VI SA/Wa 246/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak (spr.) Protokolant Robert Rozbicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2005r. przy udziale sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczpospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2004 r. [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności uzupełnień i poprawek w sprawie zgłoszenia wynalazku stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia VI SA/Wa 246/05 UZASADNIENIE Podaniem z dnia [...] marca 1998r. M. P. wystąpił do Urzędu Patentowego RP o udzielenie patentu na wynalazek pod tytułem "Kształtowniki o profilu otwartym do celów zwłaszcza oświetleniowych". Powyższe podanie zostało zarejestrowane pod numerem [...]. Zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2003r. Urząd Patentowy działając na podstawie art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. – Prawo własności przemysłowej (dalej p.w.p.) stwierdził, że zebrane dowody i materiały świadczą o istnieniu przeszkód do uzyskania patentu i wezwał zgłaszającego do zajęcia stanowiska odnośnie przedstawionych zarzutów. W odpowiedzi na to zawiadomienie zgłaszający nadesłał pismo z dnia [...] marca 2003r., przy którym załączył nową wersję opisu oraz jednego zastrzeżenia patentowego. Postanowieniem z dnia [...] marca 2003r. Urząd Patentowy, na podstawie art. 46 ust. 2 i art. 37 p.w.p., stwierdził niedopuszczalność uzupełnień i poprawek wykraczających poza to, co zostało ujawnione w opisie i w zastrzeżeniach w dniu dokonania zgłoszenia wynalazku, wprowadzonych w wersji nadesłanej do Urzędu Patentowego przy piśmie z dnia [...] marca 2003r. Zgłaszający został pouczony o przysługującym mu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismem z dnia [...] maja 2003r. M. P. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie z uwzględnieniem wersji "Prostka przestrzenna" i "Zespół przestrzenny". Dnia [...] maja 2003r. Urząd Patentowy w oparciu o wskazane powyżej podstawy prawne wydał kolejne postanowienie o treści takiej samej jak w postanowieniu z dnia [...] marca 2003r., z tym że wezwał do usunięcia poprawek i uzupełnień w terminie miesiąca od dnia otrzymania postanowienia. Wskazał również, że w razie niezastosowania się do postanowienia w wyżej wyznaczonym terminie postępowanie zostanie umorzone. M. P. został ponownie pouczony o przysługującym mu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismem z dnia [...] lipca 2003r. M. P. wystąpił do Urzędu Patentowego o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po przeanalizowaniu materiałów zawartych w aktach zgłoszenia oraz biorąc pod uwagę argumentację podaną przez zgłaszającego Urząd Patentowy postanowieniem z dnia [...] listopada 2004r. uchylił zaskarżone postanowienie, uznając iż wprowadzenie do opisu i zastrzeżenia patentowego nazwy "prostka" dla elementu uwidocznionego na figurze 1, nie wykracza poza ujawnienie dokonane w dacie zgłoszenia [...], gdyż ujawnienie przedmiotu zgłoszenia dotyczy nie tylko opisu i zastrzeżeń, lecz również rysunku. Odnośnie sformułowania "tworzące ją dwa prostoliniowe profile otwarte" uznano, iż nie można bez wątpliwości twierdzić, że wykracza ono poza ujawnienie dokonane w dacie zgłoszenia. Również zmiana terminologii bądź formy opisu stosowanej dla określenia tego samego przedmiotu zgłoszenia, przedstawionego na rysunku, nie może być zinterpretowana jako wprowadzenie poprawek lub uzupełnień wykraczających poza ujawnienie dokonane w dacie zgłoszenia. Wskazano jednocześnie, iż zgłoszenie wymaga analizy zastrzeżeń patentowych pod kątem jednoznaczności określenia zakresu przedmiotowego żądanej ochrony oraz ich poparcia opisem. W skardze na powyższe postanowienie M. P. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił, że zostało wydane w oparciu o niewłaściwe materiały zgłoszeniowe tj. w oparciu o wersję materiałów z dnia [...] marca 2003r. Wskazał, że Urząd Patentowy nie udowodnił niczego co stanąć mogłoby na drodze do uzyskania patentu, w szczególności nie przedstawiając aktów badań sprawozdań techniki. Podał, że jego skarga dotyczy również nieudzielania odpowiedzi na pismo z dnia [...] maja 2004r., a także, że tryb procesowania i czas jego trwania udowodnił, że Urząd Patentowy nie obowiązują żadne standardy ani zasady. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosząc o oddalenie skargi jako niezasadnej wskazał, że pismo z dnia [...] marca 2003r. jest dowodem wprowadzenia do zgłoszenia nowej wersji materiałów, które zgodnie z przyjętymi zasadami postępowania zastępują odpowiednie części zgłoszenia złożone w Urzędzie przed dniem [...] marca 2003r. Tej właśnie wersji zgłoszenie dotyczy postanowienie z dnia [...] maja 2003r. Nadto podano, że Urząd Patentowy potraktował pismo z dnia [...] maja 2004r. jako potwierdzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak również że nie zawierało ono jednoznacznie sformułowanych pytań, na które należałoby odpowiedzieć oddzielnym pismem. W ocenie Urzędu Patentowego komentarz skarżącego odnośnie interpretacji przepisów art. 39 p.w.p. w związku z informacją podaną w piśmie z dnia [...] kwietnia 2004r., świadczy o niewłaściwym rozumieniu treści fragmentu podanego na str. 2 tego pisma. Uwagi skarżącego dotyczące naruszenia przepisów art. 269 ust. 3 oraz art. 270 ust. 1 pkt 2 p.w.p. są zdaniem organu ogólnikowe i niejednoznaczne i dlatego też nie mogą być skomentowane merytorycznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli rozstrzygnięcia wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżone rozstrzygnięcie. Kontrola zgodności rozstrzygnięcia organu administracji publicznej z prawem powinna przebiegać w określonej kolejności. W pierwszej kolejności powinna być przeprowadzona kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia i postępowania, które je poprzedziło, z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność decyzji. W następnej kolejności sąd powinien przeprowadzić kontrolę przestrzegania przepisów o postępowaniu administracyjnym. Kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być dokonana dopiero w ostatniej kolejności. Przyjęcie takiej kolejności badania zgodności z prawem rozstrzygnięcia administracyjnego uzasadnione jest tym, że ustalenie którejkolwiek z wad rozstrzygnięcia powodujących stwierdzenie jego nieważności czyni dalszą kontrolę nie tylko zbędną, ale i niedopuszczalną. W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych powyżej kryteriów należy uznać, iż zasługuje ona na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w niej podanych. Zgodnie z art. 316 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. prawo własności przemysłowej (p.w.p.) postępowanie w Urzędzie Patentowym związane ze zgłoszeniem wynalazku toczy się od dnia wejścia w życie ustawy według jej przepisów, natomiast w myśl art. 252 p.w.p., w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Urzędem Patentowym stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 244 p.w.p. stanowi, iż od postanowień Urzędu Patentowego służy stronie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Aby jednak ten tryb odwoławczy mógł zostać zastosowany musi zapaść rozstrzygnięcie, dla którego przepisy ustawy prawo własności przemysłowej przewidują formę postanowienia. Przepis art. 252 p.w.p. przyjmuje jako zasadę stosowanie przepisów tej ustawy, a dopiero gdy pewna kwestia nie jest w niej uregulowana odsyła do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawa – prawo własności przemysłowej oraz jej przepisy wykonawcze określają sytuacje w jakich Urząd Patentowy wydaje decyzje administracyjne i postanowienia, w związku z czym w tym zakresie nie istnieje potrzeba sięgania do przepisów zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o art. 245 p.w.p. określający rozstrzygnięcia mogące zapaść w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, natomiast postanowienie które uchyliło zostało wydane w oparciu o art. 46 ust. 2 p.w.p. Art. 46 ust. 2 p.w.p. znajduje się w rozdziale 3 pt. "Rozpatrywanie zgłoszenia wynalazku". Postępowanie zgłoszeniowe obejmuje tok czynności Urzędu Patentowego podejmowanych w celu rozpatrzenia zgłoszenia wynalazku i rozstrzygnięcia o udzieleniu lub nieudzielaniu patentu. Pierwszą fazę tego postępowania stanowi badanie wstępne, mające na celu ustalenie czy zgłoszenie zostało dokonane prawidłowo. Jeżeli Urząd Patentowy stwierdzi, że zgłoszenie zawiera braki wydaje postanowienie wzywające zgłaszającego do uzupełnienia zgłoszenia lub usunięcia wskazanych braków i istotnych usterek. Od takiego postanowienia, zgodnie z art. 244 p.w.p., służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dalszej części postępowania zgłoszeniowego Urząd Patentowy przeprowadza pełne badanie przedmiotu zgłoszenia, polegające na sprawdzeniu wszystkich ustawowych warunków udzielana ochrony. W uzasadnionych wypadkach na mocy art. 46 ust. 2 p.w.p. Urząd Patentowy może w trakcie badania pełnego wezwać zgłaszającego, który wprowadził do zgłoszenia uzupełnienia lub poprawki niezgodne z przepisami ustawy, do nadesłania w wyznaczonym terminie, wyjaśnień dotyczących tych uzupełnień lub poprawek lub też do ich usunięcia, pod rygorem umorzenia postępowania. Dla tego wezwania ustawodawca nie przewidział formy postanowienia. Dlatego też uznać należy, że czynności procesowej z dnia [...] maja 2003r. Urząd Patentowy nadał formę postanowienia bez istniejącej podstawy prawnej. W ocenie Sądu należy ją potraktować jako wezwanie do usunięcia poprawek i uzupełnień w terminie 1 miesiąca pod rygorem umorzenia postępowania. Następstwem przyjęcia, iż czynność procesowa dokonana przez organ w dniu [...] maja 2003r. stanowi wezwanie jest niezakwestionowanie przez sąd wydania dwóch postanowień w tej samej materii. Gdyby wezwaniom z art. 46 ust. 2 p.w.p. należałoby nadać formę postanowienia, niemożliwe byłoby do zaakceptowania wydanie dwóch rozstrzygnięć identycznych w treści. Skoro jednak są to wezwania, od których nie przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, możliwe jest ich ponawianie, zwłaszcza w sytuacji gdy w pierwszym z nich nie zastrzeżono rygoru wynikającego z art. 46 ust. 2 p.w.p. Konsekwencją powyższego, przy tego typu czynności procesowych jaką jest wezwanie, brak jest możliwości uruchomienia trybu odwoławczego wewnątrz urzędu, gdyż od wezwania wydanego w trybie art. 46 ust. 1 p.w.p. nie przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tryb ten – o czym była mowa powyżej – istnieje tylko w przypadku, gdy forma postanowienia dla rozstrzygnięcia określonej czynności procesowej została określona w konkretnym przepisie prawnym. Uznać więc należy, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane bez podstawy prawnej, albowiem brak było podstaw w obowiązujących przepisach dla uruchomienia trybu odwoławczego i dlatego też Sąd stwierdził, że zaszła przyczyna dla stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia. Dla uzasadnienia rozstrzygnięcia o stwierdzeniu nieważności Sąd nie uznał za konieczne rozważania zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą w skardze, zważywszy zwłaszcza, że powodem stwierdzenia nieważności jest brak podstawy prawnej dla zaskarżonego rozstrzygnięcia Ubocznie wskazać należy, iż wbrew stanowisku Urzędu Patentowego, termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest terminem ustawowym. Terminy ustawowe charakteryzują się tym, że są wprost wyznaczone przez ustawę i nie mogą być skracane ani przedłużane. Mając powyższe względy na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak na wstępie.