawnego C. M. Odwołujący się zarzucał brak uwzględnienia faktu palenia papierosów przez C. R. oraz przeprowadzenia prawidłowego wywiadu epidemiologicznego. Decyzją z dn. [...].09.2002r. Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dn. [...].07.2002r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem organu odwoławczego przed wydaniem decyzji przez I instancję nie przeprowadzono wywiadu epidemiologicznego, czym naruszono przepisy dotyczące obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W trakcie prowadzonego ponownie postępowania przed Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym pełnomocnik A. sp. z o.o. złożył wniosek o przeprowadzenie badania przez właściwy instytut naukowo-badawczy lub o wystąpienie do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację. C. R. została poddana badaniu w Instytucie Medycyny Pracy, który orzeczeniem lekarskim Nr [...] stwierdził brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – astmy oskrzelowej (k.65 akt administracyjnych t.1). Równolegle toczyło się postępowanie sądowoadministracyjne ze skargi C. R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dn. [...].09.2002r.. W sprawie tej wyrokiem z dn.1.10.2003r. sygn. SA/Sz 2519/02 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie skargę oddalił (k.126-128 t.1). W wyroku tym podzielono stanowisko organu II instancji, że nie przeprowadzono [prawidłowego wywiadu epidemiologicznego, nadto nie ustosunkowano się do całości zebranego materiału dowodowego w sprawie. Z kontekstu akt sprawy wynika, że sprawę przekazano wg właściwości Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu z powodu zmiany siedziby spółki z o.o. A. Organ ten decyzją z dn. [...].04.2004r. Nr [...] orzekł o nie stwierdzeniu choroby zawodowej – astmy oskrzelowej u C. R. Od tej decyzji odwołała się C. R. Rozpoznając odwołanie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dn. [...].07.2004r. Nr [...] uchylił decyzję organu I instancji z dn. [...].04.2004r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Motywem decyzji kasacyjnej było to, że decyzję wydaną w I instancji oparto na niewłaściwych przepisach prawa materialnego, a to rozporządzeniu Rady Ministrów z dn.30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz.1115). Zwrócono także uwagę, że odwołująca się nie była poinformowana o możliwości zakwestionowania niekorzystnego dla siebie orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy, nadto nie zapoznano w sposób prawidłowy C. R. o dowodach w sprawie. Organ I instancji umożliwił C. R. zapoznanie się z aktami sprawy i oświadczyła, że "nie wnosi zastrzeżeń" (k.21 t.II), z tej możliwości skorzystał także radca prawny D. M., reprezentujący A. sp. z o.o.. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dn. [...].11.2004r. Nr [...] orzekł o nie stwierdzeniu u C. R. choroby zawodowej w postaci astmy oskrzelowej, wymienionej w poz. 3 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów zdn.18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu organ przywołał przede wszystkim ustalenia zawarte w orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy Nr [...] z dn.22.04.2003r., z którego wynika, że wykonane w Klinice testy skórne z pospolitymi alergenami i alergenami zawodowymi wypadły negatywnie. W surowicy krwi nie wykryto przeciwciał przeciwko alergenom zawodowym, a jedynie przeciwciała przeciw gatunkom roztoczy. Przeprowadzone badania spirometryczne oraz wziewna próba prowokacyjna pigmentów nie dały podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii astmy oskrzelowej. Organ wskazał, że rozpoznanie choroby zawodowej jest możliwe tylko, gdy wystąpią wszystkie przesłanki warunkujące uzasadnienie schorzenia za chorobę zawodową, do jednej z nich należy orzeczenie lekarskie z rozpoznaniem i uzasadnieniem w przedmiocie choroby zawodowej, które wydała jednostka służby zdrowia, a dochodzenie epidemiologiczne wykazało związek przyczynowy z wykonywaną pracą. W ocenie organu I instancji nie zaistniały warunki do rozpoznania choroby zawodowej. Od decyzji odwołała się C. R., podając że jest skrzywdzona wydaną decyzją, jako nieadekwatną do długoletniego okresu narażenia zawodowego. Odwołująca naprowadza, że w związku z podejrzeniem choroby zawodowej była już badana przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, który rozpoznał chorobę zawodową w postaci zawodowej astmy oskrzelowej. Odwołująca się zakwestionowała prawo zakładu pracy do domagania się ponownego przeprowadzenia badania lekarskiego. Odwołująca się przyznała fakt hospitalizowania w Instytucie Medycyny Pracy, ale eksponuje iż pobyt w tej placówce nastąpił po długotrwałym zwolnieniu chorobowym, kiedy nie była narażona zawodowo. Wskazywała ponadto na długotrwałą pracę w charakterze laborantki i fakt narażenia na szkodliwe działanie różnych substancji. Opisaną na wstępie decyzją Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dn. [...].11.2004r. o braku podstaw do rozpoznania u C. R. choroby zawodowej. W podstawie prawnej organ odwoławczy powołał się na art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 10 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dn.18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych. Organ wskazał w motywach uzasadnienia, że postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej jest postępowaniem prowadzonym w ramach przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a organ administracji publicznej winien szczególnie wnikliwie ustalać stan faktyczny sprawy, a przy jej załatwieniu rozważać interes społeczny jak i uzasadniony interes strony. Uznano, że w sprawie został zebrany materiał dowodowy związany z charakterem pracy zainteresowanej, warunków tej pracy oraz czynników szkodliwych w środowisku pracy. Wskazano, że orzekający w sprawie inspektor sanitarny jest związany orzeczeniem lekarskim w tym znaczeniu, iż nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia, tu powołano się na stanowisko wyrażone w wyrokach NSA (II SA 634/98 i I SA 1520/97). Organ odwoławczy wywiódł, iż można byłoby zakwestionować orzeczenie lekarskie, gdyby nie odpowiadało wymogom k.p.a.. Odwołując się do treści § 1 i § 10 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z 1983r. w sprawie chorób zawodowych wskazano, iż wykluczenie w prawidłowo wydanym orzeczeniu lekarskim zawodowego charakteru schorzenia, na które cierpi pracownik wyłącza możliwość stwierdzenia u niego choroby zawodowej. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie C. R. nie precyzując kierunku jej weryfikacji. Skarżąca powołuje się, że orzeczeniem lekarskim wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy z dn.17.04.2002r. stwierdzono u niej chorobę zawodową w postaci zawodowej astmy oskrzelowej. C. R. wywodzi, iż za dowód wystąpienia u niej choroby zawodowej należy przyjąć wyrok Sądu Okręgowego w S. z dn.24.06.2003r. (w załącznikach do skargi brak wspomnianego wyroku). Skarżąca powołuje się na ustalenia biegłej sądowej z dziedziny chorób płuc i gruźlicy, składane na użytek sądu powszechnego, w której to opinii stwierdzono częściową, trwałą niezdolność do pracy, powołując się także na rozpoznanie przez powyższą biegłą sądową choroby zawodowej w postaci zawodowej astmy oskrzelowej. Te okoliczności zdaniem skarżącej winny być wiążące dla orzekających organów inspekcji sanitarnej. C. R. wywodzi, że w pracy uległa kilku wypadkom, które miały wpływ na pogorszenie się jej stanu zdrowia. Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, przytaczając raz jeszcze stan faktyczny sprawy, eksponując związanie orzeczeniem lekarskim wydanym przez uprawnioną jednostkę służby zdrowia. Wojewódzki sąd administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega rozpatrzeniu w trybie przepisów ustawy z dn.30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa), a kryterium kontroli zaskarżonej decyzji jest jej legalność, czyli zgodność z obowiązującym prawem (por. art.1 § 2 ustawy z dn.25.07.2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz.1269). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 Ppsa), stosując środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art.135 Ppsa). Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym dające podstawę do wznowienia postępowania, wreszcie inne naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, o ile mogłoby ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 Ppsa). Sąd stwierdza nieważność decyzji, o ile zachodzą przyczyny przewidziane w art.156 k.p.a. lub w innych przepisach. Zdaniem sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jest bezsporne, że postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej u C. R. prowadzone było na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dn.18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz.294). Postępowanie w tej sprawie wszczęto w maju 2002r., zatem nie zostało ono podjęte przed datą wejścia w życie (2 września 2002r.) rozporządzenia Rady Ministrów z dn.30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz.1115). Rozporządzenie z 2002r. w § 10 stanowi, że postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenie, rozpoczęte przed dniem wejścia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów, a więc na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dn.18.11.1983r. Za chorobę zawodową w świetle cyt. rozporządzenia uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Po zgłoszeniu podejrzenia wystąpienia choroby zawodowej, o czym zawiadamia się zakład pracy jest on zobowiązany do przesłania zakładowi społecznej służby zdrowia, właściwemu do rozpoznania choroby zawodowej dokumentację dotyczącą: 1) zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy, 2) przebiegu pracy zawodowej pracownika (§ 4 rozporządzenia z 1983r.). Rozporządzenie Rady Ministrów z 1983r. w § 6 stanowi następnie, iż wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy przesyła się do zakładu społecznej służby zdrowia właściwego do rozpoznania choroby zawodowej. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, a w odniesieniu do pracowników kolejowych – oddziały i poradnie medycyny pracy kolejowej służby zdrowia (§ 7 ust.1 rozporządzenia RM z 1983r.). Rekapitulacja stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania przez organy obu instancji prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji prawa nie narusza. Orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dn.17.04.2002r. stwierdzające chorobę zawodową u skarżącej nie mogło zostać uwzględnione, albowiem zostało ono wydane zanim przeprowadzono prawidłowe dochodzenie epidemiologiczne. W myśl § 7 ust.4 jednostki organizacyjne wymienione w ust.1-3 wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. Brak prawidłowego przeprowadzenia dochodzenia epidemiologicznego przed wydaniem decyzji Przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dn. [...].07.2002r. (k.36 akt administracyjnych t.1). był powodem wydania decyzji kasacyjnej przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dn. [...].09.2002r. (k.48 akt t.1.), a skargę na powyższą decyzję oddalił Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie wyrokiem SA/Sz 2519/02. Wyrokiem tym jest związany sąd orzekający w niniejszej sprawie. Skoro zatem uznano, że nie mogła ostać się w obrocie prawnym decyzja stwierdzająca u skarżącej chorobę zawodową, opierająca się na orzeczeniu WOMP, albowiem nie została poprzedzona prawidłowym dochodzeniem epidemiologicznym, to w świetle § 7 ust.4 rozporządzenia RM z 1983r. za wątpliwą uznać należy także i opinię WOMP, skoro wydano ją zanim przeprowadzono wymagane prawem dochodzenie epidemiologiczne. Prawidłowo zatem organy inspekcji sanitarnej skierowały skarżącą na badanie lekarskie przeprowadzone przez upoważniony do tego, w świetle § 7 ust.1 rozporządzenia RM z 1983r., Instytut Medycyny Pracy. Zarzut, że domagał się tego zakład pracy, a nie miał do tego prawa nie jest trafny. W myśl § 9 ust.1 rozporządzenia RM z 1983r. pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo-badawczy resortu zdrowia i opieki społecznej, a w odniesieniu do chorób zakaźnych i inwazyjnych – również przez akademię medyczną. Wniosek o ponowne badanie składa się za pośrednictwem jednostki organizacyjnej, która dokonywała ustaleń w sprawie rozpoznania choroby zawodowej. Uprawnienie pracownika nie wyklucza ogólnych reguł postępowania dowodowego, przewidzianych w art.75-88 k.p.a. (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dn.26.11.1996r. III PRN 32/96, opubl. Wokanda Nr 2/97, s.24). Jest to uprawnienie pracownika, które nie wyklucza uprawnień organu, jak i zakładu pracy jako strony postępowania, do przeprowadzenia dowodu w zakresie opinii uprawnionej jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznania choroby zawodowej. Skarżąca o możliwości złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania została powiadomiona w decyzji kasacyjnej Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dn. [...] .07.2004r. (k.15 t.2), a zapoznając się z materiałami postępowania i mając możliwość złożenia żądań, takiego wniosku nie składała (por. k.21 t.2.). Pozostaje zatem w obrocie orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy wykluczające u skarżącej chorobę zawodową. Trafnie zatem organy inspekcji sanitarnej wskazują, że nie mają uprawnień do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (tak NSA w wyroku z dn.9.07.1998r. II SA 634/98, Prawo Pracy Nr 12/98, s.38). Rozpoznawanie chorób zawodowych leży wyłącznie w gestii upoważnionych jednostek organizacyjnych służby zdrowia, ustalenia te są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej (tak NSA w wyroku z dn.2.06.1998r. I SA 225/98, opubl. baza orzecz. Lex Nr 45827). Zatem zarzuty skargi, iż organy inspekcji sanitarnej winny respektować np. wyrok sądu powszechnego (choć nie nie dołączono tego wyroku) albo opinię biegłej sądowej wydaną na użytek postępowania przed sądem powszechnym, nie są zasadne. Tylko wyznaczone jednostki, w świetle § 7 ust.1 rozporządzenia RM z 1983r., były uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych. Takich uprawnień nie ma biegła sądu powszechnego. Z tych przyczyn, działając na podstawie art.151 Ppsa sąd skargę oddalił.