VII SA/Wa 1786/04
WyrokWSA w Warszawie2005-08-25
Skład orzekający: Halina Kuśmirek, Tadeusz Nowak, Mariola Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie wybudowanych budynków, wydana na podstawie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., może być uzasadniona wyłącznie brakiem przedłożenia dokumentów wymaganych w ramach postępowania legalizacyjnego prowadzonego na podstawie art. 40 i 42 Prawa budowlanego z 1974 r.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie zrealizowanych budynków na podstawie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., z uzasadnieniem wskazującym na brak przedłożenia dokumentów wymaganych w postępowaniu legalizacyjnym (art. 40 i 42 Prawa budowlanego z 1974 r.), stanowi rażące naruszenie prawa. Przepisy te wzajemnie się wykluczają i odnoszą do odmiennych stanów faktycznych, a organ nie wykazał istnienia innych, ważnych przyczyn uzasadniających rozbiórkę w rozumieniu art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę dwóch samowolnie wybudowanych szop. Organ I instancji wydał decyzję rozbiórkową, argumentując brakiem przedłożenia dokumentów wymaganych do legalizacji. Organ II instancji odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu I instancji i stwierdził nieważność decyzji rozbiórkowej, uznając, że wydanie jej było rażącym naruszeniem prawa. Właścicielka sąsiedniej nieruchomości wniosła skargę na decyzję GINB, argumentując, że samowola budowlana naruszała interesy sąsiadów i nie ma podstaw do jej legalizacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek, , Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), Asesor WSA Mariola Kowalska, Protokolant Monika Sosna-Parcheta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi I. U. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji rozbiórkowej skargę oddala.
Kierownik Urzędu Rejonowego w J. decyzją z dnia [...].05.1994r., znak: [...] na podstawie art.37 ust.2 ustawy z dnia [...].10.1974r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.), nałożył na T. D. obowiązek dokonania rozbiórki wybudowanych samowolnie dwóch szop położonych przy ul. J. w G..
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że nakazał rozbiórkę przedmiotowych szop, z uwagi na niedoręczenie przez inwestora dokumentów wskazanych w decyzji Kierownik Urzędu Rejonowego w J. z dnia [...].03.1993r.
Kierownik Urzędu Rejonowego w J. wcześniejszą decyzją z dnia [...].03.1993r., , w oparciu o art. 40 i 42 ustawy z dnia 24.10.1974r. Prawo budowlane "nakazał zalegalizowanie samowolnie wybudowanych dwóch szop przez uzyskanie pozwolenia na ich użytkowanie".
W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż inwestor wybudował przedmiotowe obiekty budowlane bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Wnioskiem z dnia [...] maja 2004 r. Pan T. D. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji b. Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia [...] maja 1994 r. nr [...] nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanych dwóch szop na nieruchomości położonej w G. przy ul. J.. Jako powód wystąpienia wyżej wskazał, że w powyższej sprawie organ ten wcześniej decyzją z dnia [...].03.1993 r. Nr [...] nakazał przedłożyć określone dokumenty w celu legalizacji tych budynków.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].08.2004r., znak: [...] odmówił stwierdzenia nieważności w/w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia [...].05.1994r., znak: [...].
Zdaniem Wojewódzkiego Inspektora decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia [...] maja 1994 r. nakazująca rozbiórkę dwóch samowolnie wybudowanych szop na działce nr ewid. [...] w G., została wydana zgodnie z obowiązującą w dniu jej wydania ustawą Prawo budowlane - art.37. Przedmiotowe szopy wybudowane bez wymaganego pozwolenia na budowę, usytuowane zostały na drodze ogólnodostępnej oznaczonej nr ewid. [...], powodując tym samym niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla rolników korzystających z tej drogi.
Po rozpatrzeniu odwołania T. D. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].11.2004r. uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia [...].05.1994r., znak: [...].
W ocenie organu II instancji obowiązujące wówczas przepisy Prawa budowlanego przewidywały możliwość legalizacji samowoli budowlanej, przy spełnieniu określonych warunków i w tym kierunku szły działania organu tj "legalizacji samowoli budowlanej" .
Zdaniem organu odwoławczego wydanie zatem decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie zrealizowanych budynków w oparciu o art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974r., z uzasadnieniem wskazującym na to, iż podstawą takiego rozstrzygnięcia był brak przedłożenia przez inwestora wszystkich dokumentów wskazanych w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...].03.1993r. należy uznać za rażące naruszenie wskazanego w podstawie prawnej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia [...].05.1994r. art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974r.
Skargę na powyższą decyzję złożyła właścicielka sąsiedniej nieruchomości I. U.. podnosząc, że w sprawie istniały ważne przyczyny wypełniające dyspozycję art. 37 ust.2 prawa budowlanego, bowiem inwestor samowolnie zajął pas drogowy, pozbawiając dostępu do kilku działek. Zlikwidowana została w ten sposób droga przeciwpożarowa do lasu a jej działka narażona jest na zanieczyszczenia.
Zdaniem strony skarżącej nie ma podstaw do legalizacji samowoli budowlanej.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi.
Inwestor T. D. w piśmie skierowanym do Sądu w dniu [...].08.2005r. informuje, że wybudowane szopy nie pozbawiły dostępu do działek sąsiadów. Działka nr [...] na której ok. 1980r. wybudował część szop stanowiła jedną z kilku możliwych dojazdów do pól. Faktycznie już przed budową z niej nikt nie korzystał. (W ewidencji geodezyjnej działka ta nigdy nie figurowała jako droga). Podnosi, że również skarżąca posiada bezpośredni dostęp do drogi utwardzonej z posiadanej działki.
Informuje, że posiada zgodę Rady Sołeckiej w G. (wydana w uzgodnieniu z okolicznymi rolnikami) na sprzedaż przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa powyższej działki. Obecnie jestem właścicielem byłej drogi dojazdowej Podnosi również ,że szopy nie naruszały ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego gminy J. (działka w planie i również w ewidencji geodezyjnej nie figurowała jako droga lecz jako tereny upraw z dopuszczeniem zabudowy).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonych decyzji/ postanowień/, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Sąd uznał ,że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Obowiązujące wówczas przepisy Prawa budowlanego przewidywały możliwość legalizacji samowoli budowlanej, przy spełnieniu określonych warunków. Działania w kierunku "legalizacji samowoli budowlanej" zostały podjęte przez organ, czego efektem jest decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia [...].03.1993r., której podstawę prawną stanowił art. 40 i art. 42 Prawa budowlanego z 1974r. Przepisy obowiązującego w dacie wydania przedmiotowej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia [...].03.1993r. Prawa budowlanego nie wskazywały, jakie działania powinien podjąć organ w sytuacji niewywiązania się z obowiązków nałożonych decyzją wydaną w oparciu o art. 40 i art. 42 Prawa budowlanego. Wydanie zatem decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie zrealizowanych budynków w oparciu o art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974r., z uzasadnieniem wskazującym na to, iż podstawą takiego rozstrzygnięcia był brak przedłożenia przez inwestora wszystkich dokumentów wskazanych w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...].03.1993r. należy uznać za rażące naruszenie wskazanego w podstawie prawnej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia [...].05.1994r. art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974r.
Art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974r. wskazywał na możliwość orzeczenia nakazu rozbiórki, jeżeli orzeczenie rozbiórki uzasadnione byłoby innymi, niż wskazane w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego, ważnymi przyczynami. Organ administracji orzekając nakaz rozbiórki w trybie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego takich "innych ważnych przyczyn" nie wskazał.
Dodatkowo należy zauważyć, iż w wyroku z dnia [...].04.19994r. sygn. akt IV SA 895/97 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż art. 37 i art. 40 Prawa budowlanego z 1974r. wzajemnie się wykluczają i odnoszą się do odmiennych stanów faktycznych. Z tej też przyczyny nie można uznać, iż niespełnienie obowiązku nałożonego w oparciu o art. 40 Prawa budowlanego skutkuje zastosowaniem dyspozycji art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974r. Kierownik Urzędu Rejonowego w J. w decyzji z dnia [...].05.1994r. nie uzasadnił, dlaczego po wszczęciu postępowania zmierzającego do legalizacji samowoli budowlanej w oparciu o art. 40 i 42 Prawa budowlanego, ujawniły się podstawy (i jakie są to podstawy) do zastosowania art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.270) skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło